fríggjadagur 16. januar 2004síða 4

6 Nr. 10 - 16. januar 2004 Nr. 10 - 16. januar 2004 7 Smáu sparikassarnir gera eingi stór spariátøk Norðoya Sparikassi fingið áheitanir úr Sandavági Norðoya Sparikassi savnar alt sítt virk- semi í Klaksvík á høv- uðsdeildini og hevur seinastu árini tillagað starvsfólkatalið við natúrligari frágongd. Stjórin fyri Suðuroy- ar Sparikassa heldur, at tey hava hóskandi starvsfólkatal SPARINGAR Solby Eliasen/ Eyðun Klakstein Norðoya Sparikassi hevur eisini merkt sviðan av, at færri avgreiðslu verða gjørdar á deildum peninga- stovnsins, men stjórin í Norðoya Sparikassa sigur, at tey hava allatíðina tillagað seg broytingunum. – Um vit ikki taka næm- ingarnar við, so er starvs- fólkatalið hjá okkum mink- að við yvir tíggju prosent- um seinastu árini, sigur Eyðfinn Reyðberg. Somuleiðis hevur stovn- urin gjørt aðrar tillagingar. Til dømis lótu tey deildina á Kósini í Klaksvík aftur fyri hálvum triðja ári síð- ani. Eisini hevur peninga- stovnurin selt bygningin, har deildin við Klaksvíks- vegin heldur til. Deildin er framvegis har, og leigusátt- málin er fyri tíggju ár. Men Eyðfinn sigur, at tað helst bert er ein spurningur um tíð, inntil tann deildin letur aftur. – Vit vilja hava alt virk- semið í Klaksvík á høvuðs- deildina, so við tíðini fer deildin á Klaksvíksvegnum eisini í søguna, sigur hann. Ongar ætlanir eru at siga fólki úr starvi í Norðoya Sparikassa, og væntar stjór- in als ikki, at tað kemur at verða neyðugt, tí stovnurin hevur framt tillagingarnar so hvørt. Eitt nú hava tey ikki sett nýggj fólk, tá nát- úrlig frágongd hevur verið. Hóskandi tal í Suðuroy Suðuroyar Sparikassi hevur umframt høvuðsdeildina í Vági, tvær minni deildir. Onnur er í Havn, og hin er í Porkeri. Sparikassin í Suð- uroy hevur ongar æltanir um at niðurleggja nakra av deildunum. – Vit hava ongar ætlanir um at siga fólki úr starvi ella at niðurleggja nakra deild, sigur Mikkjal Søren- sen, stjóri í Suðuroyar Sparikassa. T að eru 16 fulltíðarstørv í Suðuroyar Sparikassa, og tað eru ikki ov nógv, hóast fleiri og fleiri viðskiftafólk eru farin at nýta sjálvvirk- andi skipanir seinastu árini. Tosað hevur verið um, at smáu sparikassarnir kunnu seta nýggjar deildir á stovn í teimum økjum, har stóru peningastovnarnir niður- leggja deildir. – Eg kann einki siga um hetta. Um Suðuroyar Spari- kassi skal fáa sær nýggjar deildir, so er tað ikki nakað, sum bara verður gjørt. Tað skal kannast væl framman- undan, sigur Mikkjal Sørensen. Stjórin í Norðoya Sparikassa, Eyðfinn Reyðberg, váttar, at leiðslan hevur fingið fleiri áheitanir úr Sandavági um at lata eina deild upp har vesturi. Leiðslan á peningastovninum fer at hava fund um hetta sum skjótast PENINGASTOVNUR Solby A. Eliasen solby@sosialurin.fo Klaksvík: Boðini um at Føroya Spari- kassi fer at lata deild sína aftur í Sandavági um hálv- an februar, hava fingið fleiri privatpersónar at ringja til Norðoya Spari- kassa við áheitanum á stovnin um at lata eina deild upp harvesturi. Eisini borgarstjórin í Sandavági hevur verið í sambandi við peningastovnin í Klaksvík. Hetta