leygardagur 12. desember 1998síða 2

Soleiðis fíggja vit loysingina?!? VAR ein av yvirskriftunum í 14. Sept. undan seinasta vali. Men innihaldið var eitt neyðaregg, ið reisti fleiri Spurningar uttan at geva nakað svar. Staðan í dag er ikki ødrvisi. Hvussu figgja vit loysingina? Hetta er ein sera viðkomandi spumingur fyri flestallar føroyingar, og svarið eigur at vera meira ítokiligt enn: „...táið nú karmarnir fyri føroyskum búskapi eru broyttir. „táið vit sjálvi hava ábyrgdina fyri egnum landi....táið sjálvræðið hevur skapt nýggjar fyritreytir....táið blokkurin ikki longur avlagar búskap okkara...osfr.“ FLESTALLIR búskaparfroðingar eru á einum máli um, at Feroyar kunnu vera sjálvbjargnar, men at hetta kostar vælferð. Hesa uppfatan hava Paldam, Skak-Nielsen, umframt fleiri føroyskir buskaparfrødingar. Tá Høgni Hoydal sigur, at blokkurin ikki rindar fyri føroyska væl- ferð, eigur hann at vera fegin um, at hann sleppur frá at siga hetta til eina samfelagsfrødiliga próvtoku - annars hevði hann verið noyddur at fyrireika seg til nýggja próvtoku. HOAST seinasta „Krosskast“ í SVF var áhugavert, so kom kortini ikki nógv nytt fram. Fullveldismálaráðharrin førdi fram, at í 1998 vóru lånsgjøld landskassans á stødd við blokkin. Men einki verður sagt um, at reallønin í dag er 20% lægri enn í 1990. Hetta krevja fakfeløgini nú at fáa aftur, uttan at hædd er tikin fyri hesum á fíggjarlógini. HH „gloymir“ eisini at fortelja okkum, at heildarveitingin úr Danmark er munandi størri enn blokk- urin. Td. rindar danski staturin fyri: løgreglu, dómsvald, uttanríkistænastu, verju, kirkju, útbúgvingarstuðul, út- bugvingar, krigspensjån v.m. So hóast blokkur=låns- gjøld, so resta flein hundrað milliónir kr. í, men fullveldið skal ikki ganga útyvir vælferð fólksins - sigst. FOLKAFLOKKURIN meinar, at vit hava eina alt ov stóra almenna umsiting, og at her kann sparast nógv. Tjóðveldisflokkurin meinar, at blokkurin avlagar bú- skapin, og at lensemið økist, tá blokkurin er horvin. Fólkaflokkurin eigur at siga okkum, hvussu mong og hvørji almenn starvsfólk, ið skulu koyrast til hús aftaná, at fullveldið er „bjargað“, og hvat hetta kemur at kosta samfelagnum í t.d. ALS ella forsorgarjåttan. Tjóðveldið eigur at fortelja okkum, hvussu eitt nú fiski- ella alivinnan kann fáa betri lønsemi, av tí at landskassin fær færri pengar frá danska statinum. Tað øvugta kann lættliga gerast veruleiki, at av tí at minkar, verður tað almenna noytt at skatta t.d. vinnulívið harðari og harvið gera kappingarforið verri. FÍGGJARLÓGARUPPSKOTIÐ 1999 er ein stór skomm fyri fullveidið Føroyar! 900 mió. í blokkinntøku, umframt aðrar veitingar frá danska statinum. Fiskiskapur og fiskaprísir eru metstórir og ílegurnar á fíggjarlógini eru óvanliga lágar samanborið við bruttutjóðarúttakuna. Kortini er aviopið hjá fu um bert 100 mió. í fíggjarlógaruppskotinum fyri 99. Heilsuverkið hevur í dag stórar ílogur og ábetur fyri neyðini. Tað er bert ein spurningur um tíð, so slepst ikki ímillum oyggj- amar, av tí at strandfaraskipini í meðal eru umleið 30 ára gomul. Pensjénimar eru so afturútsigldar, at vit ikki kunnu bjóða eldra ættadiðnum mannsømilig kor. Men tá heildarveitingin er horvin, tá verða livikorini betri smb. fullveldislandsstýrið. Skil tað hvor ið vil. TRAÐANIN eftir størri sjálvstýri er nåtturlig, og hon er rett og skilagóð. Spurningurin er, hvussu vit gera hetta. Samgongan vil fullveldiskósina her og nú, sambandið vil einki