mikudagur 2. mars 2011síða 2

Mikudagur 2. mars 2011 · Nr. 26 mikudagsblaðið Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein – Tað er óhoyrt og ó­aks­ep­ tab­ult, at vit skulu tving­ast til at gjalda 3.700 krónur um ár­ið fyri hasa skræpuna, sum Kring­varpið sendir. Hesi »vísu« orð eru søgd av tings­ins røðarapalli av harra Bill Just­in­us­sen, løg­ting­s­ manni Mið­floks­ins. Hann held­ur, at ser­liga send­ing­ar­ nar hjá Ják­up Mag­n­us­sen eru tann reina skræpa, tí støð­ið er so lágt. Hans­ara send­ing­ ar eru nið­ur­ brót­andi og oyð­ i ­l e g g j ­ a n d i , held­ur m i ð ­ f l o k s ­ t i n g ­ mað­ur­in. Tá Rás2 spurdi hann týs­ dag­in, um einki er gott, sum Kring­varpið sendir, so var tað tó tað. – Tað er ikki BARA skræpa, sum Kring­varp­ið send­ir, men ser­liga send­ing­ar hjá Ják­upi Magn­us­sen, Fólksins Rødd og ung­dóms­send­ing­ar­nar, segði hann. Ting­maðurin heldur, at har er so nógv lætt­i­sopp­a­ til­far, fólk brúka so ljótan munn, tik­ið verð­ur í­móti øll­um tíð­ar­ráki utt­aní­frá, sum er nið­ur­brót­andi fyri før­oyska ment­an og alt tað góða, sum Kring­varp­ið ann­ ars hev­ur bygt upp. Bill Just­in­us­sen ber sam­ an fíggj­ar­ætl­an­ina hjá Kring­ varp­i­num upp á 60 mill­i­ón­ir og so ta lítlu upp­hædd­ina, sum Rás­2 verð­ur rik­in fyri. – Rás2 hev­ur bara ein tíggj­und­a­part av tí, sum Kring­varp­ ið hev­ur, men tann mun­ur­in sæst ikki aft­ur í til­far­i­num, ið sent verð­ur, held­ur Bill Just­ in­us­sen. Hetta eru hørð orð av ein­ um tingmanni at nýta um navn­giv­in starvs­fólk í Kring­varp­i­num, at skíra alt hansara avrik fyri skræpu! »Skræpa« merkir sam­bært orðabókini »tunt skarn«, ella »leyst lív«. Tá held­ur hann ikki lítið um seg sjálv­ an. Hetta má vera eitt mál, ið fak­fel­ag­ið, Føroysk Miðla­ fólk, tek­ur upp. Vit kunnu so bara stað­festa, at gott er, at øll ikki eru sum Bill – og fegn­ast um, at fólk eisini eru sum til døm­is Jákup Magn­ us­sen, tí tá fáa vit eitt litfagrari sam­felag. Spen­nandi verð­ ur at hoyra »skræpu- pan­el­ið« (alt­so sam­bært Bill) hjá Ják­upi M a g n ­ u s ­s e n fríggj­a­ d a g ­i n klokk­ an 17... Skræpan hjá Jákupi Magnussen Tað vóru sera áhugaverd sjón­ar­mið, sum Frank Hansen, civ­il­verk­frøð­ ing­ur, bar fram í Sos­i­al­i­num um viku­skift­ið. Hann mælir staðiliga frá at fara und­ir verkætlanina við Skála­ fjarð­ar­tunl­i­num, tí tað ber til at gera eina væl bí­lig­ari og orkuavmarkandi høvuðs­farleið mill­um Eyst­ur­oynna og Streym­oynna – eins og Norð­ oyggj­ar og Vágar. Og meira vit hugsa um tað, so er tað sera løgið, at meginparturin av løg­ting­i­num fer upp á gartera, tá nakr­ir ein­stak­ling­ar koma við einum góð­um hug­skoti um at gera tunnilin undir Tanga­firði av Nesi til Havnar. Sjálvandi hevur ein slík verkætlan nógv spenn­andi perspektiv í sær, men alfa og o­mega fyri in­fra­struk­ tur­in í Før­oy­um er ikki, hvussu skjótt tað skal vera at koma av Toftum til Havnar. Og bara tað, at lokalir tingmenn há­lova púra ókritiskt eini slíkari verk­ ætl­an og garantera, at hetta er tað besta, eigur at fáa tey, ið evsta vald hava, at um­hugsa hetta av nýggjum. Húsa­gang­urin hjá Eik Banka legði fyri­bils fót fyri verkætlanini, og hann verður helst eisini høvi til, at løg­tingið