vátta bæði komm- unuskrivarin í Sandavági, Albert Thomassen og stjór- in í Norðoya Sparikassa, Eyðfinn Reyðberg. – Fleiri ringdu harvesturi frá mikudagin og spurdu seg fyri, og vit fara at taka hetta upp á leiðslufundi sum skjótast, sigur Eyð- finn, sum sostatt váttar, at tað ikki er heilt óhugsandi, at Norðoya Sparikassi kann lata eina deild upp í Sanda- vági. Norðoya Sparikassi hev- ur fleiri smáar deildir – eitt nú á Viðareiði og í Leirvík. Og Eyðfinn samanber Sandavág við Leirvík, har munurin á fólkatalinum í bygdunum báðum er um 100 fólk. – Vit hava royndir á hes- um økinum, og vit vita eisini, hvat skal til fyri at fáa eina slíka deild at bera seg. Men tað er ov tíðliga at siga nakað ítøkiligt enn, sigur stjórin í Norðoya Sparikassa. Eyst og vest Um nú tað skuldi verðið so, at Norðoya Sparikassi fer at lata eina deild upp vesturi í Sandavági, so viðgongur stjórin beinanvegin, at hetta er uttanfyri økið, sum stovnurin hevur í dag. Men hetta heldur hann ikki vera nakran stórvegis trupul- leika. Serstakliga ikki, tá batanir á samferðslukerv- inum verða havdir í huga. – Har er undirsjóvartunn- il, og gongd er komin á Norðoyatunnilin, so um eini tvey ár, verður tað ikki meira enn ein tími til Sandavágs úr Klaksvík, og tað er ikki meira enn til Havnar, so tað dugi eg ikki at síggja sum nakran trup- ulleika, sigur hann. Eisini vísir hann á, at bæði støðini eru í útjaðar- anum í landinum við at høvuðsdeildin liggur í eystri, meðan ein møgulig deild í Sandavági kemur at liggja í vesturi. Bíligar deildir Hann greiðir frá, at tað er ymiskt, hvussu deildirnar hjá Norðoya Sparikassa verða koyrdar. Sum dømi kann nevnast, at deildin á Viðareiði er opin tríggjar dagar um vikuna frá klokk- an 11 til 16 í leigaðum høl- um. Útreiðslunar av deild- ini eru sostatt ikki so høgar, og tí ber hon seg. Eitt ann- að, sum eisini hevur nógv at siga er, at stovnurin hev- ur ein stóran part av við- skiftafólkunum á Viðareiði. Eyðfinn ásannar tó, at gongdin er tann vegin, at færri deildir verða, men tað veldst eisini um, hvussu høgt tað verður miðað við- víkjandi tænastustøðinum, heldur hann. – Um ein stovnur skal hava tvey fólk í arbeiði og ein dýran bygning, ja, so sigur tað seg sjálvt, at tað verður ov dýrt at hava eina lítla deild, sigur hann. Norðoya Sparikassi hevur lagt seg eftir ikki at hava ov høgar útreiðslur av smáu deildunum, og letur tað til at eydnast væl hjá teimum, sambært Eyðfinni. Um so hetta fer at enda við, at Norðoya Sparikassi fer at lata eina deild upp í Sandavági, ber ikki til at siga sum nú er. Men áheit- anir eru komnar til stovnin, og at áhugin frá stovninum er tilstaðar, er hervið stað- fest. Norðoya Sparikassi hevur fingið fleiri áheitanir úr Sandavági um at lata eina deild upp har Savnsmynd Samstarv um skeið til føroyska vinnulívið Skeiðstovan Kvasir og ráðgevingarfyri- tøkan BST Århus hava gjørt eina sam- starvsavtalu, sum fer at hava nýggjar møguleikar fyri før- oyska vinnulívið við sær TÍÐINDASKRIV Solby A. Eliasen solby@sosialurin.fo BST er ein tann størsta ráðgevingarfyritøkan inn- an arbeiðsumhvørvið