leygardagur 12. desember 1998síða 21

22 tíðindablaðið Torført at homa nøkur tekin til okt sjálvstýri - Javnadarflokkurin ásannar, at tað verður neyðugt at hækka jåttanina við minst 5 mið. kr. um vit skulu nókta tann tørv á barnaansing, sum er úti í kommununum í løtuni og sum tykist at vera stóðugt vaksandi. — Tá hædd ikki er tíkin fyri nýggjari lóggávu um lestrarstuðul á fíggjarlógaruppskotinum, kunnu vit staðfesta, at landsstýrið ongar ætlanir hevur um at bóta um korini hjá lesandi. Javnaðarflokkurin fer tí at leggja slíkt uppskot fram á ting, sigur minnilutin í figgjarnevndini, Vilhelm Johannesen, í sínum viðmerkingum til fíggjarlógina OLavur í Ber Vilhelm Johannesen, sigur í viðmerkingunum í minmiluta- álitinum, at tá uppskotið til fíggjarlegtingslóg fyri 1999 var til 1. viðgerð á tingi tann 7. og 8. oktober, varð boðað frá í framsøgurødu javnadar- floksins, at flokkurin fór til ar- beiðis í figgjarnevndini vid út- rættari hond. Um åtlitini fyri, at floksins umboð í fíggjar- neyndini fór at verða við í meirlutaálitinum frá sam- gonguumboðunum, tá fíggjar- evndin fór at enda arbeiði sitt, arð sagt, at hetta sjálvandi var "ytað av, um umboðini fyri mgonguflokkarnar = vildu aka ímóti hondini frá javn- iðarflokkinum — Í somu framsøgurødu varð gt, at javnaðarflokkurin setti m treyt fyri at taka undir við mgonguumboðunum í figg)- unevndini, at játtanin til fólk- apensión og aðrar almanna- r, eitt nå jåttanin til ovnar, verður hækkað, at estrarstuðulin verður hækk- aður, at eldrarøktin fær eina nøktandi játtan og at jåttanin bústovnar fyri brekað aftur kemur á fíggjarlógina Villa í årstølum Og vidari sigur Vilhelm Jo- hannesen, at undir viðgerðini í fíggjarneyndini hevur umboð javnaðarfloksins fingið vissu fyri, at orsøkin til, at jåttanin til bústovnar fyri brekað ikki var við á framlagda uppskoti- num, var ein villa í årstølunum Hetta er nå rættad og jåttanin i 1999 verður 4 mió. kr. — Somuleiðis hevur umboð floksins fingið vissu fyri, at uppskotna játtanin til eldra- røktina í 1999, fer at røkka. Men javnaðarflokkurin mælir til, at kannað verður, um heim- arøktin veitur eina fyri brúkar- an rímiliga tænastu. Um neyð- ugt fer flokkurin at reisa tann spurningin í løgtinginum Í meirilutaálitinum verður mælt til, at játtanin til fólka- pensi6n verður hækkað við kr 15.379.000 og er hetta tað, sum neyðugt er, fyri at fremja lóg- ina um javning av fólkapensi- ónini — Men hetta heldur javnað- arflokkurin ikki vera nóg mik- ið. Vit vilja umframt javning- ina í almannaveitingunum hava eina rímiliga hækking í pensiónsviðbótini bæði til stak- ar fólkapensionistar og til hjún Umbønir — Eftir mikið politiskt stríð eydnaðist farnu samgongu undir sambandsleiðslu at fáa føroyska búskapin á føtur aftur við javnvág og avlopi á landsins fíggjarlóg, sigur minnilutin í figgjarnevndini, Flemming Mikkelsen og Lis- beth L. Petersen, í áliti sínum OLavur í Bem I byrjanini til viåmerkingarnar í minnilutaálitinum frå Flemm- ing Mikkelsen og Lisbeth L Petersen, verður sagt, at eftir mikið politiskt stríð eydnaðist farnu samgongu undir sam- bandsleiðslu at fáa føroyska búskapin á føtur aftur við javn- vág og avlopi á landsins fíggj- arlóg. — Nú við árslok kann full- soleiðis, at hesi veruliga koma at merkja ein bata í livikoru- num. Og vit halda, at hetta eigur at verða gjørt nú Og víðari sigur javnaðar- tingmaðurin, at allir tingmenn eru samdir um, at fólkapen- siånin tey seinastu mongu