fríggjadagur 16. juli 2010síða 12

Fríggjadagur 16. juli 2010 · Nr. 108 12 Sosialurin Kjak Havi verið burturstaddur í nakrar vikur, og havi hvørki sæð tíðindi ella ver­ ið á internetinum. Og tað er altíð við eini lítlari vón um, at onkur bati man hóm­ ast í politikkinum og orða­ skiftinum, tá tú so roynir at fara ígjøgnum tíðindini, ið verið hava heima. Men gakk. Niðurbræðingin av allari politiskari meining og ábyrgd, sum vit hava ávar­ að um, síðani ABC-flokkarnir tóku sær valdið í Føroyum, er eftirhondini fullkomin – og farin langt niður um abso­ lutta nullpunktið. Ikki bara liggja vit í full­komnum leiðsluloysi, har nærum øll mál verða til­vild­ar­liga og ússaliga hand­farin. Vina- og kenn­ ing­ar­politikkurin og rossa­ hand­ilsmoralurin breiðir seg í allari skipanini. Starvs­ setanir og nevndarval og stovnsflytingar fara fram sum eitt absurd teatur. Og allar grundreglur í einum fólkaræði standa og riða leysar í málloysinum hjá sit­ andi samgongustjórn. Andstygd og meiningsloysi Tað skapar andstygd og upp­ gávulyndi millum fólk – og øll politiska skipanin verður koyrd í sama pott: “Tað eru politikararnir, sum eru so og so...” hoyra vit javnan. Men tað passar ikki. Eins lítið og tað ber til at siga, at “allir fiskimenn eru so og so...” ella “allir læknar eru so og so...” ella “allar flakakvinnur eru so og so...”. Eins skeivt er tað at koyra allar politikarar og flokkar í sama posa at blaka burtur. Tí sanniliga eru øll am­ boð brúkt til tess at vísa á alternativar loysnir, at steðga niðurbræðingini, mót­mæla og kæra. Men tað verður oftast lagt út sum “andstøðugrenj”, vantandi samstarvsvilji ella “hatta eru bara tey”. Ein hin fremsta avleið­ing­ in er, at ongin verður settur til svars ella til ábyrgdar fyri nakað. Ístaðin sleppa tey, ið hava kravt seg fram í álitisstørv, í almenninginum at spæla óskyldugir and­ støðingar til sínar egnu gerð­ ir og vantandi avgerðir. Hykl á hægsta stigi Bara nøkur dømir seinasta mánaðin úr fjølmiðlunum: • Ein landsstýriskvinna, ið hevur ábyrgd av økis­ menn­ing, sleppur at skelda inn á avgerðirnar hjá sínum egna landsstýri um at flyta stovnar og starvs­ fólk. Avleiðingar? Ongar! • Ein landsstýriskvinna í lógarmálum hevur staðfest at rættargangslógin er brot­in, tá øll løgreglan í Føroyum varð umskipað og hevur óteljandi ferðir verið í fjølmiðlunum og sagt seg vilja gera nakað við tað. Avleiðingar? Nei, nú biður hon danskar mynd­ugleikar um at broyta lógina frameftir. • Ein løgmaður sleppur at gera okkum øll til teitis við at hava formliga heitið sum landsins politiski leiðari og blakar burtur rættindi hjá føroysku tjóðini uttan­ lands. Avleiðingar? Ikki nær námind! • Ein fiskimálaráðharri fer í juli mánaða 2010 at samráðast um makrel­ kvotuna fyri 2010. Hvat hevur hann gjørt seinasta árið – og hevur hann gjørt nakað sum helst undan hesum við at samráðast ella tryggja rættindi? Av­ leiðingar? Nei, gavekk! • Ein landsstýriskvinna í al­mannamálum sleppur í fjølmiðlunum at geva blokk­stuðlinum fyri 8 árum síðani skyldina fyri sínar asosialu avgerðir í dag mótvegis teimum eldru, ið hava størsta tørvin á hjálp. Avleiðingar? Gloym tað! • Ein fyrrverandi lands­ stýris­mað­ur í almanna­ mál­um, sum hevur latið alla fíggjarstýring fara og yvirtrekt fyri 170 mió. á økinum, sleppur at vaska hendur í fjølmiðlunum vegna javnaðarflokkin. Og letst nú vera ímóti teim­um avleiðingum, ið hann sjálvur hevur sam­ tykt á løgtingi, hóast tað var væl og virðiliga víst á frammanundan, at tiltøk landsstýrisins fóru bert at raka veikastu sam­ felagsbólkarnar og eldra­ røktina. Fíggjarmálaráðharrin og bankarnir Og fíggjarmálaráðharrin stend­ur knappliga fram í fjøl­miðlunum og letst aftur vera atfinningarsamur mót­ vegis bankunum og teirri ófatiligu gerðini at flyta allar okkara peningaskipanir av landinum. (Í heyst var hann eisini í fjømiðlunum og lovaði at geva bankunum kapping umvegis Húsalánsgrunnin. Beint eftir avhøvdaði hann allar møguleikar hjá Húsa­ lánsgrunninum at fíggja sethús). Men hann hevur havt all­ar møguleikar at gera nakað við elektronisku pen­ ingaskipanirnar í bankunum, og hann hevur kent til av­leið­ ingarnar í fleiri ár. Tvær ferðir hevur hann mælt til at fella lógaruppskot frá Tjóðveldi, ið kundu seta