annað enn lata standa til, og javnaðarflokkurin vil nakað, sum liggur mitt ímillum. Hver enn hevur og fær rætt, so eigur einki at verða dult ella fjalt. Allir spum- ingar eiga at verða umrøddir og svaraðir. Tað kemst ikki uttan um, at livif6turin verður lækkaður, verður hetta ikki gjørt við skili og stig fyri stig. Annars fáa vit nakrar sosialar trupulleikar, sum neyvan nakar er førur fyri at mesærlg. Javnaðarflokkurin hevur fingið skotið , at hann hevur verið ov lítið ítokiligur í síni . Tað kunnu helst mong taka undir við. verður at hoyra, hverji boð flokkurin hevur, nú hann kemur við faldara í hvort hús. ; ; Sosialurin Steintalvur og semjur At seta fólk í bás er helst ein partur av politiska spæl- inum. Í sambandi við eitt stórmál sum at seta eina grundlógarnevnd, vórðu fleiri ferðir samanberingar gjørdar millum ætlanirnar hjá landsstýrinum og reli- gi6n. Tingmenn vórðu rópt- ir apostlar. Samanberingar vórðu gjørdar millum ein landsstýrismann, sum legg- ur eitt uppskot fram, og Móses, sum kom niður av fjallinum við steintalv- unum. Sjålvandi kunnu vit velja at taka tad sum skemt og svara aftur, at tað verður helst neyðugt at hava lóg- aruppskotini á steintalvum, so leingi ein ávísur sam- bandsmaður situr á tingi. Vantandi virðing Men eg haldi tað er vant- andi virðing fyri religiónini, at brúka hesar samanbering- ar. Politiska málið um sjálv- stýrið snýr seg sjálvsagt um at trúgva uppá felagsskap og felags mál hjá føroysku tjóðini, sum grundarlag fyri einum sjálvberandi samfel- ag. Men tað eigur ikki vevj- ast saman við átrúnað. Einar sjålvstødugar Føroyar skulu hinvegin tryggja i sini grundlóg, at vit kunnu virka saman uttan mun til ymsar politiskar og átrúnaðarligar spurningar. Hin hugsanin um, at før- oyska vælferdin skal koma frå einum donskum stats- kassa til ævigar tidir, bara vit skikka okkum væl m6t- vegis donskum politikarum, minnir eftir mínum tykki meira um eitt slag av av- gudadyrkan. Í hvussu er, er talan um trúgv uppá eina megi, sum vit ikki hava ræðið á fólkaræðisliga. Eitt gott útspæl Kortini haldi eg, at tað er gleðiligt at allir flokkar fara at taka lut í grundlógarar- beiðnum við opnum sinni. Og bæði undir viðgerðini av uppskotinum um grundlóg- arnevnd og seinni í sjón- varpssendingini “Kross- kast”, hómi eg møguleikan fyri at finna ta breiðari semjuna, sum vit øll ynskja. Formaður Javnaðarfloksins skjeyt upp, at blokkstuðulin skuldi minka burtur eftir einum frymili í mun til bruttotjóðarúrtgkuna - ella framleiðsluna í landinum. Sum eg skilji tað, so merkir hetta, at tá framleiðslan fer upp og vøkstur er í búskap- inum, so verður blokkurin skorin niður í mun til hetta. Hóast eg síggi nógvar pol- itiskar trupulleikar í eini slíkari loysn - t.d. um hetta gevur nakra veruliga ábyrgd - so haldi eg avgjørt vit eiga at viðgera ein slíkan møgu- leika. Samgongan og lands- stýrið hava jú ikki lagt seg fastan á hvussu blokkstuð- ulin verður minkaður og tí- ansheldur vita vit, hvat danska stjórnin kann ganga við til. Semjur krevja greiðar stødur Ég tulki hetta tí sum ein møguleika fyri loksins at tosa í álvara um eina breiða semju. Samstundis kann eg endurtaka, at samgongan al- tíð er tilreiðar at samráðast við andstøduna um at finna semjur. Tað sum hevur vant- að higartil er júst, at onki itøkiligt útspæl er komið frá andstøduni um, hvat hon ynskir. Áðrenn tað er komið á borðið ber heldur ikki til at finna semjur. Tí vil eg mæla til, at Javn- aðarflokkurin