fríggjadagur 11. desember 1998síða 6

tíðindablaðið SOSU Nr. 236 - 11. DESEMBER 1998 Vatnsøgan í Havn út í bók Leivur Hansen, borgarstjóri, Janus Sørensen, vatn- meistari og Finnur Johansen, rithøvundur við nýggju bókini. Vatnveitingin í Tórshavn í 100 år, sum kom út í gjár. Tann 25. oktober í ár vóru liðin 100 ár síðani, at vatnveitingin í Havn varð tikin í nýtslu andi ikki vatn lagt inn í øll húsini í býnum, men vatn- postar vórðu settir upp í øll- um bylingum, so øll uttan stórvegis hóvasták kundu fáa vatn borið í húsið. Í hesum sambandi gav Tórshavnar býráð í gjár út bókina Vatnveitingin Tórshavn í 100 ár, sum Finnur Johansen hevur skrivað. — Tað var Janus Søren- sen, vatnmeistari, sum kom vid hugskotinum at fåa eina bók út um vatnveitingina í sambandi við 100 ára hald- ið - og við hugskotinum at fáa Finn Johansen at skriva hana, sigur Leivur Hansen, sum eisini vísir á, at eingin verulig havnarsøga enn er býnum út í bók. Enn hava vit ikki funnið rætta fólkið at standa fyri hesum, men tað vóna vit at finna sum skjótast, sigur Leivur Han- sen. Men annað tilfar er eisini á veg, nú vit tosa um ségu- skriving í Havn. Jens Mar- ius Hentze situr í løtuni og skriva úr skålasøguni, og kemur tann bókin eisini út | í næstum, sígur Leivur Hansen. Leivur Hansen segði eis- ini á tíðindafundinum í gjár, at vit í sambandi við | at bókin um vatnsøguna kemur út, eiga at minnast Vøgg Guttesen, býarverk- frøding, sum andaðist í heyst, tí hann átti eisini sín skrivað, hóast nakrar bókur = lut í, at bókin gjørdist veru- Í gjár kom út bókin >Vatnveitingin í Tórshayn 100 ár<, sum Finnur fn er. Få leiki. | Johansen hevur skrivað í sambandi við, at vatnveitingin í Havn varð 100 ár ten hetta verður nú vi. | EIRIKUR LINDENSKOV Tann 25. oktober i år våru líðin 100 ár síðani, at skrúvað varð frá fyri vatn- inum í Havnar kommunu. — Kommunan hevur sett sær fyri, at vit um aldar- móti skulu fáa søguna hjá Tá var fyrsta kommunala arar sluppu nú undan at vatnveitingin í Føroyum fara í ánna eftir vatnið. tikin í brúk, og havnarborg- Av fyrstan tíð var sjålv- vatn úr hundrað ára gomlum røri Fyrsta vatnveitingin í Havn verður løgd i 1898, og her vórðu 3" rør brúkt. Just hesin parturin av gomlu veitingini - á Áarvegnum - er í nýtslu enn. Húsini eru frá vinstru, hjá Angeliku, hjá TrollOnnu, hjallurin hjá Vága-Onnu, húsini hjá M. C. Restorff, har Hotel Hafnia nú stendur, aftast Tinghúsið og til høgru sethúsini og handilin hjá Jákupi Liitzen. Ein av små- dreingjunum undir húsi- num hjá Angeliku er Hans Jákup í Smæruni. Maðurin við hvíta skegginum er Miiller sýslumaður, aftan fyri hann stendur Fríðrikur Petersen, próstur, og hógr- umegin hann stendur Oliv- ur Petreus Effersøe Myndina, sum Føroya Forn- minnissavn eigur, eru úr bókini Vatnveitingin í Tórshavn í 100 Vatnleidingin oman eftir Áarvegnum i Havn er tað einasta, sum framvegis er í nýtslu av 100 ára gomlu vatnveitingini i Havn. Havnin hevur i dag heimsins reinasta vatn - og vit nøkta øll heilsufrødilig króv nógv ár fram í tíðina, sigur Finnur Johansen, sum hevur skrivað bókina um vatnveitingin í Havn EmMIKUR LINDENSKOV Havnarfólk høvdu leingi gramt seg um skitna vatnið í ánnið, tá menn fyri góðum 100 árum síðani tóku stig til at skipa vatnveiting í bý- num. Sagt varð eisini, at býurin var vaksin >heilt niðan um Húsabrúgv<, og tí varð vatnið dálka í stóradammi, har fólk plagdu at taka vatn. Stéridammur var í Havnará undir vegnum, sum nú er millum Gamla Apotekið og tinghåsvøllin. Fenadur gjørdi eisini sitt til, at vatnið varð dálkað, eins og tað, at teir, ið áttu jørðina omanfyri tægaðu bein, sum eisnin dålkadi ánna. Tað var eitt stórarbeiði, sum varð gjørt, tá vatnveit- ingin varð liðug fyri 100 árum síðani. Umframt brunnin við Gráastein (og her skal nevnast, at alan ikki er um tann stóra brunnin, vit kenna í dag, men um ein minni, sum var omanfyrði) vóru løgd oman í Havnina. Á gomlu myndini síggja vit menn leggja rør eftir Aarvegnum. Fyrstu húsini, vit síggja á myndini eru hjá Angeliku - ella sýnisglugg- in hjá Kathrinu Christiansen oman fyri Blákolluna. Just hesin partur av rør- leidingini er framvegis i nytslu. Janus Sørensen, vatnmeistari sigur, at rør- leidingin liggur fram vid Hotel Hafni og oman til Blåkolluna. — Umframt gamla byar- partin nidanfyri, so fær eis- ini Hotel Hafnia vatn gjøgn- um hesa 100 åra gomlu vatnleiding, sigur Janus Sørensen. Finnur Johansen segði herfyri við Sosialin, at tað fyrsta hann hevur funnið, har talað hevur verið um vatnveitingina, er frá eini bygginevnd, sum sett varð í 1856. — Tá verður longu rgtt um at útvega Havnarborgarum reinari vatn, tí býurin er so nógv vaksin. Seinni eru tað eisini privatfólk, sum taka seg saman, men hetta endar alt við kommunalu vatn- veitingini, segði Finnur Jo- hansen. Tað er nógv hent í Havn- ini, síðani hendan vatnveit- ingin varð gjørd, og brunn- arnir hava verið fleiri. Tann fyrsti var brunnurin við Gráastein, sum seinni var útbygdur. Í 1912 var brunnurin uppi undir Varða - uppi undir Oyggjarvegnum - bygdur. Í 1928 var byrgingin í Marknagili gjørd, og tann stóri brunnurin við Gráa- stein varð bygdur í 1942. Uppi í Villingardali stóð ein brunnur klárur at taka í nýtslu í 1952, og stóra byrg- ingin í Havnardali varð tikin í nýtslu fyrst í sekstiárunum. Endaliga verkætlanin í Havnardali stóð liðug í 1966 við landsins fyrsta reinsiverki. Eftir hetta eru fleiri åbøtur gjørdar á vatn- veitingina vid pumpum og