mánadagur 2. mai 2011síða 12

Mánadagur 2. mai 2011 · Nr. 50 12 Sosialurin Kjak Um trygdina í sambandi við parkeringina í Hoydølum Hesar seinastu dagarnar hava miðlarnir gjørt nógv burtu­rúr, at ein næmingur er burturvístur frá Føroya Studentaskúla og HF-skeiði fyri at hava parkerað tvær ferðir á skúlans øki uttan loyvi. Av tí, sum higartil er kom­ið fram, er lætt at fáa ta fatan, at talan er um eitt reint ferðslu- og parkeringsmál, og tá er væl skiljandi, at málið fyri uttanfyri standandi sær margháttligt út, og at revsingin tykist sera ógvislig í mun til brotið. Málið verð­ ur framsett sum, at ein næm­ ingur fær sína framtíð lagda í oyði fyri eitt brot, sum sam­ felagið annars revsar við eini bót upp á 200 kr. Føroya Studentaskúli og HF-skeið sær ikki málið sum ein parkeringsspurning, men sum eitt mál um trygd skúl­ ans. Umrøddi næm­ingurin er ikki burtuvístur fyri, sum tikið hevur verið til, “at parkera á skeivum stað” ella “at parkera har, sum bara lærarar havi loyvi at parkera”, men fyri í tveimum førum at hava sett atlitið til trygdina á skúlanum til viks. Í Hoydølum hava 800 fólk sína dagligu gongd, og skúlin hevur 50 parkeringspláss. Sam­stundis eru til- og frá­ koyr­ingarumstøðurnar trong­ligar og tvørligar. Undir hesum umstøðum er ikki møguligt at geva par­ ker­ingina á skúlans øki leysa uttan at skapa ein ruðuleika, sum vil gera tað ógjørligt at fáa sjúkra- ella sløkkiliðsbilar fram til skúlan, tá tørvur er á tí. At hava skipaði par­ keringsviðurskifti á skúl­ anum er tí ein trygdar­ spurn­ingur, og vantandi tam­ar­hald á parkeringini er ein ítøki­ligur trygdarvandi, sum, um ringast vil til, kann kosta manna­lív í sambandi við elds­bruna, vanlukku ella akutta sjúku. Tær núverandi parkerings- og trygdarreglurnar vórðu innførdar í august 2007, og síðani tá hava allir næmingar verið væl og virðiliga kunn- að­ir um tær, bæði um trygd­ ar­atlitini, sum liggja til grund fyri teimum, og um strongu avleiðingarnar av at bróta tær, sum eru ásettar júst av trygdarávum. Hetta hava næmingarnir skilt, tí brotini á reglurnar hava verið lutfalsliga fá, og eingi verulig mótmæli hava verið fyrr enn nú eftir knøpp fýra ár, tá reglurnar fyri fyrstu ferð fáa ítøkiligar fylgjur fyri ein næming, ið hevur brotið tær tvær ferðir. Reglurnar innibera í stutt­um, at næmingar og lærar­ar skulu hava skrivligt loyvi at parkera á skúlans øki. Tá ein næmingur brýtur reglurnar fyrstu ferð, fær hann eina skrivliga ávaring, har gjørt verður greitt, at brýtur hann reglurnar aftur, er næsta stigið burturvísing. Loyvini verða givin eftir tørvi, soleiðis at lærarar fáa parkeringsloyvi fyri at kunna koma til og frá skúlanum, tá teir hava tímar, og næmingar fáa parkeringsloyvi, um teir t.d. eru tilkomnir og hava smá børn, ið skulu latast og heintast áðrenn og eftir skúlatíð, hava kropsligt brek ella skaða, ið ger tað tvørligt at ganga longri teinar ella taka einstakar lærugreinir, meðan teir hava annað ar­ beiði uttan fyri skúlan, og tí hava tørv á at koma skjótt til og frá, tá teir skulu til undir­ vísing. Fyriuttan at fremja trygd­ ina á skúlanum, tryggja parkeringsreglurnar soleiðis, at tey alt ov fáu parker­ings­ plássini koma teimum til góðar, sum hava størst tørv á teimum. Tað vóru tríggjar hend­ ingar, ið leiddu til, at skúlin inn­førdi parkerings- og trygdar­reglurnar í august 2007. Í 2004 royndi Bruna­um­ sjón Landsins til fánýtis at fáa ein sløkkiliðsbil om­an til skúlan. Í hesum sam­bandi átalaði bruna­um­sjón­in hvass­ liga vant­andi bruna­trygd­ ina, sum stóðst av óskipaðu parkerings og ferðslu­viður­ skiftunum í Hoydølum. Sum fylgja av hesum setti Mentamálaráðið ein ar­beiðsbólk við um­boð­um fyri skúlan, Menta­mála­ ráðið, Landsverk, Tórs­havn­ar Kommunu og Skóg­frið­ingar­ myndugleikan, sum gjørdi eina verkætlan fyri at bøta um ferðslu- og parkerings­ viður­skiftini í Hoy­dølum. Í 2006 játtaði Løg­tingið neyðuga peningin, og í januar 2007 varð farið undir arbeiðið. Men í