sunnudagur 18. januar 2004síða 3

4 Nr. 12 - 20 januar 2004 Nr. 12 - 20 januar 2004 5 – Fleiri arbeiðspláss, undirsjóvartunnil til Suðuroyar og vind- myllur á havsins botni var nakað av tí, sum veljarar í Suður- oy løgdu oyra til á stórfundi í ítróttar- høllini í Vági um vikuskiftið, tá ið val- stríðið var í hæddini VALSTRÍÐ Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Suðuroy: Suðuroyingar vilja eisini hava fast sam- band við meginøkið. Tað er størsta agnið, sum er kastað fyri veljararnar í Suðuroynni uppundir løg- tingsvalið í dag. Nú undirsjóvartunnil er gjørdur vestur í Vágar og nú undirsjóvartunnil skal gerast um Leirvíksfjørð, eru eisini politikarar úr Suðuroynni farnir at ress- ast. Og undir valstríðnum til løgtingsvalið hesuferð, eru tað í hvussu so er fleiri pol- itiskir flokkar, sum hava boðrreitt fyri veljarunum við lyftum um undirsjóvar- tunnil til Suðuroyar. Teir siga, at nú vit eru farin at binda oyggjarnar saman við tunlum, er um- ráðandi ikki at sleppa enda- num, Og nú arbeiðið uppá Norðoyatunnilin byrjar, er tað ongantíð ov skjótt at fara undir arbeiðið at fyri- reika næsta stigið. Og tað næsta stigið skal vera undirsjóvarunnil til Sandoynna. Og tá ið hann er gjørdur, er tað sjálvsagt, at hildið verður fram líka til Suður- oyar. Men tað eru eisini summi, sum skjóta upp at gera tað øvugt, so at undir- sjóvartunnil verður fyrst gjørdur ímillum Suð- uroynna og Sandoynna og so víðari haðani, inn á meg- inøkið. Politikararnir eru greiðir yvir, at hetta liggur nøkur ár frammi í tíðini, men fyri- reikingarnar skulu byrja sum skjótast. siga fleiri teirra Men í øllum kunnu suð- uroyingar frøða seg um eitt og tað er, at allir flokkarnir hava lovað, at Hovstunnilin skal gerast beinanvegin. So, sama, hvør kemur í sam- gongu, hava suðuroyingar alla orsøk til at vænta, at vegasambandið ímillum norðaru og syðgu helvt í oynni, at batna munandi við einum Hovstunli, sum verður liðugut í 2006. Og eitt afturat: Hann skal ikki gerast, har landsverkfrøð- ingurin hevur skotið upp, men niðri í dalinum, har aðrir hava skotið upp at gera hann og har, hann ligg- ur nógv betri fyri. Hugsa meiri um dagligt breyð Men tað, sum liggur suður- oyingum næst at hjarta í hesum døgum eru ikki langtíðarmál sum undir- sjóvartunnil. Teir hugsa nógv meiri um hóttafall í alivinnuni, um flakavirkið í Vági, sum stendur stilt og um arbeiðs- loysið, sum stendst av tí. Teir hugsað eisini um fallandi fólkatal og um fisk, sum fer óvirkaður av landinum. Tað vita politikarar eisini av og tí snýr ein stórur part- ur av valstríðnum seg eisini um at skapa meiri arbeiði í oynni. Í tí sambandi er nógv tos- að um at fáa gongd aftur í fiskivinnuna. Og uppskotini um, hvussu tað skal gerast, eru ymisk. Tað eru teir, sum síggja flutningskostnaðin ímillum Suðuroynna og Havnina sum ein stóran trupulleika. Men, hvussu tað kann loysast, eru ymisk uppskot um: Onkur vil hava flutningsstuðulin upp, men tað eru eisini tey, sum halda, at tað skal vera nógv bíligari, um ikki ókeypis, at flyta fisk og annan farm við Strandferðsluni. Onkur annar heldur, at hyggjuráðini eru at ein- skilja Fiskavirking so at onkur kann keypa virkið í Vági, sum er sinnaður at lata tað upp aftur. Onkur annar helt, at tað skal vera eitt krav til Fiska- virking, at virkið í Vági verður latið upp aftur. Hinvegin er lítið ítøkiligt tosað um, hvussu alivinnan kann fáast á føtur aftur. Men eitt, sum fleiri flokkar eisini hava á skránni, er, at tað skal stovnast okkurt slag av íløgustuðuli til vinnuna í Suðuroynni. Onkur valevni halda, at gongda leiðin er at seta ein Suðuroyargrunn á stovn eftir sama leisti sum sandoyargrunnurin, ið rættiliga fekk lív aftur í vinnulívið har, og Føroya- grunnurin, sum eigur lívið í vinnuni í Norðoyggjum. Onnur halda vilja ikki vita av fleiri almennum grunnum. Tey