hósdagur 3. desember 1998síða 16

16 tíðindablaðið SOSU Nr. 230 — 3. DESEMBER 1998 „Nr. 230 — 3. DESEMBER 1998 tíðindablaðið S0s'2/ur 5 Andstødingur undir hattinum 2 NV. P - — Tå tå sigur politiskan andstødu til tey, ið hava Hver er tin viðmerking, um Hann så jólapappír og gjørdist > . á soda? taðso = valdið. Ertaðnakaðsumeg €£ sigi, af tekningarnar eru hugtikin av mynstrunum. — Hann hevur skemtið, men eis- ini eina myrka síðu. — Hann ræðist tann totala tankan og tey, ið hava s-v-a-r-i-ð. — Hann nyttaði sambært seg sjálvan onki í skúlanum. — Hann er einaferð sensoreraður í Sostalinum. — Hann kann ikki torga at bíða og hann er sera spontanur. Hitt Ola Petersen í nýggju sreinarødini í stólinum 5 k at flenn $ sðrum høp: hels eyði gjørt tey súr. Og nú seta okkum niður at práta í einum slag av álvara, ir tó onkur viðmerking- in við, har Oli sekundið eftir Men endar kortin: ikki her. søgan Kriggj og skúli Søgan um Ola byrjar 24. januar 1936. Tá verður Oli føddur. Klaksvík er heim- bygdin, og hetta er í tíðini, har smådrongir hoyrdu til bylingar, og bandar mann- aðir við hesum ótangum hoyrdu til býlingarnar. — Fór tå um mørk, so bleiv bitið merkið í tað. Tað var ikki altíð líka lætt! Hetta ljóðar ikki heilt 6- dramatiskt og óynskt drama fekk ungi smádrongúrin meira av, tá 2. heimsbardagi eisini setti sín dám á Klaks- víkina. Óli minnist enn, hvussu tað í fleiri ár eftir „Tað má ikki blíva ov persónligt. Og so slettis ikki nakað, ið hevur beinleiðis samband við 'S' SE. at €g persónligar tragediur“ gir Oli ikki at seta dato á Hann minnist bara, at hann sum 17 ára gamal fór til skips við gamla Sjúrða- berg, og har gjørdi tekning- ar við komiskum útgangs- stødi av ymsu persónunum umborð — Seinni, tå eg arbeiddi å Skipasmidjuni å Skåla, minn- plagdi at tekna ymsar persón- ar har á stað- num. Tá so Skipasmiðjan lat aftur í 1989 segði eg við meg sjálvan: “Nú skal tað vera! Verður tað ikki nú, so verður tað ongantíð". Hús- ini á Skála vóru næstan nið- urrindad og konan hevði fast arbeiðið. So eg tók kjansin, og soleiðis byrjaði eg at tekna fulla tíð. Fortel hvussu tú byrjaði at tekna? — Eg byrjaði sum øll onn- ur, tá eg var lítil drongur. Sum við gllum ødrum dreingjum, so vóru tað skip, vit teknaðu. Munurin á hin- um og mær var bara, at tá teir góvust, helt eg fram. Eitt tað fyrsta, sum eg minn- ist, ið hugtók meg almikið, var jólapappírið í handlu- num. Hesi ymsu mynstrini, ið vóru sera einføld, fasi- neraðu meg á onkran hátt. Eg kundi standa leingi og granska hesi mynstrini, minnist eg. Hevur tú nakra skúling innan tekning? — Nei. Altso tað vil siga, eg var veturin í 1956/57 í Danmark á reklamuteknara- skúla. Men eg fann skjótt út av, at tað var ikki hetta, mín hugur stóð til — at sita og tekna okkurt, sum stjórin segði, tú skuldi tekna — so eg gavst. Vidhvørt kundi eg ynskt mær, at eg dugdi aðrar teknikkir, eitt nú grafiskar teknikkir av ymsum slag. Men nú eri eg blivin ov gamal. Og ov dovin at læra nakað nýtt. Skálkur í myrkri Tá Óli prátar hevur hann alla tíðina samband við eyg- uni hjá tær. Og í lítlu, myrku eygunum býr ein stórur skálkur, tað er onki at ivast í. Hann hermir — helst uttan at hann sjálvur hugsar um tað — tá hann endurgevur per- er altso ikki ein kroniskur skemtari, sum reikar í Skála bygd á veiði eftir næstu baksíðutekning. Óli hevur eina aðra síðu eisini — eina myrkari síðu, sum sónar fyri at siga Spurningur er so, um tað almenning- tað og tað.Ogso * nakað galið við máli- ;;n neyv- enda setningar- "om ella um nakað ran fær inn- nir ofta vid látri. ;8%0 viðfólkinum |;| í gjøgn- Tá vit byrja um baksíð- prátið er kortini nakað