fríggjadagur 4. mars 2011síða 16

Fríggjadagur 4. mars 2011 · Nr. 27 16 Sosialurin Kanningin, sum vakstr­ar­ ból­kurin hevur gjørt fyri at lýsa og greina støðuna og menningarmøguleikar í Klaksvík, er býtt sundur í tríggjar partar. Kanningin er fyri ein part bygd á samrøður við fólk og tilsamans hava tey tos­að við 200 fólk. Talan er um klaks­vík­ ingar og fremmandafólk í Klaksvík, umframt klaks­ víkingar í Havn og klaks­ víkingar í Danmark. Í fyrstu atløgu tosaðu tey við fólk í Klaksvík, sum umboðaðu ymsar bólk­ar í samfelagnum, bæði til vinnulív, mentan og sosiala støðu. Í aðru atløgu tosaðu tey við klaksvíkingar, sum hava búsett seg í Havn og í Danmark og tey hava eisini tosað við fremmandafólk, sum eru flutt til Klaksvíkar Hesi fólkin hava so greitt frá, hvat tey halda er gott í Klaksvík og hvat eig­ur at broytast fyri at tey hava hug at búsetast í Klaksvík ella fyri at eggja teimum at flyta aftur til Klaks­víkina. Í triðju atløgu hava tey roynt at fáa hesa ætlaðu mennining­ina kjølfesta í fólkinum, so at øll føla eina ábyrgd fyri at menna Klaks­vík, men hetta er ein til­gongd, sum gongur yvir fleiri ár. Vakstrarbólkurin held­ ur, at hendan vitanin er ein fortreyt fyri at kunna seg tiltk í verk, tí skal nak­ að gerast, mugu tey fyrst vita, hvar tey flóta og hvat tey skulu leggja dent á í royndunum at menna býin. Í sínum kanningum hev­ ur sálarfrøðingurin eisi­ ni gjørt ein tvørskurð av nøkr­um typiskum klaks­ vík­ing­um. Ein typiskur klaks­ví­k­ ingur, sum búsetist í Klaks­ vík, er ein 32 ára gamal gift­ur maður við tveimum ella trimum børnum. Hann hevur kanska prógv frá miðnámsskúla ella hevur hann eina sjó­vinnu­út­búgv­ ing og hann er sjómaður. Hann hámetir eitt familjulív, eisini systkin og foreldur, og at børnini hava trygg kor og at umhvørvið er trygt og kent. Hann virðis­metir góðar vinir, støðu­festi og hann vil hava hús, bil og bát. Men ein typiskur klaks­ vík­ingur, ið búsetist í Havn, er ein 27 ára gamal maður ella 27 ára gomul kvinna, sum er sambúgvandi og hev­ur eitt ella tvey børn. Tey hava eina miðal langa ella eina langa útbúgving og sita í almennum starvi. Tey virðismeta eitt gott starv og møguleikarnar fyri starvsmenning og har­ afturat eisini frítíðar- og ment­an­ar­tilboð og eitt náttar­lív. Familjan er høgt í metu­m, men tey vilja eisini hava umstøður at uppliva ymiskt annað. Ein typiskur klaks­vík­ ing­ur, sum búsetir seg í Dan­mark, er ein 24 ára gomul, støk kvinna. Hon eig­ur kanska eitt barn. Hon er strembari. Antin er hon und­ir útbúgving, ella hevur hon eina høga útbúgving, kanska stjóri, ráðgevari ella gransk­ari. Niðurstøðan hjá sálar­ frøð­ingi­num er, at Klaks­ vík­in er ov einstáttað og hev­ur ov fá tilboð til tey, sum vilja hava ein annan lívs­stíl enn tann typiski klaks­vík­ing­urin hevur. Typiskir klaksvíkingar 200 fólk Nakað síðani setti Klaks­ vík­ar býráð ein vakstrar­ bólk at greina støðu­na í Klaks­vík og at út­greina, hvussu negativa gongdin í Klaksvík kann vend­ast, so at tað aftur verð­ur menning og fram­burð­ur í býnum. Í bólkinum sótu býráðs­limirnir Jógvan Sko­rheim, formaður, Eyð­ gunn Samuelsen og Óli Matr­as Lassen. Vakstrarbólkurin hev­ ur so leitað sær ser­køna hjálp hjá Suna Poul­sen, sálarfrøðingi