bankarnar uppá pláss í hesum máli og tryggjað føroyska brúk­ aran og samfelagið móti teim­um tapum og teirri vant­andi ávirkan á egin við­ urskifti, ið nú eru alkend fyri øll. Allar avleiðingar, sum føroyska vinnan og brúkarin nú liva við, vóru væl og virðiliga útgreinaðar í lógaruppskotum og fyri­ spurn­ingum. Hvat vantandi dirvi og vant­andi avgerðir hjá fíggj­ armálaráðharranum og hansara samgongu hev­ ur kostað føroyska sam­ felagnum og vanliga brúk­ aranum bara í hesum máli, eru fleiri 100-tals milliónir krónur. Men hann gjørdi onki – hóast hann í fjølmiðlunum lovaði at gera nakað við tað. Og bæði sum løg­maður og seinni sum fíggjar­ málaráðharri hevur hann tikið avgerð um at broyta lóggávuna til frama fyri ætlanunum hjá bankunum – hóast staðilig mótmæli og mótuppskot. Tað tekur ikki fáar minutt­ ir at finna fram skjøl og bond, sum prógva, hvat fyrr er sagt og gjørt í hesum máli. Renna undan sær sjálvum Men sitandi valdshavarar í Føroyum tykjast so vísir í, at teir ongantíð verða settir til svars fyri nakað, at teir gleðiliga nýta hvørt høvi at hykla á hægsta stigi, so skjótt teir sleppa fram at eini mikrofon. Onkuntíð hevur ein bara hug at smírast at sjón­leik­ inum. Men tað er í veru­ leik­anum onki stuttligt fyri fólkaræðið og framtíðina at uppliva, at fremstu ábyrgd­ arpersónar í landinum dag­ liga nýta orku sína at renna skríggjandi burtur frá sær sjálvum. Og sleppa at gera tað uttan at verða settir til svars. Opið bræv til Føroya Løgting 13. juli 2010 Eg bað um innlit í arbeiði í lógararbeiði viðvíkjandi upp­skoti til løgtingslóg um setanarviðurskifti hjá prest­um. Eg fekk noktandi svar frá Mentamálaráðnum, so kærdi eg til Løgtingsins um­boðmann, men um­boðs­ mað­urin meinti, at ikki var grund­ar­lag fyri at taka mál­ ið upp til við­gerð­ar. Í svar­in­ um, eg fekk frá Menta­mála­ ráð­num 20. mai 2010, stóð mill­um annað: ”Annars skal Menta­málaráðið upplýsa, at uppskotið til løgtingslóg um størv í fólkakirkjuni kem­ur til almenna hoyr­ing á heim­a­síðuni Menta­mála­ ráðsins mmr@mmr.fo, tá tað verður liðugt til hoyringar. Mentamálaráðið fer síðani at viðgera hoyringarsvarini, áðrenn endaligt uppskot verð­ur orðað og lagt fyri løg­tingið. Tygum fá sostatt ríki­ligt høvi at úttala tygum um løgtingslógaruppskotið, áðrenn tað verður enda­ liga liðugt og lagt fyri løg­ tingið.” Eg gleði meg til at síggja uppskotið til løgtingslóg um størv í fólkakirkjuni, sam­stundis gleði eg meg til, at fáa ríkiligt høvi til at úttala meg um løg­tings­ lógaruppskotið. Eg fari at heita á tykkum, sum sita á Føroya Løgtingi, at taka í álvara, at tit hava biðið Føroya ungdóm um at fara út um danska ríkið at útbúgva seg. Eg taki tað fyri givið, at tit tá eisini vilja geva okkum, sum fylgdu tykkara ynski, møguleika at koma heim aftur at starv­ast. Tí Føroyar hava brúk fyri øllum, sum eru uttan­lands og útbúgva seg. Tí mugu tit eisini leggja til rættis, at vit fáa møguleika at koma heim aftur. Eg fari tí at heita á tykk­ um um at broyta lóg­ina so­leiðis, at vit, sum hava guð­frøðis­útbúgving okk­ ara aðra­staðni frá enn úr danska ríkinum, kunnu fáa presta­starv í Før­oy­um. Vit kunnu vera við til at ríka enn meira um før­oysku fólkakirkjuna. Tí før­oyska fólka­kirkjan hevði verið mun­andi fá­tæk­ari, um teir prestarnir, sum eru út­ búgvn­ir uttan fyri danska ríkið, ikki vóru prestar í kirkjuni. Føroyska fólka­ kirkjan hevur brúk fyri okk­um, tí vit kunnu vera við til at gera kirkjuna enn betri. Fríðleif Lydersen Prestar í før­oysku fólka­kirkjuni Finnleif Guttesen Suðuroy Grátur og tanna­ grísl úr Havnini! Nú okkurt hissini starv skal flytast úr Havnini og til Suðuroyar, hoyrist grátur og tannagrísl frá landsstýriskvinnuni, borg­ ar­stjóra, fakfeløgum og ar­ beiðsgevarafelagið í Havn. Nær fara hesi á barri­ kad­urnar, tá ið størv verða løgd í Havnini og ikki í út­ jaðaranum? Vónandi eru Jóhan og Jóannes so mikið at sær komnir, at teir ikki bakka fyri hesum áganginum ímóti útjaðaranum. Hyklið hækkar í hvørjum Høgni Hoydal Tey, ið eru sett í ábyrgdarstørv at stjórna landinum, ganga ikki undan. Tey renna undan avgerðum og síni ábyrgd. Og sleppa í staðin at nýta tíðina í fjølmiðlunum at hykla og látast vera ímóti avleiðingunum av sínum egnu (vantandi) gerðum