týsdagur 8. desember 1998síða 2

( % | an Moler Jonhard Hammer | Blaðstjóri: Dagbjørt S. Hansen | Ak: Bertholdsen, Val av nýggjum landsstýrismanni Oddagrein FÓLKAFLOKKURIN skal í næstum til at kjósa sær nýggjan landsstýrismann fyri John Pet- ersen. Tað er altíð spenningur rundan um val av nýggjum landsstýrismanni. Og tað er held- ur einki at siga til. Tí talan er jú um ein av teimum 8 persónunum, sum stýra úr lands- ins hægsta stað. Slíkt val eigur tí at verða gjørt út frá kvalitetskriterium heldur enn út frá, hvussu nógvar atkvødur tann persónurin É listanum til seinasta val fekk, ið ikki kom á ting. Hóast hetta hevur verið gjørt í mongum forum: at seta fólk í landsstýrið eftir tali av atkvødum heldur enn eftir kvalifikatiónum, so eiga vit - ikki minst nú vit skulu til at taka størri ella fulla ábyrgd av okkum sjálvum - at velja fólk í landsstýrissess, sum hava evni og gávur og talvuna reina til at umsita so týðandi Sess. TAÐ ber nokk illa til her at skilja millum flokkar, ti í flestu flokkum eru dømi um, at fólk eru vald í landsstýrið meira út frá valtaktiskum orsøkum enn út frá kvalifikatiónum til at kunna leiða og stýra landinum. Nú er tað so fólka- flokkurin, sum skal kjósa sær nýggjan lands- stýrismann, og mong munnu hava bíðað við spenningi, hver fór at fáa ábyrgdarstarvið at vera fiskimálaráðharri. Hóast floksins stuðlar í Suðuroynni halda, at teirra valdømi eigur rættin til ein landsstýrismann, so hevur floks- leiðslan valt heldur at velja landsstýrisfólkini út frá ødrum kriterium. Tað ljóðar skilagott, um vit taka undir við, at landsstýrismenn eiga ikki fyrst og fremst at verða valdir eftir, hvat tænir flokkinum í einum åvisum valdømi. Men tá flokkurin so velur at grundgeva valið av Jergen Niclassen til landsstýrismann við at vísa til, at flokkurin helst sær, at ein av ting- manningini verður valdur í henda sess, so varð hetta ikki galdandi, tá Finnbogi Arge fór út í Tinganes. Hann var ikki partur av ting- manningini, men varð kortini valdur. So her haltar eitt sindur við logikkinum ella taktikk- inum. VIT skulu ikki her gera av, antin JN kann blíva ein góður landsstýrismaður ella ikki. Men tað er tó rætt at minna á nakað av tí, ið hevur verið frammi um Jørgen Niclassen. Bæði í blødum og í sjónvarpi, og nú herfyri í Sos- jialinum, verður spurnartekin sett við trúvirði ella reinføri hjá sama persóni. Er einki hald í hesum „skuidsetingum“- gitingum - eigur flokkurin ella tingmaðurin at vísa hesum aftur. Tað ger so formaðurin í tingbåikinum í blaðn- um i dag. Nú JN skal til at rekja landsins mest týðandi sess, og hann seinni skal hava samráðingar við bæði Noreg og Rusland, kundi hóskandi verið mint á, hvat sami per- sónur, tå fyrst og fremst sum vinnulívsmaður fyritók sær. Var hann ikki nettup ein av teimum fyrstu til at gera ímóti boðunum frá táverandi fiskimálaráðharra um ikki at keypa fisk frå sokallaðu „Smogutrolarunum“, tí hetta kundi skaða okkara áhugamál í norskum og russisk- um sjógvi? Og sum tað eisini gjørdi seinni. | dag síggja vit, at skip, sum veiddu í Smoguni, eru svartalistað. Hvussu væl egnaður er ein persónur til fiskimálaráðharra, um so er, at hann hevur tikið persónlig áhugamál fram um landspolitisk. Og um nettup avgerðin at keypa fisk frá Smogutrolarum veruliga hevur skatt føroysk åh mål! yr = Sosialurin as a nO50n Dagfinn Olsen John Johannessen ítróttarskrivari: Emil t. Jacobsen Postadr: Postsmøga 76, 110 Tórshavn Telefax. 