ári- ni, er afturúrsigld. Einasti batin hesi árini er gjaldið úr arbeiðs- marknadareftirlønargrunni- num, sum byrjaði at gjalda út 1. april 1997. Tann partvísa javningin av almannaveiting- um, herundir í fólkapensiónini, til viðgerðar í tinginum ert eitt lítið endur- g) ri reallønartapid, ið fólkapensiónirnir hava havt seinastu årini, sidan javningin av pensiónunum helt uppat í 1993 Viðbrekin búskapur — Hóast føroyski búskapurin hevur tað gott í løtuni, so eiga vit at sýna størsta varsemi, tå okkara búskapur er sera við- brekin. Men umstødurnar tala sum nevnt fyri, at vit fult út hava ráð at endurgjalda inn- tøkumissin seinastu árini og tí skjóta vit upp, at bøtt verður fyrst og fremst um fíggjarligu korini hjá teimum pensionist- um, ið bert hava almennu fólkapensiónina, ella sum ikki hava stórvegis av aðrari inn- tóku Og minnilutin í fíggjar- nevndini, Vilhelm Johannesen, heldur tad ikki vera sømuligt, at samgongan og landsstýrið nýta ein pensiónsreform, sum tað tekur eitt heilt arbeiðslív at spara upp til, sum undanførðslu fyri ikki at hækka pensiónirnar nú beinanvegin. — Flokkurin mælir tí til, at pensiónsviðbótina hjá støkum pensionistum hækkar við kr 1300,00 um mánaðin, og at viðbótin hjá hjúnum hækkar við tilsamans kr. 1.700,00 Skotið verður upp, at hækk- ingarnar fáa gildi frá 1. februar 1999 Dagstovnar Og viðvíkjandi dagstovnum, heldur Vilhelm Johannesen, at tað verður neyðugt at hækka játtanina við minst 5 mió. kr., um vit skulu nøkta tann tørv á barnaansing, sum er úti í kommununum í løtuni og sum tykist at vera støðugt vaksandi. — Seinastu árini hevur trup- ulleikin verið tann, at foreldur ikki fáa børn síni ansað innan tryggar karmar við mennandi pædagogiskum innihaldi, með- an tey eru til arbeiðis, ella royna at fara til arbeiðis, vorðin alt stórri og stórri. Hesin trup- ulleikin tykist ikki at hava tað neyðugu raðfestingina hjá ver- andi samgongu. Við tørvandi raðfesting og vilja noktar sam- gongan fleiri hundrað foreldr- um atgongd til føroyska ar- beiðsmarknaðin. — Síggja vit burtur frá fløgu- num, kunnu vit rokna við, at raksturin av barnaansingar- stovnum nærum er útreiðslu- neutralur hjá landinum og kommunum. Sum er rinda for- eldrini 30% og landskassin og kommununar 35% hver av rakstrinum. Umleið 90% av rakstrarútreiðslunum fara til at løna starvsfólki. Hesi rinda skatt av lønini, umframt at tann peningur, ið tey hava eftir, fer í umfar í samfelagnum og vil harvið føra aðrar óbeinleiðis skattainntøkur við sær Uppihaldspeningur Ein onnur jåttan undir, sum javnadarflokkurin mælir til at broyta, er studul til uppihalds- pening — Tå reglurnar um ymiskar frådråttir å sjálvuppgáv uni fyri bert tveimum árum síðani vórðu settar úr gildi, varð lóg- fest, at landskassin í staðin skuldi veita ein kontantan stuð- ul til rentuútreiðslur, ferðaút- reiðslur, dupult húsarhald, upp- ihaldspening o. s. fr. Ætlan landsstýrisins um at strika játtanina {I stuðul til uppi- haldspening fer at geva teimum við uppihaldsskyldu verri møguleikar at hava umsorgan fyri sínum børnum, tá lands- stýrið í veruleikanum hervið áleggur teimum ein eykaskatt. Og minnilutin, Vilhelm Jo- hannesen, átalar, at samgongan uttan at kanna sosialu avleið- ingarnar setir hesa stuðulsskip- an úr gildi. Broytingin í lógini letur eisini upp fyri spekulati- én, tá tann gjaldsskyldugi t.d. kann flyta til Danmarkar, har hann kann draga gjaldið frá skattskyldugu inntgkuni, með- an uppihaldspeningurin