mikudagur 9. desember 1998síða 2

internet: www.sosialurin.fo Sir Trondarsen Dagny Joensen, Bertholdsen, Latið gamla tinghúsið standa Fríggjadagin fingu tingfólk og fjølmiðlar høvi at síggja modellið av uppskotinum, sum vann kappingina um nýggja ting- húsið. Eitt sera spennandi og áhugavert uppskot, sum vónandi fær eina sakliga og skila- góða viðgerð, bæði millum politikarar, í fjølmiðlum og millum manna. Nú var tað ein bundin uppgáva, at ting- húsið skuldi gerast har, sum verandi ting- hús er, eins og telefonverksbygningurin skuldi takast við í ætlanina. Tá so er slepst sjálvandi illa undan at lata gamla tinghúsið dvína. Hetta er sjálvsagt eitt stórt stig, sum mong munnu ógvast við. Tingformaðurin segði her fyri, at tinghúsið kundi beinast burtur, tí tað »einki søguligt virði hevåi«. Men tað er sum vit síggja upp á tað. Byggiseguliga sæst ikki so nógv av tí gamla tinghúsinum, sum so ofta er um- bygt. Fyrst í eldini var tað um- og útbygt, og fekk tað tá sniðið, sum tað hevði fram í sjeytiåimi, tá menn vildu vera smartir og valdu at fáa fram gamlan føroyskan byggi- stíl við timburklædningi og flagtekju. Tá hvarv stílurin fullkomiliga - og í dag hevur tinghúsið ongan >stíl< - tað líkist mest at kalla einum norskum ella svensk- um typuhúsið - við flagtekju. Gomul eyð- kenni, ið sermerkt vóru í gomlum føroysk- um húsum, eru ikki at finna í tinghúsinum í dag. Sæð út frá hesum fortreytum, so hevur tinghúsið einki byggisøguligt virði - og er tað hetta, ið tingformaðurin meinar við, so kunnu vit geva honum rætt. Men harfrá - og so til at ríva tinghúsið niður, tað er eitt stórt stig at taka. Og tá kravið er, at tinghúsið skal liggja í mið- bynum, so verður tað ein torfør uppgáva at loysa. Men hví lata hetta ganga út yvir tinghúsið - sum hóast alt er tað húsið, sum bygt varð til okkara ting, eftir at tað varð endurreist í 1852? Eitt nýtt tinghús skal standa tey næstu nógvu hundrað árini. Ti krevur tað gjølla og neyva umhugsan. Ger formansskapurin av at beina fyri gamla tinghúsinum - kann tað av eftirtíðini verða kallað ein skemdargerð. Sosialurin Viðmerking: Juit inn Olson John Johannessen x ítróttarskrivari: Emil L. Jacobsen ens Kristian Vang 110 Tórshavn = Ulgevanl, uppseting og prent: Telefax. 314720 521 Sosjalunn email: bústaður: postØsosialurin.fo Argjavegur 26, Argir : Dygdin i føroyskum skaldskapi Eitt seinkað aftursvar til grein sum Ólavur í Beiti skrivaði í Dimmalætting 10.11.98 Tillukku Regin Eg veit ikki, hvussu eg skal leggja út fyri, so brævið ikki skal gerast ein floymur av gallorðum. Men fyrst vil eg nýta høvi til at ynskja Reg- ini Dahl hjartaliga tillukku við heiðranini av hansara lívslanga arbeiði, og takka honum fyri at hava verið ein trúgvur undangongumaður, tá talan er um modernaðan føroyskan lýrikk, og ikki at gloyma hansara mongu vøkru sangir. Hjartaliga til- lukku. Eitt slag av svund So eitt lítið aftursvar til sør- vågs»skaldid« Øvund i Beiti. Regin Dahl hevur ikki fingið 150.000 krónur fyri ikki at hava lært børn síni føroyskt, heldur