nú kann endavenda øllum máli­num. Verkæltanin er kanska eitt úrslit av sín­ari tíð, tá bankastjórar og advo­ k­at­ar kundu lokka skipseigarar til handl­ar í hundraðtalsmillióna klass­ anum. Hví so ikki gera ein tunn­il fyri eina milliard? Og tá so nevnd­ar­lim­ir­ nir fingu nakrar hundraðtúsnd krón­ ur í partapeningi eisini, so áttu øll at ver­ið glað... ella hildu vit, at trøini vuksu inn í himmalin? Ting- og landsstýrisfólk við á­byrgd eiga nú at hugsa seg um av nýggj­um. Øll eiga sjálvandi at lesa grein­ina hjá Frank Hansen, har hann eitt nú vísir á, at við at gera eina aðra høvuðs­farl­eið á meg­in­øki­num, sum stytt­ir far­leið­ina úr Havn til Gøtu, Fuglafjarðar, Leir­vík­ar og Norð­oyggj­ ar líka nógv sum Skála­fjarð­ar­tunn­il­ in - og at tað fer at taka 35 min­uttir at koyra úr Havn til Klaks­vík­ar. At far­leiðin fer at ganga í­gjøgn­um seks av teim­um ætlaðu níggju komm­ unu­num. At íløgan kostar 675 mió kr. At ork­u­nýtsl­an verður minni, tí tað verða færri brekkur, at raksturin verð­u­r bíligari, og at øll ætlanin ikki nýt­ist gerast í senn. Landið eigur sjálvandi ikki at lata privat­um eina so stóra verkætlan so­leið­is upp á gjøt. Bara tað at mál­ið verður eitt stríðsmál millum norð­oy­ ing­ar og vágafólk móti hinum sig­ur, at málið er als ikki búgvið. Sjálv­andi skulu vit øll vera felags um út­reiðsl­ur­ nar av samferðslunetinum, og ein slík verk­ætl­an, sum Skálafjarðartunnilin, skal sjálv­andi verða partur av eini skila­góðari landsætlan, so ein so stór íløga kemur at gagna øllum landi­ num. At lokalir tingmenn hálova verkætlanini skapar mistanka Fíggjar og búskaparkreppan sum rakti heimin fyri nøkr­ um árum síðan, hevur havt sína ávirkan á hugin hjá føroyingum at keypa vørur úr útlondum. Síðan metárið 2007 er inn­flutn­ing­urin, uttan skip, flog­før og brennievni, mink­ að­ur eina góða milliard krón­ur, sigur Hagstovan í síni nýggjastu uppgerð. Í 2007 var hesin inn­flutn­ ing­ur 4,2 milliardir, men í 2010 var hann lækkaður nið­ur í 3,1 milliard. Hóast talan er um stóra mink­ing, skal havast í huga, at tey tvey árini beint und­ an fíggjarkreppuni, altso í 2006 og í 2007, vaks hesin innflutningurin heili 40%, úr 3 milliardum upp í 4,2 mill­i­ardir. Fyribils sær út til at inn­flutn­ings­virð­ið rakti botn­in í 2009, tí í 2010 er inn­flutn­ing­ur­in av øðrum vørum enn skip­um, flogførum og brenn­ievni, vaksin 2 %. Tað er eitt sindur ymiskt hvussu minkingin hevur rakt ymisku vørubólkarnar. Inn­ flutningsvirðið av ak­før­ um er minkað niður í ein trið­ing av virðinum í 2007, men keypið av maskinum, am­boð­um og øðrum tilfari til byggivinnuna, er minkað niður í eina helvt. Innflutningur av vør­um til beinleiðis hús­ar­halds­ nýtslu minkaði 14%. Hóast hetta ikki er eins nógv sum í fleiri av hinum bólkunum, so er tað fyrstu ferð síðan kreppuna fyrst í 90’árunum at hesin bólkurin er mink­ að­ur. Einasti vørubólkur har innfluttningsvirðið er mun­ andi økt, er rávøra til fisk­ a­virking, har varð meir enn tví­falt so nógv innflutt í 2010 samanborið við 2007. Ein milliard Latið tunnilin bíða Betur er bøtandi hond... Jon hestyoy kjak á síðu 13 Innast inni er Høgni glaður... Edmund Joensen kjak á síðu 33 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo