mikudagur 13. januar 1999síða 5

Nr. 7 — 13. JANUAR 1999 tíðindablaðið Karin Kjølbro: — Hvi hava fiskavirki ikki egnan dagstovn? Månakvøldid skipaði Kvinnufelagið í Havn fyri væl eydnaðum fundi í Mettustovu, har Karin Kjólbro millum annað røddi um stóðuna viðvíkjandi løntum arbeiði hjá kvinnum í Fóroyum í dag. Vit hava í hesum sambandi hitt Karina, ið kann sigast at vera ein kvinna við nógvum kasjettum; forkvinna í ALS, leiðari á Kriminalforsorgini , fyrrv. politikari og blaðstjóri og enn sum áður virkin innan kvinnurørsluna. DAGFINN OLSEN MYND: JENS KR. VANG Karin Kjølbro situr vid ser- merkta skrivaraborð sítt á Kriminalforsorgini, eitt eldri brúnt borð. ið ber brá av at vera antikk. Ikki eitt av hesum vanligu nýggju úr ljósum viði, ið ongantíð sær út til at hava verið brúkt Úr vindeyganum sæst yvir á Kongabrúnna henda regn- tungamorgun, men her inn an fyri vindeygað kennist virkisfýsni Tå vit trína innar og biðja góðan morgun, er tað fyrsta vit fáa at vita, at Karin hevur sett hálvan tíma av til prátið Ein hálvur tími. ið skal vísa seg at gerast sera effektivur. ti tað er ikki smávegis. ið Karin veit at siga okkum um evnid, ið vit eru komin at hoyra nærri um: stødan hjá kvinnuni á arbeiðsmarknað inum, ella kanska uttanfyri markaðin Og væl er grundað og undirbygt. Forkvinnan í Als, leiðarin á Kriminalfor sorgin! og kvinnufelags- kvinnan Karin Kjølbro greidir livandi frå og tad er frå fyrstu stund greitt, at hon veit hvat hon prátar um Vón - Kvinnurørslan hevur sjálvsagt áhuga í, at Als, Arbeiðsloysisskipanin, í fjør boðar frå, at 2/3 av teimum, sum fáa utgjald frå ALS, eru kvinnur. Gongdin er nakað tann sama á Al- mannastovuni, greiðir Kar- in Kjølbro frá. - Tølini fyri januar í ár eru nakað ødrvisi, men gongdin er hin sama. Sjálv er eg virkin innan kvinnu- rørsluna og taki stødi í teim- um seinastu 25 árunum - frá 1975, tá ST útnevnir 1975 til 1984 til kvinnu 10-ára- skeið. Ljóskastarin skal set- ast á støðuna hjá kvinnun- um í samfelagnum og á ar- beiðsmarknaðinum. Tá tann rådstevnan er í Meksiko, fáa allar kvinnur eina vón. Tá sigur eisini stovnarin av kenyanska = samfelgnum, Jomo Kenyatta, at tå tú und- irvísir eini kvinnu, so und- irvísir tú einum heilum fólki, tí tær leggja tað, tær hava lært, í síni børn. Undir- vísir tú einum manni, undir- vísir tú einum einstaklingi. - Føroyska kvinnurørslan hevur verið við alla tíðina og tá vit koma til 1985. so eru vit í Nairobi og fáa tá hagtøl at vita um hesi 10 árini. Heimsins kvinnur ar- beiða 75% av heimsins ar beiðstímum, tær vinna 10 % av heimsins lønum og eiga 1% av heimsins ognum og rákið heldur fram í hesum sporinum, sigur Karin Kjøl bro. Bundnar av børnum og eldri folki - Fara vit so til 1998 i Før oyum, har vit. tíbetur fyri okkum oll. høvdu stórt løn arútgjald og taka vit ein til vildarligan mánað. so eru 300 milliónir útgoldnar øn, tær 200 eiga menninir 75 av kvinnum eru á arbeiðsmart naðinum og beidsføru mønnunum. Teir eru 10 % fleiri. tvær ferðir so nógv i løn Her er ein Ojavni og ti hevur kvinnurørslan åhuga í at seta ljóskastaran á hetta. Hvat kann gerast við hetta? Ein arbeiðsgevari vísti fyri tíð síðani á, at tá vit fáa ein lista frá ALS um arbeidstøk, so eru tey ikki tok - hóast tað at vera tókur er fyritreyt fyri at fáa gjald frá ALS. Tað eru serstakliga kvinn- urnar tað snýr seg um. Hann segði enntá, at tað er bert 3. ella 4. hver, sum er tøk, og vit vita, at úti á smærru stød- unum, so eru tær bundnar av børnum ella eldri fólki. Hetta er ein trupulleiki hjá føroyskum kvinnum, greið- ir Karin Kjølbro frá. - Sera nógv hava mið- námsútbúgvingar í Føroy- um. Taka vit HF og student, so eru flest gentur. So kundi verið rímuligt, at tær komu víðari. Taka vit mín gamla årgang, so eru øll vit, ið tóku studentsprógv komin víðari, uttan so at sjúka ella líknandi er komið ímillum. Karin Kjølbro heldur við um, at tey vóru so nóg færri tá, men harfrá og bein- leiðis at stranda er stórur munur, heldur hon, og talið er stórt. og 85% dV UU men faa Prolitarisering - 40% av teimum, ið fáa út- gjald frá ALS. hava onkra útbúgving. har eisini mið- námsútbugvingar. Serligz 90'ini hava verið trupul. Ein ætlaði kanska at taka eitt fríár eftir loknan skúla, men fekk einki