mikudagur 14. januar 2004síða 19

36 Nr. 8 - 14. januar 2004 Nr. 8 - 14. januar 2004 37 VALGREINAR Eitt týdningar- mikið val! Sigmund Andreasen valevni Miðfloksins í Suðuroy Tá orðið valg verður nýtt, kann eg ikki lata vera við at nevna, at vit øll uttan aldursmark hava tann møguleika at gerða tað størsta og besta valið nakrantíð, " veljið Harr- an sum Nr 1. Vit mennisku hava fingið rætt at lívga um skapanarverkið, og hava vit her í Føroyum valg sum snýr seg um at stjórna Føroyum tey næstu 4 árini. Sjálvur eri eg stillaður upp fyri Miðflokkin í Suduroy, tad sum hevur mín áhuga, og er arbeiði mítt, er fiskur og tað, sum hevur við fisk at gera. Sjálvur havi eg ikki troytt so nógv Føroyagrunnar, men sum so nógvir aðrir Føroyingar roynt aðrar møguleikar, og tá má tað verða við fremmandum skipum, tí tann føroyski líniflotin er ov bundin av at fiska runt oyggjarnar. Tað er og hevur verið nokk til av fiski hesi seinastu árini, serliga dýrum fiski sum toskur, men vit skulu ikki síggja burtur frá, at sjálvt um vit hava 200 fjóðringa fiskimark, so er tað ikki eitt stongt mark, tað letur seg væl gerða at svimja inn um markið, men eins væl út um markið. Leitar mann aftur í tíðina til fyrsta túrin hjá mær í 1964, tá kundu vit vera stoltir av okkara nýmót- ans líniflota, vit hava nú 2004, hvussu sær út í dag? Jú, tey somu línu- skipini sigla enn, meðan trolaraflotin roynir at fylgja mótanum. Í áttati- árunum varð upphøgg- ingarstuðul latin, so vit kundu fáa nøkur nýggj línuskip í flotan, tað komu eisini nøkur stási- lig skip, men okkara stýrandi polittikkarar syrgdu fyri at avreiða tey til okkara grannatjóðir við millióna tapi fyri hvørt skipið. Her síggja vit eina mynd av tveimum Írskum fristilínuskipum, AVRO CHIEFTAIN og AVRO VIKING. Teir eru heilt innilokaðir við brunni í miðjuni, sum ger tað trygt og lætt at fiska í øllum veðri og serliga á djúpum vatni har nógv fiskasløg finnast, sum vit í Føroyum ikki royna eftir. Vit eiga at hava eyguni opin fyri øllum fiskimøguleikum. Sjálvur gjørdi eg eina roynd at fáa Føroyingar til Grønlands vid línu, her er talan um fyrst á nýggjárinum tá toskurin bleiv vekk, eg fekk eina avtalu vid Grønland, eg kundi fiska frítt við Føroyskum skipi og manning, gjørdi eina avtalu við landsins mynduleikar sum áttu Líniskipið "Bláfossur", sum hevði fingið upp- høggingarstuðul og lá á Tvøroyri, teir skuldu gera mær skipið klárt til hesa veiðu, men rokn- ingin skuldi ikki yvir- strika 1,4 mió. Tað bleiv byrjað at gera klárt, men tá avtalan var við at ganga í lag bleiv steðga, vegna at motorurin skuldi skiftast út, so teir vóru leysur av avtaluni. Men tað skal sigast, at Blafossur siglur við sama motori í dag, og hevur gjørt tað sera gott í Grønlandi. Sum dani varð eg biðin um at fáa onnur skip til Grønland og bað eg teir seta seg í samband við teir, ið stýrdu her heima, men onki hoyrdis víðari. Eg veit at Grønland setti seg í samband við Noreg, og teir lótu ikki boðini fara aftur við borðinum, teir hava fisk- að fyri 100 tals milliónir í Grønlandi, og fiska enn í dag. Í heyst var eg ein túr í Eysturgrønlandi við norskum línuskipi, og má eg siga at eg ongantíð havið sæð so nógva