hjá Market­ minds í Danmark, tað er eitt virki, sum vanl­iga fæst við at gera mark­nað­ ar­kanningar fyri priva­t­ virki. Orsøkin til, at hetta varð sett í verk, er, at sein­a­stu nógvu árini er Klak­s­víkin dragnað, tí fólka­talið er minkað, sam­ stundis sum tað er vaksið í Føroyum sum heild. Hetta er hent hóast stórar íløgur eru lagdar í samferðsluna, enntá í undirsjóvartunnil og aðr­ ar hentleikar fyri at gera tað lættari hjá fólki. Samstundis eru um­ støður­nar í Klaksvík eisini rættiliga góðar á øðr­um økjum, tí tørvurin á barnaansing er nøkt­að­ ur og kommunan hev­ur nógv grundstykki til taks, umframt at havn­a­viður­ skift­ini eru framúr góð. Men alt hetta hevur ikki ført nakran vøkstur við sær, tí tey turru tøl­ ini vísa, at síðani 1985 er fólkatalið í Føroyum vaks­ ið 6,9%, men samstundis er tað minkað 2,8% í Klaks­vík. Hetta er ein støða, sum Klaksvíkar Býráð tek­ur í størsta álvara, tí held­ur hendan gongdin fram, verður Klaksvíkin ikki næststørsti býur í Før­oy­um leingi afturat, tí menningin rundan um Skálafjørðin er risa­ stór, staðfestir vakstra­r­ bólkurin. 2,8% Klaksvíkingar eru bygdasligir og eitt sindur heimføðisligir – og eitt sindur stoltir av tí Fólk, sum hoyra til ávísar trúarsamfeløg, fáa ikki longur sersømdir í Klaksvík Áki Bertholdsen - Skal tað eydnast at menna Klaksvíkina, er fyrs­ ta fortreytin at fáa eitt fjølbroyttari vinnulív í býn­ um. Tað staðfestir Suni Poul­ sen, sálarfrøðingur, sum hev­ur kannað eftir, hvussu støð­a­n er í Klaksvík. Hann sigur, at skalt tú skapa vøkstur í einum staði, er tað neyðugt at hava eitt fjøl­broytt vinnulív, men tað hevur Klaksvík ikki, tí har er fiski­vinnan høvuðsvinnan burtur­av. - Klaksvík er sum ein handil við einari vøru á hyll­ ini, men skal tað eydnast at lokka fólk til, er neyðugt at fáa fleiri vørur á hyllarnar, sig­ur hann so rámandi á mynda­máli. - Í hesum sambandi er eisini neyðugt at skapa fleiri størv til fólk við hægri útbúgv­ing. Byggja oman á Hann sigur, at klaksvíkingar eru rættiliga frammaliga í fiskivinnuni og besta útgangs­støðið í royndunum at fjøltátta vinnulívið, er at bygg­ja oman á eitt virkisøki, har tú frammanundan er dugna­ligur. - Klaksvíkingar hava eina langa og stórfingna fiski­ vinnu­søgu og mítt besta boð er, at skal Klaksvíkin menn­ ast, er besta leiðin fyrst og fremst leggja dent á skapa menning á økjum, har tey frammanundan eru dugna­ ligir. Suni Poulsen sigur, at hetta merkir, at Klaks­vík­ ingar skulu fáa meiri burt­ u­r úr fiskivinnuni, men teir skulu eisini brúka fiski­ vinnu­na til at skapa nýggjar og avleiddar vinnur, kanska mat­vøru­vinnu ella annað. Í hesum sambandi heldur hann eisini, at tað er neyðugt at økja um útbúgvingartilboð og gransking, eitt nú í fiski­ vinnu­ni. - Við øðrum orðum eiga klaks­víkingar at leggja seg eftir at skapa fleiri størv í fiski­vinnuni til fólk í slipsi og klædningi, leggur hann aftur­at. Men tað er eisini neyðugt at royna at fáa heilt nýggjar vinnur til Klaksvíkar, men tað er ein drúgv tilgongd. Klaksvík manglar fólk í slipsi og klædningi VØKSTUR Í KLAKSVÍK Skal gongdin í Klaksvík venda, er tað neyðugt fáa fleiri størv í fiskivinnuni til fólk í slipsi og klædningi, sigur Suni Poulsen, sálarfrøðingur Mynd: Dávur Winther