mikudagur 13. januar 1999síða 7

Nr. 7 — 13. JANUAR 1999 tíðindablaðið Niels Jákup Thomsen, leiðari á Bókadeild Føroya Lærarafelags: Færri barna- bøkur koma út Eittans fýra upprunaføroyskar barnabókur komu út i fjór, men fleiri klassikarar komu út í fóroyskari týðing. - Longu nú við ársbyrjan ber til at siga, at 1999 verður eitt gott ár viðvíkjandi útgávu av upprunafóroysk- um barnabókum, sigur Niels Jákup Thomsen TURIÐ KJØLBRO Tad gongur upp og niður i føroyskari = barnabókaút gåvu, og árið í fjør var ikki eitt av teim heilt frægu. Eitt ans tyra upprunaføroyskar barnabøkur komu út. Bók adeild Foroya Lærarafelags sum eigur mest sum allan barnabókamarknaðin = og helmingin av tí. ið annars kemur ut, gav triggjar upp runaføroyskar barnabøkur ut í fjør og forlagið hjá Ein ari Petersen Sporcio ta einu Bøkurnar talan er um eru „Hvor vil eiga myrkrið“. ið er skaldsøga til størri børn eftir Lydiu Didriksen. „Drekar og annað valaf6lk”, ið er ævintýrbók til smærri og stórri børn eftir Rakel Helmsdal, og .Matur i myndum“ eftir Sigrid Dals- gaard og Beintu Johannes- sen. Hendan kemur undir yrkisbókmentir til børn og er fyrsta kókibókin til børn á føroyskum við einføldum uppskriftum til tey smáu. Bókadeildin og Foroya Skúlabókagrunnur = góvu bókina út í felag. Fjórða barnabókin, sum kom út farna ár, er „Alicia er horv- in”, ið er krimisøga fyri børn og ung eftir Einar Pet- ersen. - Arið i fjør var ikki so gott, tå ið vit hugsa um talið á upprunaføroyskum barna- békum. Orsøkin er einføld tann, at vit fingu ikki fleiri handrit inn. Soleidis gongur tað upp og niður. Hinvegin vil eg siga, at tað hevur ver- 10 ein ávís framgongd seinnu árini, tí fleiri nýggir høvundar eru komnir fram. høvundar sum skriva fyri fyrstu ferð. Viðvíkjandi dygdini í bókunum hóma vit eisini eina framgongd. Sum heild er meiri kjøt á bókunum. bøkurnar eru betri. og til dømis eru bøkurnar hjá Rakel Helmsdal um Hugo eitt tað besta Bókadeildin hevur givið út. Sjálvandi henda afturstig og tað eru bøkur, sum vit ikki skuldu havt givið út. Tað hevði eis- ini verið sera hugaligt, um fleiri ungfólk høvdu farið undir at skriva. Við hvort frætta vit um onkran, sum er í holt við at skriva, men so hoyrist einki aftur, sigur Niels Jákup Thomsen, leið- ari á Bókadeild Føroya Lær- arafelags. Seinasta skreytheftið í savninum hjá Carl Barks um Dunnald Dunnu í týðing Paula Nielsens kom út í fjør Í alt 18 hefti komu út, men vegna vantandi undirtøku og øktar útreiðslur valdi Bókadeildin at gevast við útgávuni. Og at hesi heftini ikki koma út longur sæst aftur í samlaða talinum av út- komnum bókum. Í 1997 komu 45 barnabøkur út. í 1998 tíggju færri. Treyðugt so, hóast talið er minni, kunnu vit fegnast um nógv- ar einstakar útgávur í ári- num. ið fór. Fleiri klassik- arar komu út í føroyskari týðing. „Heksirnar“ hjá Ro ald Dahl. „Ljónið. gívurin og klædnaskápið“ eftir C.S Lewis, „Oliver Twist" eftir Charles Dickens og „Mín fyrsta bók um Palla Pumm“ hjá A.A. Milne/Shepard í framúrskarandi týðing Gunnar Hovdals. Bóka deildin arbeiðir við at fáa fleiri bøkur í rødini um Palla Pumm og vinfólk hansara út Gott 1999 Vónirnar eru góðar til hetta árið, vit júst hava sett hol á. Fimm barnabøkur eru í um- búna at geva út. Tann fyrsta í rødini er „Lív heldur á“ eftir Karsten Hoydal og við tekningum hjá Ola Peter- sen. Henda søgan er prentað áður, talan er um eina pásk- asøgu við stødi í barna- minnum Karstens. Hon er ætlað aldursbólkinum 8-12 ár, men kann lesast bæði fyri yngri og eldri børnum. Næsta føroyska barna- bókin verður ein krimibók til smærri børn. Bókin fer at eita „Horvna bamsan“ og tað er Jógvan Isaksen, ið skrivar. Bókin kemur út í rødini av Snípubókum, sum er samtak millum Føroya Skúlabókagrunn og Bóka- deild Føroya Lærarafelags. Higartil eru tvær Snipubøk- ur komnar, Bókadeildin hevur givið tær báðar