ikki fyri at búgva í Danmark. Og hví skal hann vera búsitandi í Føroyum fyri at fáa sømd- argávu? Samuel Beckett og James Joyce, sum báðir vóru írar, búðu meginpartin av sínum lívi í Fraklandi. Teir fingu eisini miklan heiður í sínum egna landi. Og Beckett hevur eisini skrivað bøkur á fronskum. Mykines búði meginpart- in av sínum lívi í Danmark. Hvat um hann hevði livað nú? Skuldi hann eisini verð- ið útihýstur frá gllum bara tí hann hevði funnið sær ein bústað í einum landi, sum ikki er nevnt Føroyar. Regin Dahl hevur fingid 150.000 krónur fyri í 59 ár at hava fóðrað føroyingar við sínum opnu og gðrvísi yrkingum og sínum livandi máli. Men hvussu kann ein maður sum Øvundur skilja tað - ein maður sum sigur at yrkingar ikki eru skald- skapur. Kandidaturin hjá Øvundi til hesa sómdargávu, Axel Tórgarð, hevur uppiborið allan heiður, miskil meg rætt. Men so vítt eg veit, hevur hann ikki skrivað tað heilt stóra av upprunahand- ritum, men umsett eina rúgvu, og væl er tað umsett eisini. Bókmentalig dygd Nú fari eg í verjustødu. Øvundur! Tú átti at farið til psykolog. Handa gvund- sjúkubyldin, ið trýstur móti skallabeininum er ósunn, og kann í ringasta føri verða tær at bana. Nå, men nå til aftursvar- ið, um hver skal bestemma um dygdina í føroyskum skaldskapi. Mín meining er tann, at ongin viðmerkir dygdina í teimum bókum sum koma út í Føroyum. Tá eg sigi, at eg ikki havi fingið ta stóru vegleiðingina við- víkjandi innihaldinum í tí seinasta yrkingasavninum, veit eg fullvæl, at tey bæði Arni Dahl og Marianna Debes Dahl hvørki hava persónligt ella búskaparligt yvirskot at meta um dygd, uttan so at tey nokta aí geva bókina út. Men eitt er sikk- urt. Ein sensurur ella ein vegleiðing má vera, annars verða bara hesar evindar- ligu slektskaldsøgurnar út- givnar, og tann bóklistarliga dygdin hvørvur saman við hinum sjangrunum, sum ikki verða útfordraðar til fulnar. Nú vit snakka um dygd, so fann eg eitt dómi sum, við hjálp frá tí sum Øvundur kallar = >góðskumetara< (orðið luktar av fiski), ong- antíð skuldi komið fyri í nøkrum skaldskapi. Dómið er úr bókini »Frøkun Snar- ljós og hennara dýrabæra ogn< frá 1994 av Øvundi sjálvum. Sitatið er soljóð- andi: »Og systkini á Kvíggj eru dul og síggja ikki "Dag og viku', sjålvt ikki í einum 26-tumma sjónvarpi, Phi- lips<. Altso. Systkini á Kvíggj eru so dul, at tey síggja ikki sjónvarp. Heldur ikki um sjónvarpið eitur Philips. Og hetta sitatid er á síðu 9 í bókini. Eg tori ikki at hugsa mær, hvussu restin sær út. Nú veit eg ikki um hon er skrivað áðrenn hann var í eitt hålvt ár á rithøvunda- skúla í Bø (ikki í Vágunum) ella ikki. Nú vit eru við skúlan í Bø (vit eru fram- vegis ikki í Vágunum, men í Telemørkini) so fekk tú Jens Paula Heinesen at skriva eina umsókn fyri teg, so at tú slapp inn á skúlan. Annars hevði tú helst sekt enn. Eg mátti í hvussu so er søkja sjálvur og uttan hjálp frá ngkrum. Tú skuldi spegla tær í Jens Paula. Hann kann í hvussu so reypa sær av, at hann hevur skrivað eina tað mest ný- skapandi