mikudagur 13. januar 1999síða 6

6 tíðindablaðið Nr. 7 — 13. JANUAR 1999 Høgni Hoydal, landsstýrismaður í sjálvstýrismálum: Øll umsitingin arbeiðir ið sjalvstýrismálum Tað er ikki bert í hugaheiminum hjá Høgna Hoydal, at arbeitt verður við full- veldisætlanini. Øll umsitingin er tikin við í arbeiðið at útgreina sjálvstýris- málini. Verður fullveldisætlanin ikki samtykt, er arbeiðið ikki gjørt til fånytis: — Tað kann geva okkum møguleika at steðga á og umhugsa, hvørjir møgu- leikar vit hava og hvat vit vilja velja, sigur landsstýrismaðurin DAGNY JOENSEN Heitið fullveldi hevur fingið Ina a merking í før oyskum politikki. og tað Høg Hoydal. landsstýrismaður vera sera end SKE heldur heppið Heitið í sjálvum sær setir onga br 1g í verk. Bert nakað haldgott verður gjørt, fyri at skapa ein karm um fullveldid, sum samgongan hevur sett sær fyri at fremja Fyri Høgna Hoydal er bert ein gongd leið. og hann er til reiðar at fara út í æsir við ætlanini Grundlógaruppskotið, sum varð lagt fram í tingi- num fyri jól, verður helst ikki avgreitt fyrr enn í feb- ruar. Sambært uppskotinum um grundlógarneynd. kann tingið velja eitt umboð fyri hvønn flokk í nevndina, og løgmaður velur ein lim, um- framt at landsstýrismaðurin í lógarmálum velur fimm serfrødingar í nevndina, sum tilsamans væntandi verður 13 limir. Arbeiðið er byrjað Fyribils eru båskaparnevnd- in og såttmålanevndin stovnaðar. Her sita búskap- arfrødingar, løgfrødingar og fålk, sum hava såttmåla- royndir. I såttmålanevndini eru 10 limir og sama tal i búskap- arnevndini. Arbeiðssetning- urin stingur út í kortið, hvat - skal til fyri at føroyingar kunnu umsita øll målsøki, og hvussu nógv tað kostar Eftir hvat skilst á Høgna Hoydal. so er hann sann- førdur um, at urslitid sum nevndirnar koma til, fara at visa, at einki er til hindurs fyri at Føroyar kunnu gerast sjålvstødugar Eg havi sett gongd å hesi mål, fyri at fáa svar upp á spurningar, sum altíð hava verið tengdir at fullveldis- málinum: Hverjar avleiðig- arnar eru, og hvussu vitt kunnu byggja eina foroyska skipan upp, eins og hvussu vit kunnu lívbjarga okkum við ongum blokstuðli - og ikki minst: at vit fara undir prosessina um hverjar skyldur og rættindi føroyski borgarin skal hava mótvegis myndugleikunum. Prosessin stersta týdning — Grundlógin í sjálvum sær er ikki tað týdningarmesta, men tað er hinvegin pro- sessin og viðgerðin av rætt- artrygdini og tilfeinginum í landinum, sigur Høgni Hoydal. Grundlógaruppskotið verður liðugt í ár, g síðani verður farið at kunna al- menningin um innihaldið, síðani verður aðalorðaskifti í tinginum, har flokkarnir fáa møguleika at siga sína hugsan. Aðalorðaskiftið verður helst beint eftir ólav- søku í ár. Ursliid av hesum skal verða grundarlag undir sátt- málasamráðingunum við danir. Høvi at umhugsa Arbeiðið at kanna førov- ska samfelagið og gera nið- urstoðu, er umfevnand. Hvat hendir, um uppskotið ikki verður samtykt? - Hóast grundlógarupp- skotið skal taka stóðu til fullveldisætlanina, so er tað ikki gjørt til fánýtis, um vit ikki fáa