tað fyrsta, Óli staðfestir, at hann una á Sosialinum. — Eg veit ikki rættiliga. Eg haldi kortini, at ein orsøk til, at eg tekni karikaturtekn- ingar júst er tí, eg eisini havi ein notoriskan myrkan tend- ens í mær, sum eg stríðist ímóti við eitt nú mínum skemtitekningum. Trúgv ikki, at eg gangi runt allan dagin og flenni at alt og øll- um. Eg eri ikki typan, sum er altíð glaður. Hóast Óli Petersen dag- liga undirheldur fjøldina við sínum tekningum, so er fak- : Stólinum ið sum skemtiteknari eitt rættiliga einsligt fak í Før- og har kenni eg meg væl. Eg havi ikki kensluna av, at oyum. Óli er hetta er - tann einasti f ml øgiliga hå- ; Eg eri eina ferð sen- : nr. sm sureraður í Sosialinum. tíða ligt. teknakarikatur- 20 varíhesiturbulenfu ,,. þí tekningar. Ífak. "om tá Helena Damá „gg tær liga sea Nysted lo áVEgUr nakrar tank- hm hevur Javna kkinum ar um før- hann tó før- oyska list? oyska listarumhvgrvið at — Nei. Eg dugi ikki at hella seg til. síggja spesielt, hvat er før- — Ja, eg eri limur í LISA, oysk. Tað eru ivaleyst eyð- øgiliga pompøst í mínum oyrum. Tað leiðir tank- arnar aftur á gamla Sov- jettsamveldið við blóði, parolum og arbeiðarum á stórum plakatum... Jú, tað ber til, men so er alt tað stuttliga burtur, sig- ur Óli Petersen Mynd: Jens Kristian Vang kenni, ið eg bara ikki dugi at fáa eyga á — kanska tí eg ikki síggi skógina fyri ber- um trøum. Í hesum villa vøkstrinum hevur Óli tó funnið síni egnu bein at standa á. Og hann veit, hvar hann ikki skal traðka. — Tað eru ávís ting, eg ikki vil nerta við í mínum tekningum. Tað má ikki blíva ov persónligt. Og so slettis ikki nakað, ið hevur beinleiðis samband við per- sónligar tragediur. Tað kann vera øgiliga skjótt at fara yvir um markið. Tað er sum við einari stuttligari við- merking; hon kann rúka út úr munninum og vera Oføra stuttlig ta løtuna. Men aftan á kanst tú uppdaga, at tú hevur sárað onkran. Og so er tað íkki stuttligt longur. Er tú spont- anur? veru. Eg eri 6- trúliga spon- tanur. Av tí sama er tað best hjá mær at koma við hug- skotum dagin fyri, og so líka sova upp á tað, áðrenn eg takið endaliga stóðu til næstu tekningina hjá mær. Tá eg kenni meg sjálvan, so dámar mær tað best — tá havi eg tamarhald á spont- anitetinum. Eg eri eisini 6- trúliga ótolin av lyndi. Tað ringasta eg fái, er hetta her við, at “nú skulu vit líka her frá fyrst, og so mást tú bíða eitt sindur." Tað er ræðuligt! Er tað nakað eg ikki orki so er tað at bíða. Hetta merkir tó ikki tað sama sum, at eg altíð skal gera okkurt og vera undirhildin. Mær dám- ar eisini ófgra væl onki at gera, at hugna mær. Bara eg veit, at tað er tað, sum er á skránni. Nær er ein tekning ov grov? — Tad er torført sjålvur at avgera. Eg royni sum sagt ikki at vera persónligur. Og tað er væl altíð onkur, ið heldur, at tað eri eg kortini. Eg havi so valt at fara eftir politikarum serliga og fólki í maktpositiónum annars — teimum, ið bjóða seg fram. Og um tey ikki tola at vera argað við eini tekning, so man spurningurin eisini vera, um politikkur og vald er nakað fyri tey. — Eg havi valt at vera í „Ég var veturin í 1956/ 57 í Danmark á reklamuteknaraskúla. — Ja, tað eri Men eg fann skjótt út av, hansara am- eg í roynd og at tað var ikki hetta, mín bitión hevur hugur stóð til“ ræðist, so er tað fólk í hava s-v-a-r-i-ð. Eg eri ongantíð so bangin, sum tá fólk stilla seg upp og siga, at tey hava loysnina og “óttast ikki, fylg bara mær. Alt skal nokk ganga". Tá er tíð at rópa varskógv. Eg ræðist tann to- tala tankan sum pestin. Hvussu týdningarmikil er teksturin, tá tú gert eina tekning? — Teksturin hevur nógv at siga. Tað er