og trivnað í Danmark. Fyri- tøkan hevur nógvar royndir í at halda skeið innan danska vinnulívið. Í fyrstu atløgu bjóðar Kvasir eina røð av skeið- um, sum verða hildin í Føroyum av BST Århus. Skeiðini varða millum ein og tríggjar dagar, og tey geva luttakarum millum annað møguleika til at fara aftur til sína fyritøku og arbeiða við: At minka um sjúkradagar At bøta um arbeiðsum- hvørvið á skrivstovum At stýra teimum og sjálv- støðugum bólkum At bøta um tað sálarliga arbeiðsumhvørvið At føra starvsfelagasam- røður At greina trivnaðin á ar- beiðsplássinum Samstarvið hevur eisini við sær, at Kvasir við tíð- ini fer at kunna at yvir- taka konseptið og halda skeið í Føroyum. Stjórin á BST Århus, Poul M. Schmidt, væntar, at samstarvið við Kvasir fer at verða ein fyrimunur fyri allar partar. Hann sigur, at tey síggja eina munandi øk- ing í áhuganum hjá donskum fyritøkum at menna og betra arbeiðs- viðurskiftini hjá starvs- fólkunum, og ivast hann ikki í, at tað er tað sama í Føroyum. Meira fæst at vita um hesi skeið við at ringja til stjóran Poul M. Schmidt, BST Århus tlf. 87331100 ella til Sam Jakobsen á Kvasir tlf. 320204. Økt pendling ávirkar tørvin á tænastum á bygd Samfelagsgranskarin, Dennis Holm, sigur, at økta talið av pendlar- um ella fjarferðum er við at máa grundar- lagið undan tænastu útboðunum á før- oysku bygdunum, ser- liga kring miðstað- arøkið. Hann greiðir frá, at fólk í Streym- oynni og partvíst eis- ini í Eysturoynni og Vágum í vaksandi mun nýta tænasturnar í miðstaðarøkinum, har nógv teirra ar- beiða. Tað kemur tí ikki óvart á hann, at Føroya Sparikassi letur aftur deildir í smærru bygdunum kring Havnina PENDLARAR Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Sovibýir verða teir vanliga nevndir í londunum uttan- fyri Føroyar. Smærri býir, har borgarar nærum bert yv- irnáttað, meðan stórur part- ur av tíðini verður nýttur utt- anfyri heimbýin. Vanliga er talan um fólk, sum ferðast við bili, bussi ella toki til ar- beiðis inn í tey størru økini Í Danmark verða hesi fólk nevnd pendlarar og á før- oyskum er heitið fjarferðar. At fólk búseta seg í útjaðar- anum og hava starv í mið- staðarøkinum er eisini eitt vanligt fyribrigdi í Føroy- um. Kanningar vísa, at talið av fjarferðum í Føroyum er støðugt økjandi. Fyrr í vikuni vórðu 16 fólk í Før- oya Sparikassa søgd úr starvi og stovnurin letur aftur fimm deildir á bygd. Samfelagsgranskarin, Dennis Holm, sigur at økta fjarferðingin til miðstaðar- økið kann verða ein av or- søkunum til, at Føroya Sparikassi hevur valt at taka hesi stig - í øllum førum tá hugsað verður um deildirnar í Hósvík og Kvívík. Orsøkin er einføld: Um tú býrt í t.d. Hósvík, og er til arbeiðis í Havn frá tíðliga á morgni til kl. 17-18 seinna- partin, so hevur tú ikki møguleika at gera nýtslu av tænastu tilboðum í heim- bygdin, sum oftani lata aftur kl. 16.00. Hartil hevur tað eisini ávirkan, at tilboðini í Havn eru fleiri og í ávísum førum eisini betri. Størri møguleikar Samfelagsgranskarin, Dennis Holm, hevur kann- að hugtakið fjarferðar. Hann hevur serliga arbeitt við