út. Niels Jákup Thomsen, leiðari á Bókadeild Føroya Lærarafelags við teimum trimum upprunaføroysku barnabókunum, sum forlagið gav út í før Snipubøkurnar eru býttar í fleiri stig fyri torleika, tæi eru ætlaðar børnum. ið hava tørv á at lesa og eru lætt- lisnar hjá aldursstignum, tær eru ætlaðar til. Triðja føroyska barna- bókin í ár verður „„Stjórnan“ eftir Heina Hestoy. Henda bókin er ætlað eldri børnum og hon er rættiliga álvar- som. Hon er um ein drong, sum missir pápan á sjónum. Bókadeildin hevur eitt annað handrit liggjandi eftir Heina Hestoy, arbeitt verður við tí í løtuni og gongst sum — Prentsmiðju í — menningarhjålp JOHN JOHANNNESSEN Norðurlendska upplýsingarstovan í Alta í Noregi hevur í skjótt eitt ár arbeitt fyri, at russiska lokal- blaðið Dvashdi Dva í Landnyrr- ingsrusslandi kann fáa sína egnu prentsmiðju. Utgerdin, ið verður uppsett nú í månadinum, er ein | væl brúkt Goss Community, ið | hevur trý trykkiverk. Útgerðin er | fyrr nýtt á einum lokalblaði í | Sunnmøre í Noregi. Tá fíggjarkreppan í Russlandi veruliga rakti av øllum alvi í au- gust, vóru tað fá, ið hildu, at ætl- anin um at útvega prentsmiðju fór at halda. Nú er høllin, har maski- nan skal standa, um at vera klár, og so skjótt styrkta gólvið er puss- að, kann byrjast at seta prent- smiðjuna upp. Tíðindablaðið Dvashdi Dva, ið hevur fingið prentsmiðjuna, verð- ur mett sum eit av teimum bestu á allari Kolahålvoynni, og hevur blaðið eitt upplag á 8.000 blød. Uttanríkismálaráðið í Noregi hevur latið pening til prentsmiðj- una, meðan norðurlendska upplýs- ingarstovan í Norðurnoregi hevur staðið fyri ætlanini, við stuðli frá kommununi í Alta, Barents- sekriatet og Nordnorsk Kulturrád. ætlað, kemur tað eisini út í ár. Sjálvur arbeiðir Heini við eini tridju bók og hon er komin væl áleiðis. Evnið í henni er blóðskemd Umframt hesar fýra kem- ur ein ævintýrkend bók út eftir Sólrun Michelsen. Tað verður væntandi til heystar - Helst kemur framhald av krimisøgunum hjá Jógv- ani Isaksen um tey fýra Kára, Róa, Magnus og Beintu, ið uppklára brots- gerðir, út í ár, sigur Niels Jákup Thomsen. Samprent Bókaklubbin hjá Bóka- deildini koyrir á 13. ári og eftir øllum brøgdum at døma hevur hann verid vid at til økja um hugin hjå teim yngru lesarunum at lesa før- oyskt. I øllum førum eru týðiligar åbendingarum, at børn i dag heldur taka eina føroyska bók av hillini enn eina danska. Bókaklubbin er býttur upp í tríggjar bólk- ar. Tann fyrsti er til 0-4 ára gomul, tann næsti til 4-8 ára gomul og tann triði til 8-12 ára gomul. Allir bólkarnir fáa 8 bøkur um árið. Ein klubbi er eisini til ung og tey fáa fýra bøkur um árið. Hesi árini síðani bóka- klubbin byrjaði er ørgrynna av barnabókum komin út og nógv tann storsti parturin er týddar bøkur. Fyrsta árið við bókaklubbanum komu 43 barnabøkur út í mun til 26 árið fyri. Talið hækkaði Mynd: Jens Kr. Vang støðugt næstu árini. upp í 74 í 1989. men so minkaði tað næstu árini niður í 36 í 1993, tá ið búskaparkreppan var uppá tað ringasta. Hesi seinnu árini hevur talið ligið á umleið 40-50, harav hevur talið á teim upprunafor- oysku ligið úr sjey upp í tíggju um árið. Stórur partur av orkuni hjá Bókadeildini fór í fjør til tey bæði stórverkini „Feroyskir fólkaskúlalærar- ar“ og . Føroya Lærarafelag 100 ár“. Av stórverkum Bókadeildin arbeiðir við í løtuni kunnu vit nevna Landalærualfrødina. For- lagið gav út Alfreðina i tveimum bindum fyrst í nít- iárunum og Søgualfrødina í fjør saman vid Føroya Skúlabókagrunni. Av eðr- um føroyskum útgávum Bókadeildin arbeiðir við kunnu vit nevna framhald av „Mangt er millum himm- jør0” eftir Erland Poulsen og Torkil Beder, og Føroyskt veður í 100 ár“ eftir Peter Skeel Jacobsen. vedurfrøding. Hetta er ein sera forvitnislig bók. ið við tólum. myndum og lýsing- um greiðir frá veðurlagnum í Føroyum heilt aftur til 1870-årini al og