lodnu í sjónum, sum sig- ur mær, at spurningurin er bara um tíð, til tosk- urin aftur er í Grønlandi. Eg vóni við hesum fáu orðum at onkur pera ferð at lýsa hjá teimum, ið skulu stjórna landinum eftir valið. Við hesum vil eg ynskja øllum í Føroyum eitt gott og eydnuberandi nýggjár við einum góð- um Miðflokkavali. Terji Rasmussen valevni sjálvstýrisflokksins í Suðurstreymoy Eg haldi at tíðin er komin til at tosa um, at seta á stovn eitt alment tónlistarligt útgávufelag, við professionellari leiðslu á handilsligum grundarlag, har eisini tann privati váðafúsi kapitalurin, bæði úti og heima, tekur lut. Endamálið hjá felagnum skal vera at marknaðarføra føroyskan tónleik úti í stóru verð. Hetta kann gerast við at landið setur ávísa upphædd av um árið í 6 til 8 ár í ein grunn, har eisini privat luttaka við áleið somu upphædd. Felagið skal tó fara í gongd við sítt virksemi beinanvegin, og tann fyrsta uppgávan kundi til dømis verið at fólk fór út um landoddaranar at snodda til hvussu onnur hava fingið úrslit á hesum økinum. Tað eru fólk sum vilja vera við, at hetta er ein alt ov dýr íløga, tí trupult er at koma inn á altjóða mark- naðin. Men royndir aðra- staðni vísa júst tað øvugta. Íløgurnar nýtast nevniliga ikki altíð at vera so stórar, meðan úrtøkan ofta vísur seg at vera ørandi stór, um ætlanin eydnast. Tá hugsa verður um hvussu stórar íløgur skulu gerast fyri at fáa t.d. fisk út á marknaðin, er hetta ein lítil dropi í havið í mun til hvussu stór úrtøkan kann gerast. Tað er eingin trolari sum kann fáa líka stóra ársúrtøku úr sínum tilfeingi, sum ein fløga, sum slær ígjøgnum á heimsmarknaðinum. Partur av yvirskotinum kann oyramerkjast til tann meira eksperimenterandi tónleikin og aðrar lista- greinar. Á tann hátt verður tað listin sum fíggjar seg sjálva. Tá kann sleppast undan tosinum um at mentan bert er ein út- reiðsla. Vinnuframagrunn- urin og framtaksgrunnurin høvdu sjálvandi verið ein nátúrligur partur í hesi ætlan. Tá gongd er komin á felagið er einki til hindurs fyri at privatisera, soleiðis sum eisini ætlanin er við bankunum, Føroya Tele, Atlantsflog og øðrum. Hesin sami leisturin kann sjálvandi eisini brúkast til marknaðarføring av før- oyskum bókum. Ert tú við uppá hetta? - So eri eg tín maður! Hvør kann? D kann! Egin Henriksen valevni Miðfloksins Tá tað bleiv kunnugt í Før- oyum, at í Danmark sótu bólkar frá fíggjarheiminum og statsvaldinum og plan- løgdu, hvussu Føroyar skuldu rennast um koll, vóru fólk bæði skelkað og óð. Naiv og fitt, sum vit Føroyingar vórðu, fingu vit eina ordans útpurring. At "Moder Danmark" kundi verða so ónd og gemen við síni "fattige børn ud i Færø" var bara so ótrúligt. Vit vóru jú uppfløska við, at danir dugdu best og vildu tað besta fyri okkum, so best var ikki at hugsa ov nógv, men lata danir ráða. Hans mejestæt Rikkard Mikkelsen den første og hansara riddarar. Tá so lavinan fór á rull, og statsvaldið ikki megnaði at halda øllum lortinum undir teppinum, valdu teir, kanska fyri at lætta trýst- inum, at likvidera kongin, teir sjálvir høvdu útnevnt "Hans mejestæt Rikkard Mikkelsen den første". Nú spyrt tú, góði lesari kanska, hvat eg vil við hesum. Hetta er jú