bygdunum rundan um Havnina. Dennis greiðir frá, at ein stórur partur av arbeiðsstyrkini í bygdunum á Streymoynni arbeiða utt- anfyri heimbygdina og ferðast dagliga til Havnar. Í Havn er tænastu útboðið væl størri enn á bygd og tí gera fjarferðar sær dælt av mongu tilboðunum í høv- uðsstaðarøkinum. Tey keypa inn gerandisvørur í Havn, har útboðið er størri og prís- urin oftani er betur, og gera nýtslu av øðrum tænastutil- boðum í høvuðstaðnum. Tá borgarar á bygd eru í miðstaðarøkinum stóran part av degnum, kunnu hes- ir borgarar bert í avmarkað- an mun gera nýtslu av teim- um tænastum, sum heim- bygdin hevur møguleika at veita teimum. Ikki óvæntað Dennis Holm hevur kannað viðurskifti viðvíkjandi fjar- ferðing í Kvívík og Hósvík í Norðstreymi. Úrslitið er greitt. Stórur partur av borg- ararunum í Kvívik og Hós- vík fjarferðast til miðstaðar- økið hvønn morgun til ar- beiðis. Tað kemur tí ikki óvart á hann, at júst deild- irnar hjá Føroya Sparikassa í Kvívík og Hósvík verða niðurlagdar í næstum. Hann greiðir frá, at kann- ingar vísa, at fjarferðar nýta tænasturnar í miðstaðarøk- inum og tí hava teir ikki tørv á somu tænastum í heim- bygdini. - Tá flestu borgar- arnir hava sína dagligu gongd í miðstaðarøkinum velja tey oftani í eini fríløtu ella á leiðini heim frá ar- beiða at nýta tilboð har, og tí verða tænasturnar í heim- bygdini ikki nýttar í eins stóran mun, sigur Dennis Holm. Men fyri eitt nú tey eldru, sum ikki hava góðan møguleika at gera nýtslu av tilboðum aðrastaðni, er tað ein stórur missur, at lokal tænastu tilboð verða niður- løgd. Tað er altíð keðiligt at stovnar verða niðurlagdir á bygd - og eisini symbolskt hevur tað stóran týdning fyri bygdafólkið, sigur hann Føroysk serstøða Dennis Holm sigur, at hann hevur arbeitt við hugtakin- um fjarferðing ella pendl- ing síðan 2001. Kanningar- úrslitini eru bygd á sam- røður og spurnarkanningar seinastu tvey árini. Fyribils úrslit frá kanninginum vórðu løgd fram á eini al- tjóða ráðstevnu í Wales í August 2003, og ætlanin er, at ritið um pendlarar skal gevast út í Føroyum um ein góðan mánað. Bygdirnar Hósvík og Kvívík hava ver- ið sonevndar "casir". Hann greiðir frá, at ikki er óvanligt, at fjarferðarar í londunum uttanfyri Føroyar hava trupulleikar við at ger- ast partur av lokalsamfelagn- um, orsaka av at ein stórur partur av gerandisdegnum verður brúktur uttanfyri heimstaðin. Úrslitini av før- oyska kanningini vísa kortini greitt, at hetta er ikki støðan í føroysku bygdunum. Dennis sigur, at tað vísir seg, at føroyskir fjarferðar hinvegin gera nógv fyri at varðveita sosiala samband- ið við heimbygdina, hóast teir eru burtur stóran part av degnum. Dennis Holm vísir millum annað á, at sosiala lívið í t.d. Hósvík ikki tykist verða merkt av, at ein stórur partur av fólk- inum eru fjarferðarar. Held- ur tvørturímóti tykist bygdalívið í Hósvík verða ríkt, og tað er hetta sum skapar trivnað. Samfelagsgranskarin, Dennis Holm á Granskingardepilin fyri Økismenning, sigur, at økta talið av pendlarum er við at máa grundarlagið undan tænastu útboðnum á bygd C M Y K 7 6