Øg- iliga týðandi, at tekning og replikk hoyra saman. Í so máta havi eg valt ein ba- stard. Er tað lætt at spæla sær við fóroyska málinum? — Hetta við føroyska mál- inum er ein viðbrekin spurningur. Sjálvur nyttaði eg onki í skúlanum, og eg veit, at mong okkara hava trupulleikar við at skriva føroyskt. Spurningur er so um tað er nakað galið við málinum ella um nakað er galið við fólkinum. Men hjá mær hevur replikkin stóran týdning. Tað er eitt tætt samband millum tekst og tekning, sigur Oli og leggur ann- ars dent å, at ongantid verið at koma at hanga í Listaskál- um til ævigar tíðir. Sensoreraður í Sosialinum Og so er tað tann eina tekn- ingin, sum ongantíð kom upp at hanga á hvørki Lista- skála ella í Sosialinum — Ja, tað er satt. Eg eri einaferð sensureraður í Sos- ialinum. Tað var í hesi 6- trúligu turbulentu tíðini, tá Helena Dam á Neystabø var á veg úr Javnaðarflokki- num. Tá teknaði eg hana, sum hon leyp úr vindeyga- num á bygninginum hjá Sosialinum og í føvningin á Lassa Klein, ið stóð niðri á vegnum og bíðaði. Men tekningin var gjørd, áðrenn politiska stødan var avklår- að, so tann tekningin kom ongantíð í. Tað er einastu ferðina, eg havi verið út fyri, at ein av mínum tekn- ingum ikki er komin í. Og tær eru eftir hondini yvir 1500 í tali. Annars hava tað ikki verið nakrir sum helst trupulleikar millum meg og Sosialinum. Sum Jan Miill- er plagar at taka til, so er Sosialurin “eitt opið for- um”, og tað haldið eg er satt. Eg haldi ikki, blaðið er so nógv merkt av partapol- itikki. Fullveldisætlaninar hava givið íblástur nógvar tekn- ingar hjá tær síðstu tíðina. Eg eri ongantíð so bang- in, sum tá fólk stilla seg upp og siga, at tey hava loysnina. Tá er tíð at rópa varskógv. Eg ræðist tann totala tankan sum pestin anti-fullveldistekningar? — Eg sigi onki. Eg latið tað standa til tekningarnar, tað er ikki mín uppgáva at tulka tekningarnar, sum eg sjálvur tekni. Men eg veit, at tulkingarnar kunnu vera so ymiskar frá fólki til fólk Tekningarnar mugu tala fyri seg, sigur Oli og vísir á, at júst fullveldisætlanin er tann, ið fyllir mest í polit- iska kjaki- num og i pressuni, og so fær hann sjålvsagt i- blåstur frå ti Men kann ein tekningi prinsippinum ikki marknaðarfóra ein politisk- an bodskap? — Tá tú sigur politiskan boðskap, so ljóðar tað s øgiliga pompøst í mínum oyrum. Tað leiðir tankarnar aftur á gamla Sovjettsam- veldið við blóði, parolun og aíbeiðarum á stóru! plakatum... Jú, tað ber t men so er alt tað stuttliga burtur. Og so er kjarnin arbei trúgvi eg eisini, at effekt er burtur. Til síðst Óli. Um tú vart biðin at tekna ein fóroying hvussu hevði tú gjørt? Fyri fyrstu fer í samrød- uni steðgar Óli á. Hann hugsar leingi, meðan hann hyggur út gjøgnum vind- eygað, sum um finst svarið onkustaðni har. — ... Ein føroying, sigur tú. Altso, hvat fyri ein før- oying? Ein føroving, sum tú sært hann … Tin før Ying. Eg hevði ið hvussu er ikki teknað hann sum ein lítlan nissumann. Tá eg tekni ein føroying í mínum tekningum, so er tað vanliga inn í ein ella annan saman- hang, har føroyingurin skal undirbyggja onkra hending ella søgugongd, og tá kann hesin karakterurin gott síggja út sum ein nissumað- ur í tí sambandinum. Óli hugsar víðari og legg- ur so aftrat góða løtu seinni — … Eg hevði heldur ikki teknað føroyingin í føroysk- um klæðum. Oli hugsar framvegis, og nú missir tú sambandið við hann. So kemur tað. — Eg trúgvi, tað skuldi verið rættiliga einfalt. Tí upp á ein ella annan máta byrjar træið at veksa skeivt, tá tú fert út í nationalitetir og politikk. — Eitt menniskja. Nakið. — Tað hevði helst verið mítt boð. MO út frá burt