farin tíð, vit mugu líta frameftir! Jú, men tað kann kosta dýrt ikki at læra av for- tíðini. Hvat er vorið av øllum "riddarunum, ið kongurin útnevndi". Eru teir eisini allir falnir í ónáði, ella sita nakrir teirra enn og hála í tragrir? Mær tykir, at meginpart- urin av Føroya fólkið og harvið av politiska system- inum, so væl og virðuliga er inntørnað aftur eftir at verða vakt av einum óndum dreymi. Halda tit veruliga at danska systemið liggur og svevur bara tí, at ein Rasmussen er avloystur av einum øðrum Rasmussen, so kunnu tit bara lesa í bløðunum, hvør í t.d. skrivaði nýársrøðuna hjá Fogh. Nei, vissuliga har er einki broytt. Bankin Av tí at oksarnir í landinum høvdu etið seg um rygg og ikki vóru gonguførir, blivu Palliba og Marsanna spent fyri vognin at draga land- inum, tað sokallaðu "Banka bjargingina" í land - bjarging fyri hvønn? kundi man freistast at spurt. Drátturin var so harður og tungur, at fleiri av børn- um Palliba og Marsannu fullu frá á vegnum og eru ikki afturí aftur komin enn. Men teimum hevur eingin lagt í at spyrja eftir enn minni at bjarga. Einaferð í tíðini varð ein annar Føroya Banki, sum den Danske Bank átti. Hann var settur effektivt og elegant uppá pláss, minnist meg rætt, av einum saml- aðum løgtingi við einari lóg um, at edv-skráir við upplýsingum um Føroya fólk, ikki skuldu liggja og sløgast uttanfyri landodd- arnar. Henda lóg má so ella so hava rakt meint hjá onkrum "interessum", tí tað hevur verið roynt at gera álop á hana líka síðan, at Føroyar komu upp undan aftur fíggjarliga. Snorksvevur føroyska pressan? Eg undrist stórliga á her- ferðina frá peningastovnun- um, við millum annað heil- síðu lýsingum í bløðunum móti Føroya Landstýri, og sum nú er enda sum stevning - er hetta ikki óhoyrt ? Tað mest margháttliga er kanska, at "skuldareyvin Okkara Banki", bjargað við sveitta og tárum frá føroya fólki, gongur á odda í herferðini móti sínum egna eigara. Eg spyrji bara hvør ræður á Føroya landi? Tað, sum her gongur fyri seg, er egentliga tað, at alt tað føroyska fíggjarkervið ætlar sær til Danmarkar við øllum sínum edv-kervi. Tað ljóðar so flott at Elektron, ið er eitt Føroyskt felag, stevnir landinum. Men Elektron, sum onnur partafeløg, hevur eina nevnd, so tað er faktist nevndin ella meirilutin av nevndini í stevnir. Hví er ágangurin so ógvusligur? Hvør og hvat liggur aft- anfyri? Hvat verða avleiðingar- nar fyri samfelag okkara? Eru hetta ikki spurningar ein vakin pressa átti at spurt? Í øllum førum er skatta- skipan okkara nær knýtt at peningastovnsskipanini, skal hon eisini enda í Dan- mark ? Miðflokkurin Kemur miðflokkurin til valdið eftir valið, so fara vit um neyðugt at lóggeva einaferð afturat, at forða bankunum at flyta tey heimligu viðurskiftini hjá føroyinginum út av land- inum. Fíggjarviðurskiftini hjá tí einstaka eru í dag so tætt bundin at peningastovnun- um, at samfelagið kann ikki lata ein hvønn tilvildarligan bankastjóra dusa sær, sum hann vil. Vit fara at gera alt, vit eru før fyri, at verja føroyingin og at menna føroyska vitan. Tú fært eitt betri sam- felag við Miðflokkinum til róðurs. Gud signi Føroyar mítt land X við lista H Nýggj