skaldsøguna og helst tað einastu >Science fiction« skaldsøguna, ið er skrivad i Føroyum, nevn- liga »Frænir eitur ormurin«. Tað karn man kalla fyri dygd, og skal ein kanónlisti gerast yvir føroyskar rithøv- undar í nýggjari tíð, sum kunnu metast við heims- bókmentir, eru bert hesi verk: >Undir Sudurstjørn- um<, Gunnar Hoydal. »Reglur« & >Steðgir<, Tór- oddur Poulsen. >Líkasum<, Rói Patursson. >Tímar og Rek<, Carl Johan Jensen. >Ongin sól er til<, Petur P. Jensen. >Kirkjurnar á havs- ins botni<, Jóanes S. Niels- en og ådurnevnda bókin av Jens Paula Heinesen. Hetta eru allir sjålvkritiskir per- sónar, sum taka skriviyrkid fyri fult og sum tora at út- fordra aðrar sjangrur, og ikki sum ættargransking ella eina endaleysa ferð inn í ein óoriginalitet, men sum eitt arbeiði. Flestu av ådurnevndu rit- høvundum eru helst samdir við mær í, at man verður ikki rithøvundur av at ganga á rithøvundaskula. Tú fær ikki nakað prógv fyri, at nú er tå rithøvundur. Nei, at vera rithøvundur inniber, at um tú er nóg ågrytin, kennir tú tinar vansar og fyrimunir, tá tú er vorðin eini 40-50 ára gamal. Og um tú hevur heilsuna og gerst 80, ja tá er tú vónandi komin so langt at tú kann fáa >prógv< fyri at tå er rithøvundur. Enn einaferð, tillukku Reg- in Dahl. Oddfríður Marni Rasmussen úr Keypmannahavn Lyktakanningin 1998 Tær tvær vikurnar, sum lykt- akanningin varði, vóru á Shell og Statoilstóðunum kring landið latnir einir 14.000 kanningarseðlar til fólk, sum keyptu bensin. Endamálið við lyktakann- ingini var at minna fólk á, at nú tað er vorðið myrkt í veðrinum er umráðandi at lyktirnar eru í lagi og at allar perur lýsa. Ikki kann annað sigast, enn at hetta enda- málið er rokkið. At tað neyv- an er nakar bilfgrari í landinum, sum ikki hevur fingið henda boðskapin við. Hetta er uttan iva eisini gald- andi fyri bilførarar, sum kanska sjálvir, av eini hvørj- ari orsøk, ikki hava fingið sjálvan lyktakanningarseðil- in. Hetta verður sagt í teirri trúgv, at átakið var somikið sjónskt, ikki bara á bensin- støðunum, men eisini í fjøl- miðlunum. Fyri at gera átakið eitt sindur meira spennandi, høvdu tey, sum lótu svarseð- ilin inn aftur møguleika at vinna ein lítlan vinning. Tað var við vilja, at vinningurin ikki var gjørdur ov stórur, tí ein ov stórur vinningur kundi gjørt, at sjálvt endamálið við átakinum fór í bakgrundina, so at átakið, í staðin fyri at snúgva seg um trygd, gjørdist til eitt eydnuspæl. Men hóast lítlan vinning, so komu 4.500 svarseðlar inn aftur ella uml. ein triðingur. Hetta sýnir ein positivan áhuga og er at fegnast um. Annars skal verða boðað frá, at nú átakið er farið aft- ur um bak í ár, verður farið at eftirmeta tað. Um so er, at onkur hevur eitt gott hug- skot, sum kann gera kann- ingina betur, hevdi tað verið gott at frætt. Tey, sum vunnu høvdu tlf nr: 312808, 455486, 424192, 321704, 444274, 311797, 421622, 452181, 312804, 373176, 313534, 447380, 314310, 312932, 457413, 315003, 316510, 314207, 319661, 422102 Vinnarar fáa gávubræv sendandi við postinum. ” —