halda ístaðin, at Framtaksgrunnurin skal broytast, so at hann fær ser- ligar skyldur at veita stuðul til verkætlanir úti í teimum ymsu økjunum. Eitt evni, sum fleiri flokkar í Suðuroy egna við, er, at sleppa teir framat í politikki, skulu almenn arb- eiðspláss og almenn umsit- ing flytast til Suðuroyar. Ella sum tikið var til, at tað skuldi skipast fyri ein- um rættvísari býtið ímillum tey ymsu økini av landsins ágóðum. Hinvegin eru tað eisini tey, sum halda, at tað er fá- fongt at lova at flyta almenn arbeiðspláss til Suður- oynna. Tey eru sannførd um, at tað letur seg aldrin gera, tí til tað eru politik- ararnir í miðstaðarøkin um ov sterkir, og teir vilja ikki lata nakað frá sær. Av teimum meiri óvan- ligu hugleiðingunum vóru frá einum valevni, sum legði stóran dent á um- hvørvið og hann reisti spurningin um at seta vind- myllur á havsins botn fyri at útnytta havstreymarnar til orku. Stórmálini lítið viðgjørd Hinvegin kann ikki sigast, at tey stóru og eymu málini, sum hava eyðkent valstríð- ið í fjølmiðlunum, hava fangað suðuroyingar, tí her hevur valla eitt orð verið at hoyrt um fosturtøkur og samkynd ella aðrar, víð- fevndar, siðsemiligar spurningar. Tað kann heldur ikki sig- ast, at eldrarøkt og barna- forsorg, hava verið av fremstu valagnum í Suður- oy hesuferð, tó at onkur hevur tikið hesi málini upp á tunguna. Valevnini í Suðuroy hava heldur ikki gjørt serliga nógv burturúr ríkisrættar- ligu støðuni, ella støðuni hjá Føroyum mótvegis ES. Annars gekk tað, sum vanligt: Umboðini fyri samgonguna vístu á tað, sum varð gjørt fyri Suður- oynna og umboðini fyri andstøðuna vístu á tað, sum heldur átti at verðið gjørt og tað, sum ikki varð gjørt nóg væl. Og øll valevnini royndu at sannføra veljaran um fyrimunirnar við at velja akkurát tey, ella teirra flokk og vansarnar við at velja onkran annan. Í so máta var alt sum tað plagar. Men í einum valstríð skal eisini verða rúmd fyri ein- um sindri av skemti. Og í valstríðnum í Suðuroy hev- ur tað villasta verið tankin um at sprongja rúsuna í luftina. Tað skuldi helst ikki takast sum tað varð sagt, men ongin ivi kundi vera um, at hetta valevnið helt um brennivínssøluna. Tað fekk hann ikki undir- tøku fyri. Tvørturímóti var tað onkur sum helt, at før- oyingar áttu sjálvir at farið undir at gjørt brennivín til útflutnings. Slagið stendur ímillum teir stóru Suðuroyingar mugu eisini sanna, at tað er ymiskt, hvussu flokkarnir brynja seg til valstríðið. Tað eru serliga teir fýra stóru flokk- arnir, sum hava markerað seg í valstríðnum, men teir smáu tykjast mestsum at hava givið upp framman- undan. Soleiðis hevur Hin stutt- ligi flokkurin als ikki havt orðið í valstríðnum í Suður- oy, heldur ikki á teimum báðum valfundunum, sum hava verið, og miðflokkurin hevur bara verið umboðað- ur við trimum valevnum á øðrum fundinum og tveim- um á hinum. Í øðrum fundi- num var bara ein sjálvstýr- ari og á hinum vóru tveir. Tað hava eisini verið um- boðini fyri teir smáu flokk- arnir, sum hava staðið fyri tí skemtiliga partinum av valstríðnum. So teir smáu flokkarnir munnu ikki vænta sær so nógv í Suðuroy, men tað plaga teir heldur ikki at fáa, tó at atkvøðurnar kunnu gera mun í einum samlað- um roknistykki, tá ið eyka- limirnir til løgtingið skulu finnast. Og eitt mugu so suðuroy- ingar sanna og tað er, at ongantíð hava flokkar og valevni arbeitt so dúgliga fyri at gera vart við seg og seinastu dagarnar hevur tað regnað niður í hvørt hús við valbløðum og faldarum, bæði fyri teir einstøku flokkarnar, men eisini fyri einstøk valevni. Men valstríð ella ikki: Eitt av valevnunum skar valstríðið út í papp, á ið hann helt fyri, at øll vilja Suðuroynni tað besta, men upp á hvør sín máta– og ivaleyst er tað ikki sørt av sannleika í hesum. Lova suðuroyingum at fáa undirsjóvarunnil Undirsjóvartunnil til Sands er