314720 e-mail: postæsosialurin. fo Måltrupulleikar i Evropasamveldinum Tvørtj6da vidgongdur flokkur i Evropasamveldin- um, sum m.a. Emma Bo- nino umboðar, hevur sett fram eina samtykt til Evropatingið, har ið m.a. dentur verður lagður á — at tolking og týðing fer við 33% av tingsins fíggj- arætlan. — at tå ið Kýpros, Malta, Kekkia, Pólland og Ungarn eru komin upp í Evropa- samveldið, fara almennu málini at økjast úr 11 upp í 15, men talið á málsligum tolkingarsamansetingum økist úr 110 upp í 210. — at koma Slovenia, Est- land, Lettland og Litava uppí, gkist talið á almenn- um málum úr 15 upp í 19; tolkingarsamansetingarnar verða tá 342. — og koma so eisini Slovak- ia, Rumenia, Bulgaria, Al- bania, Kroatia, Serbia og Bosnia uppí, verða 25 al- menn mál og tolkingarsam- ansetingarnar 600. — at henda stigvísa málsliga gking ikki einans verður at åvirka fíggjarætlanina, men fer eisini upp um markið fyri virkisførinum hjá teirri tolkingarskipan, ið er. — at við 11 almennum mål- um kann eitt brúmál (mill- umál) í tolkingar- og týð- ingarskipanini minka talið á málsligu samansetingun- um úr teimum 110, sum nú eru, niður í 10, og við 25 almennum málum úr 600 niður í 24. Víst verður á — at við sínum meir enn 100 árum á baki hevur málið esperanto roynst sum ein einfaldur og virkin miðil til millumtjóða samskifti á jøvnum føti. — at samanborid vid etnisk mål, tey kalla, er esperanto einki kappingarmål, men varðveitir og verjir sostatt eitt og hvørt av teimum málunum, ið eru. — at við trý ymisk høvi, í 1954, 1985 og 1993, hevur UNESCO alment stuðlað millumtjóðamálið, espe- ranto, sum miðil fyri friði og javnstødu. — at tað fyrireikandi virðið, ið esperanto hevur, til at læra onnur mál er váttað við rættiliga mongum kanning- um og fróðskaparligum rannsóknum, eitt nú av italska undirvísingarmála- ráðnum (memo nr. 126, apríl 1995). Mælt verður til — at nevndin setur í verk eina royndarætlan, har ið øll lond í samveldinum fremja undirvísing í fremmanda- málum við lestri í esperanto. Jeffrei Henriksen — at nevndin setur í verk lestur í einum gjørdum miåli sum esperanto sum gðrum ella triðja máli, har ið undir- víst verður í landsparta- ella minnilutamáli sum fyrsta máli og tjóðar- ella almenn- um máli sum ødrum máli, í øllum grundskúlum og mið- námsskúlum í Europasam- veldinum. — at aðalskrivstovan setur í verk eina kanning av hent- leikanum, búskapar- og fíggjarligu táttunum við at seta eitt gjørt mål sum esperanto sum brúmál og løgligt tilvísingarmál í tolk- ingar- og týðingarskipanini, serliga at royndarnýta espe- ranto sum brúmál til týðing- ar. — at nevndarforsetin letur hesa samtykt til rådsforset- an, umbodsforsetan, leidar- arnar og undirvisingarmåla- ráðharrarnar í limalandanna tingum. Jeffrei Henriksen hevur stytt og týtt úr Esperanto-nyt 2/1998 