útflutningsvøra? Nær kemur næsta komplottið frá Føroya Bólkinum? Kjartan Joensen valevni Fólkafloksins í Eysturoy Longu aftur stendur val fyri durum og tann 20. januar verður løgtingið mannað av nýggjum. Tað er tú sum veljari, ið avgerð, hvussu mannað verður og tann 21. januar byrjar so tann polit- iski dagligdagurin aftur. Tað er ikki eiti á politiskum lyftum, møguleikum, dreymakendum verkætl- anum og framtíðar ynskjum og vánum vit hoyra um hesar dagar upp undir valgið. Sum veljari eiga vit at duga at velja burturúr og síggja veruleikan, sum hann er. Ikki alt letur seg gera her og nú og sumt letur seg als ikki gera, soleiðis sum vit kenna verðina og møguleikarnar í dag, men kanska einaferð….. At summi skulu vera so óføroysk og tosa um loko- motiv í okkara heimliga umhvørvi, sigur alt um, hvar hesi standa fólka- ræðisliga og fullveldisliga. Føroyingar hava altíð átt undangongumenn, bæði so og so og allir føroyingar hava altíð duga at givið sítt íkast til okkara fólkaræðis- liga samfelag. Soleiðis hev- ur tað altíð verið og vón- andi fer tað eisini altíð at vera so. Maður kemur í manns stað, sigur orða- takið…… Eisini eg, bæði sum vanligur samfelagsborgari, og nú eisini í polittiskum høpi, havi míni hjartamál og ynskir og eg eri eisini opin fyri at lurta eftir og fylgja við í, hvat ið til eina og hvørja tíð rørir seg í samfelagnum, fyri síðani møguliga at gerast búgvi til eitt polittiskt mál. Úr rúgv- uni, av tí ið mær stendur næst, kann eg nevna: • Fiskivinnan og fiski- vinnupolitikkur • Fiskiídnaður á landi • Víðari virkan av fiskaúr- dráttum her á landi • Skattatríst, lønarkrøv, realløn og kappingarføri • Lógarbundna eftirlønar- trygging fyri sjófólk • Neyvari fíggjarstýring og harvið eitt bíligari sam- felag at reka eftir før- oyskum leisti • Í Føroyum skal vera gott at liva hjá øllum, yngri sum eldri • Íløgur samsvarandi teim- um fíggjarligu fortreyt- unum • Eitt sunt og vælvirkandi vinnulív • Sunnar og vælvirkandi útbúgvingar • Orka og orkumál • Gera karmar, soleiðis at inntøkan til samfelagið Føroyar kann økjast meira enn tað, vit hava mist í blokkinum • Gera útflutningsvinnuna meira fjøltáttaða …….ein og hvør er sær sjálvum næstur, sigur orða- takið. Gongst fólkinum, sum her livir og rørist, væl, ja, so gongur tað eisini Før- oyum væl. Tá okkara fíggjarligu fortreytir eru komnar í eina meira fasta legu, og fíggj- arstýringin neyvari og munadyggari, tá gerst so nógv, vissuliga so nógv. Tað nyttar so lítið at tosa um fullveldið, sum tómt orð. Vit megu geva hesum eitt innihald, sum øll tjóðin kann taka undir við. Eitt fullveldið á eini floksskriv- stovu í høvuðsstaðnum er einki vert. Fullveldið ella sjálvstýrið fær veruligt virðið, tá allir føroyingar føla seg tryggar við tí. taka undir við tí og velja at standa saman um tað. Lóg- ir, reglugerðir og eitt væl fyriskipað og væl rikið vinnulív er fortreytin. Í val- prátið ber alt til - tað upp- liva vit nú í hesum døgum - og tað er just hetta, sum er dilemmaði hjá fólkaræð- inum: tú kanst lúgva sum tú vilt og geva mong gylt lyfti. Vónandi dugur veljarin á at skyna og sær hvat er møguligt, og hvat ikki er møguligt, men bert eru tóm orð og lyftir, og