semju um tað. Vit kunnu taka støðu til úrslitið av kanningunum, og kunnu steðga á og umhugsa, hvorj- ir møguleikar eru, og hvat vit vilja velja, sigur Høgni Hoydal. — Arbeiðið verður tó ong- antíð gjørt til fánýtis, tí tað fer at útgreina, hvussu skjótt vit kunnu fáa sjålvstødugan búskap, hvussu heilsuverk- ið, undirvísingarverk o.s.fr. skulu skipast, og skal stutt sagt tvinga føroyingin at hugsa í sjålvstyrishøpi, sig- ur Høgni Hoydal og leggur aftrat, hvussu løgid tad er at ósemja er um fullveldi- sætlanina, ti eingin veit i løtuni, um tað ber til. — Eg eri sannførdur um, at tå uppskotid kemur til viðgerar, verður tað als ikki nøkur 6møgulig uppgåva at skipa Føroyar sum sjålv- stødugt land, sigur lands- stýrismaðurin. Høgni Hoydal, landsstýr- ismaður, hevur vónir um at fullveldisætlanin nú verður álvara, og hann hevur øgi- liga stóra orku at føra ætl- anina út í lívið Hann vónar eisini. at vit kunnu koma burtur frá nú- verandi støduni. nú full- veldið bert hildið upp fyri fólki. sum annað- hvort reðumynd ella para- verður 1 ev erið for Í Øv Inf Få meo { ] y ? tt? Tað er ikki rætt. Tjóð Y ið Í politikk á o jum økjum. Eitt nú var okkara leiklutur landsverkfrød nesmálinum at fáa semju um. at tå slik mál verða sett í verk. skulu tey gerast so leiðis. at øll starvsfólkini á stovninum skulu takast við í ráðum Tad fara eisini at verða gjørdar fleiri rationaliser- ingar frameftir, og tær skulu ikki gerast eftir einum leisti. sum byggir á >frá degi til dags» loysnir, sigur Høgni Hoydal. I hesum føri var tad landsverkfrødingsstovnur- in, men i næstum skulu løn- arsamráðingar fara fram. Sama er galdandi um Land- ssjúkrahúsið ikki fær jåttan- ina at røkka til o.s.fr.. Landsstýrismaðurin held- ur, at óansæð hvat hendir í samfelagnum, so verður tað altíð sett í samband við full- veldisætlanina. Hon fær skyldina fyri so nógv. Vistu um trupulleikar — Ansar tú eftir ikki at gan- ga Fólkaflokkinum ov nær, tí vandi annars er fyri at løgmaður sigur tykkum úr samgonguni ? — Hasin spurningurin er reistur 1000 ferðir, og svar- ið er tað sama. Vit vistu longu tá samgongan varð skipað, at vóru trupul stór- mál, sum vit skuldu semjast um. Eitt nú búskaparliga og vinnuliga býtið, og býtið millum tað almenna og pri- vata kundu skapa trupul- leikar í samgonguni. — Ein loysn er at tosað opið um ósemjur sum stinga seg upp. og at skipa arbeiðið soleiðis, at landsstýrisfólk- ini noyðast at hava neyvt samstarv, fyri at finna semju í flokkunum. — Landsverkfrødingurin er dømi um, at tad ber til. Ti er skeivt at siga at Tjóðveldisflokkurin ikki luttekur í samstarvinum við Fólkaflokkin og Sjálvstýris- flokkin. Teir vóru júst eisini onøgdir vid, hvussu málið um landsverkfrødingin var handfarið.sigur Høgni Hoy- dal. Hann heldur hinvegin. at hetta málið ikki er stórri enn so nógv onnur mál. ið sam- gongan arbeiðir við. men at alt verður sett í samband við fullveldisætlanina. Tað sig- ur Høgni Hoydal seg verða noyddan at liva vid. — Eg havi ógvuliga stóra orku og vónir um, at tað fer at ganga, sjålvt um