verður gjørdur skattafríur hjá mót- takaranum. Tað tykist minni- lutanum órímiligt, at hendan eina stuðulsskipanin skal setast úr gildi, meðan hinar, ið komu samstundis, halda fram. Lestrarstuðul Í fíggjarlógaruppskotinum verður lestrarstuðulin í 1999 skerdur í mun til játtanina í verandi fíggjarári. Í 1998 er játtanin kr. 44.118.000. Í upp- skotinum fyri 1999 er játtanin til lestrarstuðul sett til kr. 42.004.000. — Fyri støðugt at bóta um korini hjá okkara lesandi ung- dómi heldur javnaðarflokkur- in, at lóggávan um lestrarstuð- ul, ið varð framløgd á ting í vár við ávísum broytingum, eigur at verða sett í verk. — Tá hædd ikki er tíkin fyri nýggjari lóggávu um lestrar- stuðul á fíggjarlógaruppskoti- num, kunnu vit staðfesta, at landsstýrið ongar ætlanir hevur um at bóta um korini hjá les- andi. Javnaðarflokkurin fer tí at leggja slíkt uppskot fram á ting. Nýggj lóggáva fer tí ikki at virka, fyrr enn komandi skúlaár byrjar. Eftir minnilut- ans hugsan skal ein nýggj lóg- gáva geva umleið 15 mió. kr. meira í lestrarstuðuli um árið. Tí verður mælt til at hækka játtanina fyri 1999 við 7 mió. kr. Tað vil siga, at uppskotna játtanin hjá landsstýrinum verður hækkað úr 42 upp í 49 milliónir krónir. 101,6 mió. í avlopi Og viðvíkjandi teimum 6 mió. kr. til sjálvstýrismál, sigur Vil- helm Johannesen, at vísandi til stóðu javnaðarfloksins í spurninginum um ríkisrættarligu støðu Føroya, kann minnilutin heldur ikki taka undir við, at 6 mió. kr. verða játtaðar til sjálvsstýris- fyrisiting, — Samanlagt føra broyting- aruppskotini hjå minniluta- num við sær, at útreiðslusíðan verdur hækkad vid 69 milli- ónum krónum og lækkað við 46 milliónum krónum, og tað vil siga, at avlopið á fíggjar- lógini sambært uppskotum minnilutans verður 101,6 mill- jónir krónir. — At enda vil minnilutin vísa á, at í framlagda fíggjarlógar- uppskotinum hjá landsstýri- num var torført at hóma nøkur tekin til økt sjálvsstýri og enn minni nøkur tekin til føroyskt fullveldi. Aftan á at meirilutin í fíggjarnevndini hevur sett síni fingramerkir á fíggjarlógina fyri 1999, kunnu vit staðfesta, at hesi tekin eru vorðin enn kámari, sigur Vilhelm Johann- esen í viðmerkingum sínum í álitinum til broytingar í fíggj- arlógini. um eykajáttan í komandi ári veldissamgongan við Fólka- flokkinum á odda reypa sær av einum 3 sifradum millióna av- lopi á komandi fíggjarlóg, verður sagt í hesum minniluta- álitinum. Hækkingar Og minnilutin sigur víðari, at hann í ávísan mun tekur undir við uppskoti landsstýrisins við seinni broytingum, av tí at tað fyri størsta partin byggir á tær raðfestingar og ta kós fyri sam- felagsmenningina, sum undan- farna landsstýrið stakk út í kortið — Minnilutin ger tó vart við, at nýggja landsstýrið nærum ikki hevur tikið hædd fyri teim útreiðsluhækkingum, sum standast av nýggjari lóggávu, sum boðað er frá, at landsstýrið ætlar at fremja. Sostatt kann roknast við einum streymi um umbønum um eykajåttan í komandi ári. Pensionistar Og Flemming Mikkelsen og Lisbeth L. Petersen gera vart við, at nú er tíðin komin til at hjálpa serliga einum bólki, sum merkti svidan av kreppuni, sum var. — Tí mælir minnilutin vegna Sambandsflokkin til at hækka vidbøturnar hjá fólkapension- istunum munandi. Teir pensi- onistar, sum eru ringast fyri, eiga at fáa munandi ábót nú. Tað kann ikki vera rætt at gera stórar hækkingar í tingmanna- lønunum, mæla til skattalækk- ingar og hópin av yvirtgkum, ið allar kosta