velur ella fellur sín dóm hareftir. Tað er tí vit hava valg og fólki skal fella sín dóm. Fólka- flokkurin kann fara út til veljaran við reistari pannu, tí tað er nevniliga einki annað alternativ til føroysk- an politikk enn FÓLKA- FLOKSPOLITIKKUR… …set tí tín X fyri Fólka- flokkin ella við eitt av valevnum hansara. Gott nýtt ár og gott val VALGREINAR »Umbering« Jónfinn Olsen valevni Miðfloksins í Suðurstreymoy Herfyri skrivaði eg eina grein, ið eg kallaði "Frá kraft og til kraft fer tann flokkur fram". Í hesi grein siteraði eg eitt ørindi úr einum sera vøkrum sálmi/sangi. Tí eg vildi í hesum sam- bandi vísa á, hvussu góðan Gud vit eiga. Um vit eru fá, still og eymjúk bíða, so vil Gud gera ein útveg fyri okkum, um vit bíða eftir Honum og ikki fara at ganga fram um Hann. Men um eg metti meg ikki gera nakað galið við at sitera hetta vers, so eri eg sera harmur um, at hetta kanska hóast alt er misskilt, og nøkur fólk eru vorðin kedd av hesum, av tí at tey halda, at eg havi siterað hetta vers til at nýta sum part av valstríðnum, og hetta kanska hevði ikki dámt skaldinum, sum yrkt hevur sangin. Um so er, vil eg við hesum biða um umbering fyri tað, tí soleiðis skuldi tað als ikki skiljast. Hinvegin eri eg sera fegin um, at vit eiga ein so einastandandi góðan sang sum hendan, og at Gud hevur givið okkum eitt skald, sum hevur duga so gott at greitt úr hondum ein so vakran sang við so ríkum inni- haldi, Gud havi tøkk fyri tað. Eg fari tí við loyvi frá einum avarandi at sitera allan sangin niðanfyri. So allar miskiljingar hesum viðvíkjandi verða fingnar burtur. Sangurin stendur í Songbók Guds fólks, og er nr. 1115 og er yrktur av Marius Absalonsen. Og ljóðar hann soleiðis: 1. Eg elski tín lítla og vanvirda flokk, Á Harri títt navn veri ærað! Tú ofraði Sonin, og tað er mær nokk; Títt fátæka barn skalt tú varða. 2. Tann maður er sælur, sum livir tær nær Títt samfelag javnan kann njóta; Í freisting og sorg fær hann styrki frá tær, Sum streymur hans signing skal flóta. 3. Frá kraft til kraft fer tann flokkur fram, Sum stillur og eymjúkur bíðar, Til Gud ger ein útveg, sum sømir seg hann, Og fyri sítt navn tey út fríar. 4. Ja, túsund ferð heldur við Jesu forakt At liva ímillum hans kæru Enn njóta av verðini gleði og makt Og alt, hon kann veita av æru! 5. Eg elski Guds fólk, og eg elski Guds borð, Eg elski Guds sannleik at hoyra; Eg eigi Guds lyfti, eg eigi Guds orð, Og hvat skal eg ynskja mær meira! Ein vakur sangur, við vøkrum orðum og ríkum innihaldi. Eg vóni við hesum at henda misskiljing er fingin av vegnum. Kári Mortensen valevni Javnaðarfloksinsí Suðurstreymi Kreppa er í IRF, tí skuldin er stór og raksturin tungur. Verður tað betri, tá ið IRF um stutta tíð skal brúka 30 milliónir til nýtt dioxin- filtur og skjótt noyðist at keypa nýggjan ovn fyri aðrar 10-tals milliónir, tí verðandi ovnur er upp- slitin? Um somu tíð skal líkn- andi íløga gerast á brenni- støðini hjá KOB. Ovnarnir hjá báðum brennistøðunum klára at brenna 2,5 tons/tíma ella tilsamans 5 tons/tíma. Hetta er júst nóg mikið til alt ruskið í Føroyum í dag. Tíðin er farin frá smáum ovnum - serliga tí at teir dálka lutfalsliga meiri enn størri ovnar, men eisini tí at lættari er at gagnnýta orkuna frá brenningini í stórum ovnum. Ein ovnur, sum brennur 6 tons/tíma kann dríva eitt "kraft/varma" verk, sum framleiðir streym (til SEV, sum so kann spara ein áarløk ella tveir) umframt at geva hita til eini 1500 sethús. Hesin størri ovnurin kostar lítið meiri at keypa enn ein lítil ovnur. Ein stórur ovnur er nógv bíligari (bæði at keypa og reka) enn tveir smáir, dálkar minni og gevur meiri orku til streym og hita. Hvat skulu vit (IRF, KOB og vit øll) velja? Vit hava onki val - serliga tí at so nógvir pengar eru at spara, bæði í íløgum nú og í rakstri framyvir. Ein stórur ovnur skal nøkta tørvin hjá øllum landinum og alt arbeiðið hjá IRF og KOB skal sam- skipast út frá hesum. Um kommunurnar í Før- oyum í felag ikki megna at loysa hesa uppgávuna mugu landsmyndugleik- arnir hjálpa til. Eisini tí at Agenda 21 sáttmálin er galdandi í Før- oyum og Kyotosáttmálin skjótt verður galdandi. Spardi peningurin kann koma væl við til annað neyðugt umhvørvisarbeiði hjá kommunum og virkj- um. Vel burðardyggan um- hvørvispolitikk - vel Javn- aðarflokkin. Ingi Olsen valevni Fólkafloksins í Norðstreymoy Bert við Fólkaflokkinum verður skatturin lækkaður enn meiri. Jú, svarini eru heldur sjálvsøgd, men tey tola væl at verða endurtikin. Áðr- enn seinasta val, legði Fólkaflokkurin doyðin á, at hann vildi arbeiða fyri, at beinleiðis skatturin bleiv settur niður. Í mong ár hava vit havt ein skattastiga, sum nærum ongantíð er "prístalsviðgjørdur", við tí úrsliti, at skatturin bara hækkaði. Hesum hevur Fólkaflokkurin arbeitt fyri at fáa broytt. Tað skal sigast, at tað hevur verið sera tung tøk at tikið, av tí at Fólkaflokkurin hevur staðið so einsamallur í hes- um spurningi. Men tað seinasta úrslitið hjá frá- farandi samgongu síggja vit nú árið júst er byrja. Skatturin er lækkaður. Fyri okkum fólkafloks- fólk er hetta sera trupult at skilja, hetta at vit eru so einsamøll um at halda, at skatturin skal enn longur niður. Vit hava leingi sagt, at vit hava heimsins hægsta skattatrýst. Nú kenni eg av góðum grundum ikki til allar heimsins skattaskip- anir, men um vit taka tey londini vit vanliga saman- bera okkum við, so hevur ein kanning júst staðfest tað, sum Fólkaflokkurin leingi hevur vitað. At skatt- urin í Føroyum er væl hægri enn londini vit fegin vilja samanberast við. Fólkaflokkurin hevur eisini fleiri ferðir sagt, at skatta- frádrátturin til sjómenn ikki verður skerdur, so leingi Fólkaflokkurin hevur ábyrgd. Aftur her stendur flokkur A sera einsamallur. Hinir flokkarnir vilja hes- um frádráttinum til lívs - ongantíð ov skjótt. Fólka- flokkurin hevur sagt, at skal hann burtur, so verður tað við at allur skattur verður settur niður og ikki við at nakar skal hava meira í skatti. Tað er tó óhugs- andi, at skatturin kann lækkast "eftir einum degi". Men hetta eigur so avgjørt at verða málið - hetta at allur skattur skal enn long- ur niður. - Og tí er tað so týdning- armikið, at Fólkaflokkurin kemur sterkur inn á ting. Fyri umhvørvið og búskapin: Eina brennistøð – ikki tvær Valið 2004…… eitt sermerkt val Hví er neyðugt við einum sterkum Fólkaflokki á tingi?? C M Y K 37 36