mánadagur 18. juli 2011síða 9

9 Mánadagur 18. juli 2011 · Nr. 82 Sosialurin Tað heldur Turið Christop­ h­ersen í Havn. Sjálv hevur hon tikið eitt heilt óvanligt stig fyri at birta upp undir eitt veruligt kjak í føroyum um hetta kenslu­borna evni. Hon hevur nevni­liga stovna eina Før­oya­deild av altjóða um­hvørvis­fe­lags­ skapinum, Earthrace Con­ serva­tion, sum umstríddi um­hvørvis­stríðsmaðurin, Pete Bethune úr Nýsælandi, hevur stovnað. Hetta er fyrstu ferð, at ein altjóða umhvørvis­ felagsskapur fær eina føroya­ deild og sostatt er talan um eitt spildurnýtt kapittul í føroyskari umhvørvissøgu. Tann 31 ára gamla Turið Christophersen, er als ikki ókend við djóravernd, tí hon hevur leingi verið virkin í Djóraverndarfelagnum. Í løtuni er hon einsamøll um at stovna føroyadeildina, men í oktober í ár verður hon formliga sett á stovn við nevnd og tí, sum hartil hoyrir. Vit eiga kjakið Endamálið hjá nýggju Før­oyadeildini er ikki at leggja forðingar í vegin fyri grindadrápi. – Endamálið hjá okkum er fyrst og fremst at birta upp undir kjak um grind og alt annað djóralív í havinum. – Eitt nú vita vit, at lundin er illa fyri og tað er eisini ein spurningur, vit noyðast at taka upp. Somuleiðis er tað neyð­ ugt at viðgera ovurfisking, dálking og aðrar havum­ hvørvisspurningar. Tað heldur hon, at Earth­ race Conservation er eitt gott amboð til. – Tað er avgerðandi, at vit hava hetta kjakið heima hjá okkum sjálvum ístaðin fyri at kjakast við restina av heiminum um grindadráp. – Vit merkja eitt stórt trýst uttaneftir og tað noyðast vit at svara uppá. Men tað skal ikki vera avgerðandi fyri um vit drepa grind ella ikki. Tað, sum er avgerðandi, er, at vit føroyingar sjálvir taka eina støðu til grindadráp. – Og tað eigur ikki at ávirka avgerðina um út­ lendskir felagsskapir hava eina hugsan um grindadráp. Mentan ella heilsa Ein spurningur, sum Turið Christophersen heldur, at vit mugu taka støðu til, er, hvat vigar tyngst í sambandi við grindadráp. – Er fólkaheilsan ella ment­anarligi arvurin og rætt­ urin at gagnnýta náttúru­ tilfeingið, sum vigar tyngst. Tí er spurningin um vit skulu halda fram drepa grind ella um vit skulu gevast, eitt mál, hon avgjørt heldur, at vit eiga at taka upp. – Vit mugu gera upp við okkum sjálvi um vit skulu halda fram at drepa grind, sigur hon. – Vit mugu gera upp við okkum sjálvum, um grind er ein spurningur um ein mentanararv, vit eiga at varð­veita, ella um talan er eitt fólkaheilsumál. – Eitt páhald er, at grind er ein gamal siður, sum skal varðveitast. Sam­ stund­is verður ført fram, at grind er eitt gott ískoyti til okkara húsarhald og at vit av prinsipiellum orsøk­um skulu tvíhalda um okk­ara rætt til at gagnnýta okk­ ara náttúrutilfeingið burð­ artygt. Ella skal tann staðfesting viga tyngri, at grind er so illa dálkað við vandamiklum evnum, at hon er heilsu­skaði­ lig at eta? – Vit mugu seta okkum sjálvi spurningin: Hvørji atlit skulu vit taka, tá ið vit viðgerða grindadrápið: Ment­anararvin ella fólka­ heils­una, staðfestir Turið Christophersen. Mugu gevast Sjálv er Turið Christophersen ikki í iva: Føroyingar mugu gevast at eta grind. ­– Tað er vísindaliga stað­ fest, at grind er so illa dálkað, at hon er ikki fólkamatur. Tað mugu vit taka til eftir­ tektar og tí eiga vit at gevast at drepa grind. Sjálv hevur hon langt­ síðani gjørt av at fylgja til­ mælinum um ikki at eta grind og tískil hevur hon ikki borðreitt við tvøsti og spiki í nógv ár. – Eg skal ikki siga, at eg ikki havi smakkað tað hesi síðstu árini, men heima hjá okkum borðreiða vit ikki við grind. Hon ásannar, at tað verður hvørki í dag ella í morgin, at vit fara at gevast. – Men sum frálíður noyð­ ast vit at gevast, tí tey fólka­ heilsuligu atlitini eiga at viga tyngri enn páhaldið um, at vit mugu varðveita ein gamlan mentanararv. – Grindin hevur ikki verið dálkað og vit noyðast at tillaga okkara mentan