nógvan pening, samstundis sum bondini og rættindini, sum vit enn hava sum partur av stórri samfelag verða kvett, og meðan føroyski fólkapensionisturin ikki fær endarnar at rókka saman fíggj- arliga. Her verður mælt til eina hækking upp á 51.500 tús.kr. (oman á javningina), sigur minniluti Sambandsfloksins í figgjarnevndini. Barnaansing, mentan o.a. Viðvíkjandi barnaansingargki- num, sigur minnilutin, at tað er stórur tørvur á ansingar- plássum, og hesin tørvur veks- ur, tess meira virksemi er í samfelagnum. Føroyska sam- felagið er broytt, so tað nyttar ikki at berjast ímóti. greinin endar á síðu 6 Nr. 237 — 12. DESEMBER 1998 Úrslitið á figgj- arlógini betrað við 1 mia. kr. síðan 88 Yvirskotið á fíggjarløgtinglógini fyri 1998 var mett til 46 mið. kr. Eftir nýggjastu metingum, sum figgjarnevndin hevur fingið frá figgjar- málastýrinum, verður úrslit landsskassans í 1998 332 mið. kr. hægri, enn upprunaliga mett, soleiðis at yvirskot landsskassans í 1998 verður mett til at verða 378 mið. kr. Fíggjarneyndin hevur nú lat- ið álit sítt viðví álit, heili 15.500 orð, verður m.a. neynt, at neyndin undir við- A son, løj tern en Anfinn Kall berg, løgmann. og ismenninar Høgna Hoy: . Finnboga Arge, Helenu Dam á Neyst- abg, Signar á Brúnni og Eyð- un Elttør. — Saman vid løgtingsfor- manninum var skrivstovu- stjóri legtingsins á fundi, og saman við løgmanni og vóru br mg fulltrúar í lods. slýrisgmskingini i á fundi við in hevareisini havt Banka Føroya Sparikassa og Mett til 46 mió en hevur eis- Fyret bi við vise at fíggjarlegungslógini 1999. Eisini hevur nevndin fing- ið skriv frá fslagskapum og sr he sk umm 332 mió. kr. hægri, enn upp- runaliga mett, soleiðis at irskot lendskassans í Í verður mett til at verða 378 + Og hesin vøkstur er tílakandi. Vøksturin av fiski feder von Bí og umv: fiskivinnuidnadurin á landi hevur ein vøkstur upp á 13%. Privatu vinnurnar eru øktar 13% , meðan almennu tænasturnar økjast 6%. — Av privatu vinnunum hevur fiskivinnan ein vøkst- neyndini, at nøgdin urvppå Tia mid. kr. Upplýst av útflutningi av 6vidgjørd- um fiski er minkaður í nøgd, meðan stórur vekstur er í útflutninginum av frystum flaki, verður upplýst í gen- erellu viðmerkingunum frá fíggjarneyndini. Laksur og góðskaðar verur Frá útflutningsvinnuni hevur nevndin fingið upplýst, at fsskaprísinir í 1998 í hava ver- at prísirnir ilisera seg på nr f 1999 uttan so, at okkurt óvæntað hend- ur, t.d. um fíggjarkreppan í Asia fer at åvirka i in. Umleid av fískaútflutninginum fer til ; a Lpplýster st ingurin eftir toski fer vænt- andi at vaksa í 1999, tí toska- kvoturnar verða lægri í 1999 enn í 1998. Eisini kann væntast, at eftirspurningurin eftir upsa verður størri, tí fiskiskapurin eftir pollac og tons í 1999, og um sølvpris- irnir verða á sama stødi sum nú, kemur útflutningsvirðið upp í móti 650 mið. kr. Út- flutningsvirdi verður umleið kr. Prísurin á laksi liggur um 20 - 22 kr/kg. Framleiðslan av góðskaðum vørum úr ali- fiski, er vaksandi, eitt nú framleiðslu av portiónum. Ú av góðskað- um alivørum verður í 1999 væntandi 3.800 tons. nýggj sethús. Í 1997 vórðu SI nýggj sethús bygd og í 1996 var talið 25. Tå håssby var Et upp a 400 nýggj sethús árliga. Í mun til fólk“ avøkstuin verður hildið, at eitt árligt miðaltal av ný- b i enn er í 1998, verður ma. fg! generellu seer hjá fíggjarneyndini, men tað er ikki ein samd neynd sum tekur undir við Nevndin hevur býtt seg í ein meiriluta og tveir mi