fríggjadagur 1. juli 2011síða 42

Sosialurin nr. 75 · 1. juli 2011 10 politikkur Uni Holm Johannesen uni@sosialurin.fo – At føroyska flokkaskipanin riggar so illa, skyldast millum annað, at politisku flokkarnir at kalla ikki hava nakað skipað ungdómsarbeiði. Tað snýr seg bara høvuðleyst um at fáa atkvøður og at vaksa um flokkin. Úrslitið er, at tilvildarlig fólk, sum hava verið í miðl­unum av øðrum orsøkum, uttan nakra politiska bakrund yvirhøvur, verða biðin um at bjóða seg fram. Tey hava onga politiska skúling, og ofta vita floksleiðslurnar ikki eingang, um politiska áskoðanin er í familju við stevnuskránna hjá flokkinum, og tað er púra tilvildarligt, um tey duga at fáast við politikk ella ikki. Tú verður á ongan hátt lærdur upp. Tá er ikki undar­ligt, at tað er ruðulleikin, sum valdar. Flokkarnir vikna samstundis sum sjálvsøkni veksur. Tað er ikki so frægt longur, at formenninir í flokk­ unum kunnu kenna seg vísar í, at avtalur halda, sum teir gera við aðrar flokkar, og tá gongur tað heilt galið. Úrslitið verður, at lægsti felagsnevnarin stjórnar øllum, og tað gongur álvarsliga út yvir menningina av samfelagnum. Sum gongdin er nú, verður endin, at 33 flokkar sita á tingi, og tá gerst kaosið full­komið. Flokkarnir vóru ikki búnir til tað eina valdømið, tað er ein partur av orsøkini. Valfeløgini í útjaðaranum dovnaðu, tí tey mistu sín suverenitet og gjørdust harvið meiningsleys, og har endaði rekrutteringin uttanfyri miðstaðarøkið. Um 12 ár verður ein stórur meiriluti av tingmonnunum úr Havn og hennara nærmasta grannalagi. Parlamentið, sum skuldi ligið eini 20 ár framman­fyri kringumstøðurnar, og sleipað samfelagið til menning og vøkstur, gerst við tíðini ein popu­listisk kvørn, eitt slaraffenland hjá meinings­ leysum monnum og kvinnum, sum brúka høvið til sjálvprofilering og til at fáa eina brúkiliga løn. Tað var í barndómsheiminum, at hann varð brynjaður sum politikkari. Ikki tí, ongin aktivur politikari var í familjuni sum so, og politikkur lá ikki fremstur í huganum. Tað var havið, sum dróg. Tað var mest sum í blóð­inum. Kring døgurðaborðið í barn­dóms­heiminum hjá rokmikla skiparanum av Skálafjørðinum vóru tingini ongantíð ballað inn, men søgd hart og kontant. Í hesum umhvørvinum lærdi smádrongurin at taka til. Tað hevur seinni eyðkent hansara politiska profil. Hann hevur altíð tosað hart og verið framfýsin og bersøgin í talu og verki. Hann limaði seg inn í Eystur­ oyar Tjóðveldisfelag, og harvið Tjóð­ veldisflokkin, 19 ára gamal, í 1975, og hevði verið partur av flokkinum í samfull 23 ár, tá hann varð valdur á ting í 1998. Tá hevði hann siglt sum skipari í 20 ár. Hann kendi stevnumiðini og kósina hjá flokkinum. Meginparturin av familju hansara vóru og eru loysingar­ sinnað fólkafloksfólk, men hann valdi Tjóðveldi, tí stevnuskráin, bæði tann tjóðskaparligi parturin og vinstrahalla politiska leiðin stóðu betri til hansara fatan um samfelagslig viðurskifti. Hann heldur, at um tú er samdur við skrá og mið floksins, gerst flokkurin við tíðini títt politiska heim. Hann sigur í dag, at hann hevur ongantíð umhugsað at fari upp í annan flokk, hóast tað onkuntíð hava verið óvanligir hurlivasar í flokk­ inum, har hann hevur verið partur av málinum, og meira enn tað. Men brest­ ingarnar menna á ymsan hátt flokkin, um skilið ger, at steðgað verður á, áðr­ enn alt fer úr spónalagnum, og menn rýma í øðini, bara tí at teir ikki fáa júst síni sjónarmið ígjøgnum, sum tey alt­ ráðandi. Á hesi kontuni hevur Tjóðveldi mist tveir tingmenn seinnu árini. Tað er spell fyri flokkin, og fyri teir, sum frammanundan høvdu fingið álit frá floksins veljarum at umboða sjónarmið hansara á tingi. Hinvegin kann hetta eisini tulkast soleiðis, at flokkurin ikki er endaður sum ein politisk samkoma, har viljaleys fólk hava skrúva høvdið av sær sjálvum, í eini dyrkan av deyð­ iligum einstaklingum. Stevnan má standa omanfyri alt. Loysingin og tað solidariska samfelagið. Við einum óvanliga hvøssum, djørvum og skemt­ ingar­samum penni hevur Tórbjørn Jacobsen sett sín sermerkta dám á før­ oysk­an politikk seinastu 13 árini. Tað er fremsta orsøkin til, at Tórbjørn Jacobsen hevur staðið seg í politikki. Lortaspannirnar hava verið nógvar, og fúlar, men sjálvur heldur hann, at skiparaárini búnaðu hann í so máta. Tað eru hinvegin ikki øll, sum hava somu bakgrund sum hann. Tað eru onnur, sum eru meira siðilig og smæðast burtur – sum ikki gera stórvegis háva burtur úr sær sjálvum. Summi hava ongantíð verið partur av nøkrum polit­ iskum flokki, men hava roynt at fylgt við sum áskoðarar á síðulinjuni. Einki politikarar skulu fram­leiðast ov nógvir politikarar standa púra á berum, tá teir verða valdir á ting. – Tað er pínadoyð ein stór ábyrgd at stýra einum samfelag. Tað er púra óskiljandi, at flokkarnir ikki taka upp­gávuna í størri álvara og brynja yngra ættarliðið at stjórna føroyska sam­fel­ag­num. Tað vísir, at eingin hugsar longur enn til dagin í dag og møguliga í morgin, heldur Tórbjørn Jacobsen, sum meinar, at føroyingar skulu framleiða politikarar – Flokk­urin og ung­mannafeløgini eru nærmast ikki heft av hvør øðrum, og tað verður millum lítið og einki gjørt fyri at blæsa lív í politiska ungdómin