februar sama ár, steðgaðu Tórs­havnar Kommuna og Skóg­friðingar­ mynd­ugleikin arbeiðinum, ið tey annars sjálvi høvdu verið við til at leggja til rættis. Síðani tá hevur verið ógjørligt at komið víðari við nøkrum æltanum um at bøta um ferðsluviðurskiftini í Hoydølum. Í juni 2007 brann gamla gentukostdeildin í grund. Hetta hendi til alla lukku uttan fyri skúlatíð. Men var tað hent í skúlatíð, so hevði ikki verið gjørligt hjá sløkkiliðsbilunum at sloppið framat, og sannlíkt hevði eisini eldurin eisini fest í fleiri bilar, sum plagdu at standa parkeraðir tætt upp at bygninginum. Tað var eftir hendan elds­brunan, at tað gjørdist leiðslu skúlans greitt, at par­ kerings­óskilið, sum vald­aði við skúlan, var ein ítøkil­igur vandi fyri vælferð og heilsu hjá næmingum og starvs­ fólkum. Og tað var eins greitt, at ongin myndugleiki om­an fyri skúlan fór at gera nakað fyri at loysa hetta vanda­málið. Neyðugt var tí hjá skúl­ an­um sjálvum at gera nakað álvarsligt fyri at fáa tamar­hald á par­ker­ ing­ini í Hoydølum, og tí vórðu trygdar- og parker­ ings­reglurnar settar í gildi. Reglurnar eru strangar, tí rekt­arin á skúlanum hevur ikki aðrar møguleikar enn at nýta ásetingarnar í stu­denta­ skúla- og HF-kunn­gerð­unum um skilhalds­regl­ur, har ein­ astu tøku revs­ing­arnar eru ávaringar og burtur­vísingar. Afturfyri hev­ur skúlin so nýtt nógva orku uppá, at kunna næm­ing­arn­ar væl um orsøkirnar til, at regl­urnar eru ásettar, og um fylgj­ur­nar av at bróta tær. Sum rektari er tað sjálv­ andi ikki hugaligt, at tað skal ávirka framtíðina hjá einum næmingi at hava brotið trygdarreglur skúl­ ans. Men hinvegin veit ein­ hvør næmingur á Føroya Studentaskúla og HF-skeiði, hvørjar reglurnar eru og hvørjar fylgjurnar eru av at bróta tær. Næmingurin hevur eitt val í mun til regl­ urnar. Sum rektari vildi eg haft tað verri, um skúlin onga ábyrgd tók av viður­skift­ unum, lat standa til, og at ein eldsbruni, ein vanlukka ella akutt sjúka førdi til, at næmingar ella starvsfólk fingu álvarsligan skaða ella lótu lív, tí hjálp ikki fekst fram orsakað av ferðsluóskilinum, sum valdaði kring skúlan. Leiðsla skúlans fær í hesum døgum harðar ákoyr­ ing­ar frá m.a. Marjus Dam, ið sum løgtingslimur einki hevur gjørt fyri at loysa parkeringstrupulleikarnar hjá skúlanum. Men onkurs­ vegna kenni eg á mær, at teir politikarar, sum harta skúlan fyri at taka ábyrgd av einum trupulleika, ið teir sjálvir áttu at loyst, neyvan høvdu staðið við okkara lið, um ein vanlukku veruliga var hend, og skaði ella mist mannalív stóðust av, at tað ikki bar til hjá sjúkra- ella sløkkiliðsbili at sleppa fram til skúlan í tøkum tíma. Næmingurin, sum mál­ ið snýr seg um, fekk ætl­ anar­skriv um burturvísing tann 14. desember 2010. Av tí at hetta var fyrstu ferð, at eitt slíkt mál varð sent Mentamálaráðnum til kæru­ viðgerð, gjørdist máls­við­ gerðin drúgv og enda­liga staðfesting­in hjá Menta­ málaráð­num fyrilá ikki fyrr enn 15. apríl. Tað vil siga, at næm­ing­urin hevur livað í óvissu í 4 mánaðir. Skúlin er sera nøgdur við, at Mentamálaráðið í við­ gerðini av kæruni hevur góð­ kent grundgevingar skúlans fyri parkerings- og trygdar­ ásetingunum og fyri teimum revsingum, sum fylgja við. Hetta er týdningarmikið fyri, at framhaldandi at varðveita trygdina kring skúlan. Nú Mentamálaráðið hev­ur viðgjørt og góðkent grund­arlagið undir umsiting skúlans av parkerings- og trygdar­reglunum, vil tað fram­eftir verða gjørligt at viðgera mál av hesum slagi munandi skjótari. Tað vil tí ikki undirgrava reglur skúl­ ans, um atlit verða tikin til ta drúgvu málsviðgerðina og tað harav avleidda stóra menniskjansliga trýstið, sum nú burturvísti næmingurin hevur verið undir. Eg havi tí í dag heitt á Mentamálaráðið um –orsakað av drúgvu málsviðgerðini í hesum førinum- at taka aftur revsingina hjá hesum næminginum og loyva við­ komandi at fara til próvtøku eftir vanligum treytum. Mikkjal N. Helmsdal rektari á Føroya Studentaskúla og HF-skeiði