eitt valagn, sum veljarar í Suðuroynni hava lagt oyra til á teimum stóru valfundunum. Annars er tað týðiligt, at tað er mest vinnuliga støðan og arbeiðsloysið í Suðuroynni, sum fyllir mest í valstríðnum Valfundurin í KÍ høllini fríggjakvøldið var ikki serliga lív- ligur. Valevnini fóru upp eitt og eitt og løgdu teirra sjónar- mið fram í tveimum umførum. Síðani kom spurnarrundan, men har var ikki stórur áhugi millum stóru áhoyrarafjøldina. Einans fýra spurn- ingar vórðu settir VALFUNDUR Solby A. Eliasen solby@sosialurin.fo Klaksvík: Karmarnir fyri einum góðum valfundi vóru góðir fríggjakvøldið. Millum 600 og 700 áhoyr- arar og øll valevnini í norð- oyggjum vóru samlað í KÍ høllini. Men fundurin var onki at rópa hurrá fyri. Fundurin varð skipaður á tann hátt, at flokkarnir fingu tíggju minuttir í fyrsta umfari, sjey minuttir í øðrum og fimm minuttir í part eftir spurnarrunduna. Sjálvsstýrisflokkurin var fyrstur, síðani sambands- flokkurin. So komu Tjóð- veldisflokkurin, Miðflokk- urin, Javnaðarflokkurin og Fólkaflokkurin. Fundurin var sum sagt ikki serliga lívligur. Okkurt valevni legði bragdliga út og tosaði avbera hart. Skotini millum flokkarnar var ikki at taka feil av, og onkur var eisini skemtiligur hóast alt. Eisini royndu nakrir av áhoyrarunum at rópa eitt sindur og seta nak- að av lívi í, men undirtøkan var syndarlig, so teirra róp fækkaðust, og at enda sótu øll kvirr og lurtaðu. Eitt, sum tó serliga fekk gongd í láturmusklarnar hjá fólki var nakað, sum Mein- hard Hansen, valevni hjá sambandsflokkinum segði. Hann helt ikki nakra langa røðu, men hann end- aði við einum øðrvísi val- lyfti. – Nú fari eg at koma við einum vallyfti, sum als ikki hevur nakað sum helst við politikk at gera. Eg tosaði við mín góða vinmann, Toda Jónsson, herfyri. Og hann segði, at um eg kom inn á ting, so skuldi hann fara aftur á landssliðið. So norðoyingar, nú er tað upp til tykkum, um Todi skal aftur á landssliðið, segði Meinhard, og fólk flentu so hjartaliga. Spurnarrundan Tann heilt stóri skemtarin á fundinum var annars Signar í Homrum, sum ikki er eitt valevni. Fyrireikararnir høvdu heitt á hann um at syngja ein tátt áðrenn spurnarrunduna. Hann sang ein góðan valtátt og millum ørindini, hevði hann eitt skot til hvønn flokkin. Beinrakin skot vóru tað eisini. Hetta fekk eisini nakað av lívi í fólkið, sum var tilstaðar. Síðani kom spurnarrundan. Fólk høvdu fingið til uppgávu at ganga runt við mikrofonum, men hesi fingu ikki tað stóra at gera, tí einans fýra fólk reistu seg og settu valevn- unum spurningar. Heini O. Heinesen varð biðin um at greiða frá, hvørjar trolarar hann meinti við, tá hann segði fólka- flokstrolarar. Ein spurning- ur var til fólkafloksumboð- ið, Petur Hans Joensen, um útlendingapolitikk. Anfinn Kallsberg, løgmaður, svar- aði hinum báðum spurning- unum. Annar var um laksa- loyvi undir Íslandi, og hin var um Føroyagrunnin. Tá greitt varð, at fleiri spurningar ikki fóru at koma, varð farið í holt við seinasta umfarið, har hvør flokkur hevði fimm minutt- ir í part. Men tá mundu fólk verða troytt av at sita niðri og lurta, tí heilt nógv rýmdu beint eftir spurnar- runduna. Valevnini fóru tó upp og løgdu teirra sjónarmið og seinastu lyfti á hesum val- fundinum, ið KÍ høllin var karmur um. Í dag er KÍ høllin aftur karmurin. Hesuferð um sjálvt valið. Deydligur valfundur Millum 600 og 700 fólk høvdu leitað sær niðan í KÍ høllina fríggjakvøldi til valfund, so hóast talan var um ein heldur deydligan fund, so kann ikki annað sigast enn, at áhugin fyri fundinum var stórur Tvey garvað og tvey minni garvað valevni. Frammi í myndini síggjast Jógvan við Keldu og Rúna Sivertsen, sum bæði hava umboðað norðoyggjar á tingi. Aftanfyri sita tveir, sum ikki hava stillað upp áður, Meinhard Hansen og Bjørn Kalsø fyri sambandsflokkin C M Y K 5 4