tað eisini verður eitt øgiligt baks, sig- ur Høgni Hoydal, sum væntar at tíðarætlanin við- víkjandi fullveldisætlanini fer at halda. Tað merkir at almenna orðaskiftið verður aftaná 10. juni, tå hvítbókin er lið- ug. Harnæst verður aðal- orðaskiftið í tinginum, og eftir hetta verður farið til Danmarkar at samráðast við donsku stjórnina - væntandi í hesum árinum. | Uppkast tilarbeiðssetning | fyri | búskaparbólkin | Bólkurin skal: Lýsa grundarlagið fyri eini fíggjarligari/búskaparligari uppgerð millum føroyar og Danmark. Lýsa allar ríkisútreiðslur í Føroyum. Lýsa týdningin av heildarveitingini og aðrar veitingar kommunukassar. á øllum målsøkjum. rå Ríkinum fyri føroyska búskapin sum heild. Lýsa týdningin av ríkisveitingunum fyri landskassa og Gera búskaparligar framrokningar við eini minkandi teildarveiting, har føroysk eginfígging stigvíst verður ýsa tíggjarligar avleiðingar fyri landskassa og komm unukassar av slíkari tilgongd. Ása, hverjar mekanismur, ið kunnu væntast at gera seg galdandi í búskapinum. tá stuðulin stigvíst fer at minka burtur í onki. Lýsa. hvat Krevst í framleidslu-/inntøkugrundarlagnum fyri at Føroyar kunnu viga upp fyri minkandi ríkis- veitingum. Gera langtíðar-fíggjarlógir við ymsum metingum fyri føroyska búskapin. Lýsa tervin á fíggjarligum og búskaparligum stýrings- amboðum og skipanum fyri ein sjålvstødugan føroyskan | búskap - herundir, hvat krevst av amboðum, um Føroyar fara at vera í gjaldoyrasamgongu við Danmark. Gera uppskot til eina skiftistíð við minkandi heild- arveiting í ávíst áramál. SÁTTMÁLANEVNDIN | Setningur nevndarinnar er at greina út stødid undir einum tvílandasáttmála Danmarkar og Føroya millum, ið skipar Føroyar sum eitt fullveldi í samstarvi við Danmark. Í hesum sambandi verður nevndini litið uppí hendi at loysa niðanfyristandandi uppgávur. Íslands Sd an um arbólkinum bólkinum sjálv: og búskaparbó. til hvítbókina. Sá! latin landss 1. Lýsa stjórnmálaviðurskiftini millum Danmarkar og Føroya í søguligum hopi 2. Lýsa dómi um skipanir millum føroysku heima stýrisskipanina og fullveldi 3. Lýsa dómi um smátjóðir, ið eru skipaðar sum fullveldi í samstarvi við onnur lond 4. Lýsa sáttmálan frá 1918 millum Danmarkar og 5 Lýsa ríkisrættarligar og altjóðarættarligar fyritreyt ir fyri, at Føroyar verða skipaðar sum eitt fullvel 6. Lýsa, hvussu ein sáttmáli kann gerast millum Danmarkar og Føroya umframt mannagongdirn ar í londunum báðum fyri staðfesting av sáttmál 7. Gera ein samandrått av úrslitunum hjá fyrisiting 8. Gera ein samandrått av úrslitunum hjá búskapar 9. Geraeittsáttmálauppskot og eitt samrådingarstødi Úrslit nevndarinnar verða latin landsstýrismanninum í stýrismálum 10-06-99 sum ein hvítbók uppá um- leið 100 blaðsíður. Hvítbókin verður harumframt at fevna um úrslitini hjá åvikavist fyrisitingarbólkinum ú Íkinum, ið verða at skipa sum fylgiskjøl verða tó at skipa sum serlig trånadarskjøl. Tey verða týrismanninum í sj politisku viðgerðina av hvítbókini. otið og samrådingarstødid jålvstyrismålum eftir ta f Tinganesi 25-11-98