arbeiði. ikki út- gjald frá ALS, tí har skalt tú hava arbeitt áðrenn, so- leiðis, at útgjaldið kann set- ast eftir, hvat ein hevur vunnið árið fyri. Meðan gentan kanska umhugsar. hvat hon skal, gerst hon kanska við barn. Soleiðis hendir ein prolitarisering av kvinnunum og gongdin n einligar kvinnur sum heild. so hevur hevur verið tann vegin Tosa vit u ð verið so t hendi ein I dag vnunun 1111. UDUE VIN nammui nesar Eru SÓSA Nógvar kvinur eru strandaðar tessvegna. Fyrr vóru góðar ommur ul hjálpar, í dag gera tær karri eru - Á fundinum måna- kveldið var ein kvinna, sum segði, at tá hon hevði gingið heima í 8 mánaðar, at nú var nóg mikið, hon fór til arbeiðis, nú átti maðurin túr at ansa barninum. Hann var heima í 3 dagar, so var tað komið upp á pláss við tí Eitt sjónarmið var, at ikki fyrr enn tað er ábyrgd hjá monnunum at fáa barnaans- ing, kann roknast við, at tað verður mett hægri í sam- felagnum, sigur Karin Kjøl- bro. Als er tryggingar-skip- an - ikki almannastova Ein hálvur tími gongur skjótt inni á skrivstovuni hjá Karini Kjølbro, ið fegin greiðir frá av fullum huga og við breiðari vitan. Millum annað vil for- kvinnan i ALS av við søg- urnar um, at ALS eigur so nógvar pengar, at úgjaldið kundi verið munandi hægri. - ALS er ein trygging og arbeidsåvising, ikki ein al- mannastova. Tað hevur ver- ið frammi, at ALS eigur nógvan pening, men har eru eisini nógvir fríggjarar, flennir Karin Kjølbro, sum fegin vil hava okkurt at standa ímóti við, skuldi samfelagið aftur verið fyri bakkasti, ti hon dylur ikki at mangan leikaði hart á. Eisini heldur hon tað vera væl klárað. at samfelagið uppá 10 ár kláraði at koma av botni og upp undan aftur. Karin greiðir frá um virk- semi hjá ALS og er sera glað um tey tilboð, ið nú eru til tey, ið eru inni í skipanini í meira enn 6 mánaðir. Hon metir tað vera umráðandi at fáa fólk í gongd, og hon nevnir skeið innan olju- vinnu uttanlands, sum fólk hava verið á. Eisini nevnir hon vinnusålarfrøding og teldukoyrikortið. - Tað týdningarmesta fyri kvinnur er útbúgving. Tær hava rætt til fórleikagevandi skeið. eftir 6 mánaðar í ALS. Vit hava havt iblåst- urskeið við 12 luttakandi, harav 6 komu rættiliga skjótt í arbeiði. Hesum stóð vinnusålarfrødingur fyri. - Fyrr hevdi ALS til upp- gávu at hjálpa fólki at yvir- liva. Nú er talið á viðskifta- fólki so lítið, at vit kunnu veita betri tænastu og eisini eru vit tøkniliga betri fyri, sigur Karin Kjølbro Fiskavirki hava dagstovn Í pråtinum við Karina varð farið víða, frá hvussu páp- arnir eru komnir meira við í ansing av børnum til javn- stødulsg, og henda kvinna, ið hevur drúgvar royndir á so nógvum økjum í sam- felagnum, hevur nógvar kasjettar, ið hon kann seta á høvdid í slíkum práti, men at kvinnurørslan og arbeiðið har liggur hjartanum nær, tykist greitt. Karin Kjølbro er væl nøgd við fundin måna- kveldið í Mettustovu, hóast einki mannfólk var til stað- ar. Eitt sindur skuffað er hon tó yvir, at einki umboð frá fakfelagsrørsluni vísti á- huga og kvinnurnar hildu, at hetta var ein trupulleiki sum heild. Karin Kjølbro ivast ikki i, at um t.d. fiskavirki fingu egnan dagstovn, so høvdu tey havt støduga arbeiðs- megi, og hetta gerst neyð- ugt, nú krøvini til okkara utflutningsvøru harðna. T.d. heldur hon, at Býráðið í Havn og aðrastaðni vid, 6- ivad høvdu stuðlað slíkum tiltaki Eisini kom fram á fund inum, at neyðugt er við ein um barsilsgrunni, ið kann g) alda løn, tå ein arbeiðari gerst vid barn, so at arbeids- gevarin ikki skal hugsa um tað. Hetta hava vit ikki fing- ið enn, hóast nógv hevur verið prátað um hann, sigur Karin Kjølbro. Karin Kjølbro heldur, at vit hava verið fyri stórum rembingum í 90' unum. - I '91 áttu vit ikki eina arbeiðsloysisskipan og vit eru farin frá einum arbeiðs- loysi uppá 25% og niður á 9%. Tá arbeiðsloysið var so stórt, so var ikki brúk fyri dagstovnum, so vit mugu geva kommununum ein møguleika at koma fyri seg aftur, heldur Karin Kjølbro. sum hóast núverðandi ætt- arlið av kvinnum ikki eru so virknar í kvinnurørsluni, sær ljóst uppá framtíðina - Okkara døtur hava javnstødu sum nakað sjálv - sagt og harafturat er so hart at verða småbarnafamilja í dag, at eg haldi ikki fólk makta at hava nógv annað at hugsa um, metir Karin Kjølbro.