arbeiðir víð- ari við hesum og leggur eitt útspæl fram. Eg hugsi neyv- an, at munurin er serliga stórur, tá samanum kemur. Samstundis vil eg minna á, at ein partur av arbeiðssetn- inginum hjá såttmålanevnd- ini, sum landsstýrið hevur sett, er at lýsa dømir um skipanir, sum liggja millum heimastýrisskipanina og fullveldi. Hetta skal tryggja eitt sakligt grundarlag undir politisku viðgerðini av ymsu møguleikunum. Gott treysti Vit nærkast jólum og nýggja árinum. Hóast skræðing í tinginum, haldi eg vit eiga at halda jól og nýggjár við framtíðina. góðum vónum um komandi árið og framtíðina. Búskap- arfrødingar hava sligið fast, at vit tosa als ikki um nakað skrædl í einum búskapi utt- an blokkstuðul - men um krøv til ein skilagóðan bú- skapar- og vinnulívspolitik. Orðaskiftið í almenningi- num er á tremur við kjaki um møguleikar og krøv til Nærløgd og dugnalig fólk arbeiða nú burturav við at lýsa hesar møguleikar og krøv út í æs- ir. Bæði tingið og fólkið fáa alt hetta tilfar til viðgerðar, áðrenn tey skulu taka stóðu til framtíðarskipanina. Vit hava sum ættarlið ein søg- uligan møguleika í einum grundlógararbeiði at við- gera tey grundleggjandi virðini, rættindini og skyld- urnar í okkara samfelag. Og gleðiligast er, at annað beinið er um at koma úr skotgrøvunum millum sam- gongu og andstødu, nú í- tøkilig boð koma frå and- støduflokkunum. Høgni Hoydal landsstyrismadur Jolakonsert i Vesturkirkjuni Havnakórið, Havnar Hornorkestur og G.H.M. Harmoniorkestur fara at framføra tónleik á jólakonsertini í Vesturkirkjuni sunnukvøldiå kl. 20.00. Í morgin, sunnudagin 13. desember kl 20.00, verður Vesturkirkjan karmur um konsertina, sum er á hvørj- um ári undan jólum. Havnakórið undir leiðslu av Olavi Hátún fer at syngja sangir, sum hoyra jólunum til, og føstu gestirnir á jóla- konsertum í Vesturkirkjuni, Havnar Hornorkestur, undir Nú sunm bæði í Leirvik og Gøtu. Leirvík, ið fer at syngja Fjølbroytt jólakonsert i Leirvik og Gøtu : mjlagin 13. desember, sum er triði sunnu- dagur í advent, verður stór 0; bæði nýggjar og sálmar og sangir. Umframt at . synge. verðureisini eitt barnakór at hoyra á konsert fyrra konsertin verður í Leirvíkar og seinna konsertin verður í Getu kirkju kl. 20. Felagskórið Gøta/Leirvik leiðslu av Ova Olsen og G.H.M. Harmoniorkestur undir leiðslu av Atla Peter- sen og Kennet Jones, verða eisini við í ár. Harumframt fer Jógvan Thomsen at spæla orgulkoralir úr >Das Orgelbiichlein«. Havnar Hornorkestur byrjar konsertina við 5 stutt- um stykkjum. Teirra millum Dr ólakonsert ið Gøta/ gamlar Felagskórið fer at kirkju kl. 18 eru >Einglar Guðs av himni høga«, >Joy to the World< og >Gabriels massage<. So fer Havnakórið at singja: >Julen har bragt..< og >Eitt barn er føtt í Betlehem«. Manskór úr Havnarkórinum omma okkara andaðist og varð jarðað. leguni. arrík orð. hvíldarstað. Tøkk Hjartaliga takka vit tykkum øllum, id syndu sam- kenslu, tá ið elskada kona, mamma, vermamma og SOLVEIG EMILIE KLEIN, Stóra tøkk til tykkum á B6 á Landssjúkrahúsinum Án góða viðgerð og umsorgan undir longu sjúkra- Tøkk til allar prestarnar fyri trúliga vitjan og troyst- Tøkk til kirkjutænarar, berarar, sangarar og tykkum mongu, sum fylgdu mammu til hennara seinasta Tøkk fyri køkur, blómur, kransar og heilsanir. Páll, Súsan, Jórun og Finnur syngur »Føgur er foldin«. G.H.M. endar konsertina, og teir fara at spæla >Christ-- mas fantasie<, sum Jan de Haan hevur lagt til rættis og »Largo« av Håndel.