mikudagur 18. mai 2011síða 8

Mikudagur 18. mai 2011 · Nr. 57 8 Sosialurin Í løgmansrøðuni á ólav­ søku í fjør, boðaði Kaj Leo Johannesen, løgmaður frá, at Heilsumálaráðið fór at leggja fram uppskot um at banna ungum und­ i­r 18 ár at taka sól. Ak­ sel V. Johannesen var tá landsstýrismaður í heilsu­ mál­um. Uppskotið kom ongan­tíð í tingið. - Tá John Johannes­sen tók við sum lands­stýris­ maður, segði hann mær, at hann fór ikki at leggja up­p­skotið fram, tí honum dám­ar betri upplýsing held­u­r enn forboð, sigur Berg­tóra Høgnadóttir Joen­s­en. Brot úr løgmansrøðuni á ólavsøku: Uppskot til løgtingslóg um at banna solarium fyri ung undir 18 ár Endamálið við lóg­ini er at fyribyrgja húð­krabba­ meini. Sera stórur vøkstur hev­ur verið í talinum av fólki, sum hava fingið stað­fest húðkrabbamein. Í krabbameinsálitinum er mælt til at banna solari­ um fyri ung undir 18 ár sum liður í einum fyri­ byrgj­andi átaki. Líknandi átøk eru gjørd í fleiri av okkara grannalondum. Uni Holm Johannesen Mynd: Jens Kristian Vang Jenis av Rana, formaður í Mið­flokkinum, tók undir við hug­skoti­num. Hann tóktist hin­vegin skakkur. - Fyri fáum døgum síðani við­gjørdu vit uppskotið at brygg­ja sterkt í Føroyum. Tá var niðurstøðan, at eitt sam­felag, sum setir forboð, er eitt ræðuligt samfelag. Tá var eingin trupulleiki hjá løgtinginum at trumfa eina lóg ígjøgnum. Eg vil ikki nevna her, hvør flokk­ ur legði tað uppskotið fram, segði Jenis av Rana und­ ir við­gerðini. Hann vísti til upp­skotið hjá Bjørt Samuel­ sen úr Tjóðveldi at bryggja sterkt. Bergtóra Høgnadóttir Joen­sen, Tjóðveldi, vil fegin bann­að børnum og ungum und­ir 18 ár at taka sól í solari­um. Endamálið er at fyri­byrgja og minka talið á krabbameinstilburðum. Krabba­meinsfelagið kom við tilmælinum í fjør og stað­festi, at solarium økir fleir­fald um vandan fyri krabba­meini í húðini og móður­merkjakrabba. Ung fólk hava serliga viðkvæma húð. Tannáringar eru í størri vanda enn eldri at fáa krabba­mein av solarium. Bergtóra Høgnadóttir Joen­sen legði uppskot fram fyri tingið. Hon segði í við­ merk­ing­unum, at ung fólk eru serliga upptikin av at rigga væl. Ung fólk halda seg ofta síggja betur og frískari út, tá tey eru sólbrend, eisini um veturin. Tá er solarium ein upplagdur møguleiki. - Solarium er lívs­hættis­ ligt, sigur tingkvinnan fyri Tjóð­veldi. Uppskotið var til aðru við­ gerð í løgtinginum fríggja­ dag­in í síðstu viku. Ber ikki til Leisturin er einfaldur, sam­ bært Bergtóru Høgnadóttir Joen­sen. Sólmiðstøðirnar skulu vera mannaðar, og ung fólk skulu vísa prógv fyri at taka sól. Tá er lætt og einfalt at syrgja fyri, at eingin brýt­ ur lógina. - Í kjakinum um solari­um­ for­boð hevur onkutíð verið sagt, at tað er so trupult at seta forboð um 18 ára aldursmark við tað, at tað er trupult at effuktuera, um sólmiðstøðirnar eru óman­ nað­ar. Loysnin er, at fram­ eftir verða bert sól­mið­støðir, sum eru mann­að­ar. Annars gevur forboðið onga meining. Tað kann sammetast við, at ung undir 18 ár ikki kunnu keypa sigarettir í handlum, men at tað ber til at keypa tær í automatum kortini. Mein­ings­leyst, skrivaði Berg­ tóra Høgnadóttir Joensen í við­merkingunum. Har kom ósemjan undir við­gerðini. Meirilutin í Trivn­að­arnevndini, Jákup Mikkel­sen, Fólkaflokkurin, Hans Pauli Strøm, Javn­að­ ar­flokk­urin, Edva Jacobsen, Sam­bands­flokkurin, og Helgi Abrahamsen, Sambands­ flok­k­u­rin, tóku undir við hug­s­kotinum, at tiltøk skulu setast í verk fyri at minka um nýtsluna av solarium. Serliga fyri ung. Tey mæltu hin­vegin samstundis frá at sam­tykkja hetta uppskotið. Grund­gevingarnar vóru, at sólmiðstøðirnar hava ong­ an møguleika at bera seg fíggj­ar­liga, um tær skulu vera mannaðar. Uppskotið vísti ikki á, hvussu sól­mið­ støðirnar skulu hóra und­an, hóast eitt fólk skal arbeiða á sólmiðstøðini, meðan tað er opið. Løgtingið skræð­ ir grundarlagið undan sól­ miðstøðunum, tí tær hava ong­an møguleika um­sit­ ing­ar­liga at vera mannaðar. Mest sum allar sól­mið­støð­ ir­nar noyð­ast at snara lykli­ num, um upp­skot­ið var sam­tykt, metti meirilutin í Triv­n­a­ð­ar­nevnd­ini. Tað verður ov trupult at fáa endarnar at røkka saman, segði Jákup Mikkel­ sen, formaður í Trivn­að­ar­ nevnd­ini, á. - Hetta uppskotið skal hugs­ast betri ígjøgnum, so tað ber til at umsita. Vit skulu ikki stongja allar sól­ støð­ir í landinum, segði Jákup Mikkelsen. Bergtóra Høgnadóttir Joen­sen tekur als ikki und­ir við meirilutanum í Trivn­að­ ar­nevndini. - Tað er spell, um fólk missa eina inntøku. Kortini eig­ur heilsan hjá teimum ungu at verða raðfest hægri. Tað er neyvan nakar í tinginum, sum hevði tikið undir við, at sigarettir og alko­hol kunnu keypast í sjálvtøkum fyri at geva teim­ um vinnurekandi størri inn­ tøkur, segði Bergtóra Høgna­ dóttir Joensen. Politiska skipanin í Fraklandi, Týsklandi, Skot­ landi og Íslandi hevur sett for­boð móti solarium fyri sínar borgarar, sum eru yngru enn 18 ár. Líknandi upp­skot eru eisini til við­ gerð­ar í Noregi og Danmark. Tað er einki eftirlit við sólstøðunum í Føroyum, og tað er sostatt heldur einki eftir­lit við, um sólrørini eru ov sterk, ella um trygdin er nøkt­andi. Upplýsa heldur enn forboð John Johannessen er lands­ stýris­maður í heilsumálum. Tað bar ikki til hjá honum at vera til viðgerðina fríggja­ kvøld­ið. Honum dámar best at upplýsa heldur enn at seta forboð. Fleiri troyttast av forboðum, og forboðini kunnu vera so møðandi, at fólk vísa teimum aftur. Borg­ ar­ar skulu ikki altíð kenna hend­an peikifingurin frá al­ mennu skipanini. Gallup upplýsti í kann­ ing í september í fjør, at før­ oy­ingar brúktu nógv minni solari­um í 2010 enn í 2007. Tá tók meiri enn fimti hvør før­ oy­ingur sól. Talið var mink­að niður á áleið sjeynda hvønn før­oying í fjør. Úr 18 pro­sent­ um niður í 13 prosent. Tað er bara við upplýsing, vísir John Johannessen á. - Vit skulu sjálvsagt seta tiltøk í verk fyri at minka um nýtslu­na. Tað eru ov nógvir ósvar­að­ir spurningar í hesum ítøki­liga uppskotinum hjá Tjóðveldi. Eingin veit, hvør skal hava eftirlitið við sól­ mið­støðunum, og hvussu vit handhevja reglurnar, sig­ur landsstýrismaðurin í heilsu­ málum. WHO og gransk­ing­ar­ depil­in fyri krabbamein, IARC, hava bólka solarium í hægs­ta vandabólkin, saman við asbest, sigarettir og ar­ se­n­ik. Uppskotið fall Uppskotið fall undir aðru við­gerð síðsta fríggjakvøld. For­boð verður ikki sett ung­ um føroyingum undir 18 ár at taka sól. Fyribils, í øllum før­ um. 18 atkvøður vóru ímóti, og 13 atkvøður vóru fyri. Eing­in var blonk. Ung fólk hava serliga við­ kvæma húð. Tannáringar eru í størri vanda enn eldri at fáa krabbamein av solarium. Vit skulu sjálvsagt seta tiltøk í verk fyri at minka nýtsluna, men framvegis verður tað ikki bannað ungum undir 18 ár at taka sól. Tað var niðurstøðan í løgtinginum fríggjadagin Einki forb hesum sin Soleiðis atkvøddu tinglimirnir Uppskotið hjá Bergtóru Høgnadóttir Joensen at bannað ungum undir 18 ár at taka sól, fall fríggjakvøldið. Niðanfyri sæst, hvussu tinglimirnir atkvøddu. JA: 13 Hergeir Nielsen, Tjóðveldi Heini O. Heinesen, Tjóðveldi Bergtóra H. Joensen, Tjóðveldi Bjørt Samuelsen, Tjóðveldi Annita á Fríðríksmørk, Tjóðveldi Høgni Hoydal, Tjóðveldi Marjus Dam, Sambandsflokkurin Kári P. Højgaard, Sjálvstýrisflokkurin Kári á Rógvi, Sjálvstýrisflokkurin Jenis av Rana, Miðflokkurin Bill Justinussen, Miðflokkurin Karsten Hansen, Miðflokkurin Torbjørn Jacobsen, Tjóðveldi NEI: 18 Edmund Joensen, Sambandsflokkurin Helgi Abrahamsen, Sambandsflokkurin Bjørn Kalsø, Sambandsflokkurin Alfred Olsen, Sambandsflokkurin Edva Jacobsen, Sambandsflokkurin Bjarni Djurholm, Fólkaflokkurin Jákup Mikkelsen, Fólkaflokkurin Annika Olsen, Fólkaflokkurin Jacob Vestergaard, Fólkaflokkurin Jógvan á Lakjuni, Fólkaflokkurin Jørgen Niclasen, Fólkaflokkurin Katrin Dahl Jakobsen, Javnaðarflokkurin Jóannes Eidesgaard, Javnaðarflokkurin Eyðgunn Samuelsen, Javnaðarflokkurin Hans Pauli Strøm, Javnaðarflokkurin Gerhard Lognberg, Javnaðarflokkurin Poul Michelsen, Framsókn Mikkjal Sørensen, Ætlaðu at leggja uppskotið fram