Uppískoyti. Ikki bert til møguligar tingingar við Evropasamveldið í framtíð- ini, men longu sum er til millumtjóða samskifti, per- sónligt ella handilsligt, er esperanto ein hentur miðil, greitt og lættari at læra enn onnur fremmandamál. Mál- ið verður lisið mangastaðni í heiminum á skeiðum, mið- námsskúlum eins og fróð- skaparsetrum. Karlskoga Folkhøgskola (Box 192, SE-691 24 Karlskoga - Telf. +4658664600 - fax +4658664622) hevur um- framt aðrar greinar eisini eina serliga esperantolinju, har ið tað ber til at læra málið og nýta tað í verki. Annars skal ikki so øgiligt áræði til sjálvur at lesa sær tað til í føroysku Esperanto- bókini, sum um Bókamið- søluna fæst í bókahandlun- um. JH Enn ein lygugrein um Kuba Arnbjørn R. Thomsen Í Dimmalætting nr. 229 frá 3. des. í ár er á baksíðuni aftur ein av hesum eyð- kendu slímutu lygugreinun- um um Kuba, uttan keldu og undirskrift sjálvandi. Yvirskriftin er sensatións- kend: >Sleppa nú at halda jól á Kuba<. Tann gløggi lesarin fatar skjótt, at hand- an hesa yvirskrift fjalir seg ein ætlan um, at fáa lesaran at halda, at kubanar mest sum liva í leinkjum í einum sosialistiskum terrorstýri. Nú er tað tíbetur so, at einir hundrað føroyingar hava vitjað hetta >ræðu- stýri< seinnu árini, tey flestu fyri at gera sjálvboðið ar- beiði fyri kollveltingina. Tey hava fingið eyguni upp fyri, at greinir av hesum slag eru lygn úr enda í ann- an. Kuba er helst einasta veruliga demokrati í heim- inum. Fólkið hevur alt vald í landinum, og ikki kapital- urin, sum eitt nú her í Før- oyum. Fidel Castro forseti er eingin einaræðisharri. Hann er valdur av kongress- ini, sum telur 522 limir, og sum hevur navnið Poder Popular (Fólkavald). Hann var seinast valdur fyri eitt S-ára skeið eftir kongress- valið í oktober 1997. Kubanar hava øll árini síðan kollveltingina kunnað hildið jól so galið teimum lystir, men jóladagur gjørd- ist ikki almennur frídagur fyrr enn í fjør. Til kunning- ar er vert at nevna, at við donsku sáttmálasamráðing- ar í vár vórðu jólaaftan, 1. og 2. jóladagur tiknir við sum sáttmálabundnir frí- dagar. Tað vóru teir ikki áður! Kubanar hava fleiri aðrar almennar fríðagar, sum vit ikki hava, teirra millum 1. mai, altjóðaarbeiðaradagin. So langt eru vit ikki komin enn í virðing av arbeiðandi fólkinum. Vert er at n:vna, at eftir kollveltingarsigurin í 1959 hevur verið fullkomið trúar- frælsi. Ikki ein einasta kirkja er afturlatin. Allar samkomur passa seg sjálv- ar, eins og t.d. í USA. Vit mæla Dimmalætting til at halda uppat við slík- um lygnum, sum í gllum fórum ikki hoyra einum kristnum fólki til. Undiryvirskriftin undir blaðhgvdi >Dimmalætting- ar<, — álítandi tíðindi — hóskar so í øllum fórum ikki altíð. Vit eru mong, sum í hesum tíðum, nú jólini stunda til, halda tað vera bæði syrgiligt og primitivt, at størsta blaðið í landinum soleiðis skal lúgva fyri Før- oya fólki. Felagið Føroyar-Kuba, Arnbjørn R. Thomsen, form. Kæri maður, pápi, verfaðir og abbi okkara Brynjálvur Poulsen ættaður úr og búsitandi í Havn andaðist í heiminum 6. desember 67 ára gamal. Jarðarferðin verður lýst seinni. Familjunnar vegna Kala