til nýggjar tíðir. Men tað hava vit altíð gjørt, so tað er onki løgið í tí. Ígjøgnum allar tíðir verið lívsins gongd verið, at gamlir siðir fara í søguna og nýggir siðir taka seg upp. – Vit hava altíð verið noytt at tillaga okkum og tað mugu vit eisini gera í hesum føri. Undir øllum umstøðum eiga vit at drepa nógv færri hvalir, enn vit gera nú. – Taka tað lagaligasta kost­tilmælið viðvíkjandi grind og eta alt tvøstið og spik­ið, áttu vit kanska bara at dripið ein triðing av tí, vit nú drepa um árið. – Er tíðin ikki komin til at spyrja mynduleikarnar, um rætturin at varðveita ein gamlan sið, stendur mát við menniskjansligu av­leið­ingarnar av at halda fram at drepa grind? Er tað vert at seta fólkaheilsuna í vanda fyri at varðveita ein mentanar­arv, spyr Turið Christopher­sen. Áki Bertholdsen Pete Bethune, leiðari í um­ vørvisfelagsskapinum, Earthrace Conservation hev­ur verið tvær ferðir í Føroyum. Her spældi hann kort síni so væl, at hann fekk viðhaldsfólk í Før­oyum, sum blivu so eld­hug­að, at tey nú stovna ein før­oya­ deild hjá felags­skap­inum. Sum tað sæst í hinari greinini, er tað Turið Christ­ ophersen, sum stendur á odda fyri føroyadeildini. Hon hevur havt nógv samband við Pete Bethune, tá ið hann hev­ ur verið í Før­ oyum. – Tað sum hug­tók meg við hesum fe­lags­ skapinum er, at hann hevur eitt opið sinnið og eina friðarligan hug­burð, sigur hon, tá ið vit spyrja hana, hví hon gjørdi av at velja hesum fe­lags­skapinum burtur úr øllum teimum, sum annars bjóða seg fram at verja um­ hvørvið. Hon sigur, at vit eru ikki von við, at um­hvørv­ isfelagsskapir stinga fing­ urin í jørðina og koma higar at útvega sær upp­ lýsingar og vitan so at teirra virksemið kann byggja á veruleikan og ikki á kenslur. – Samstundis er teirra grund­sjónarmið, at teir skulu vera sakligir og diplo­ matiskir í síni framferð, held­ur enn at elva til stríð. – Tað haldi eg, er ein hug­burður, sum hóskar væl til føroyingar, tí vit eru eitt eitt opið samfelag, har vit kjakast okkum fram til úrslit. Onki stríð Men nú er Pete Bethune ikki bara friðarligur. Eitt nú hevur hann siti fastur í Japan fyri harðskap? – Tað, sum hevur týdning er, at grundhugburðurin er friðarligur. Men tað kann altíð henda, at samanbrestir vera. Sjálvt Greenpeace fólk verða handtikin og løgd í hondjørn av og á tí í sambandi við um­hvørv­ isvernd ganga markini eitt sindur øðrvísi enn vit eru von við. Tað er verri enn so altíð í sambandi við bardaga, men tað er av og á, at fólk verða handtikin í samband við friðarlig mót­ mæli. – Kemur tú ikki onkun­ tíð at markinum, ber ikki til at mótmæla ímóti nøkrum sum helst. – Men tað týdningar­ mikla er, at gera alt fyri at sleppa undan at elva til stríð, sigur Turið Christ­ oph­er­sen. Hon leggur dent á, at tað fer aldrin at henda, at Earthrace Conservation fer at leggja seg út í eitt grindadráp við skipum og bátum og aðrari útgerð at forða fyri, at grind verður hldin til. – Okkara endamál er at kjakast um hesar spurn­ ingar og tað fara vit at halda okkum strangt til, sigur hon. Stúrir ikki Nú er grindadráp eitt rætti­liga kensluborið evni. Stúrir tú ikki fyri, hvat fólk fara at siga til, at tú stovnar ein umhvørvisfelagsskap í føroyum? ­– Ja, tað er øgiliga kenslu­ borið, men føroy­ ingar eru eitt frið­arligt fólk, sum eru opnir fyri kjaki. Og eg haldi eisini, at tað er rósverdugt, so væl, føroyingar hava tikið ímóti teimum um­hvørvisfólkum, sum hava verið her. – Tú stúrir Turið Christ­ ophersen ikki fyri at verða happafuglur nummar eitt í Føroyum fyri tað at hon stovnar eina før­oya­ deild hjá Earthrace Con­ servation.– Men eg vænti nú heldur ikki, at hetta fer at gera meg til ársins føroying, leggur hon aftur­ at. aki@sosialurin.fo grindadrápi Eitt opið sinnið GRINDADRÁP Tað fer aldrin at henda, at vit fara at leggja okkum út í eitt grindadráp, sigur Turið Christophersen, sum hevur stovnað fyrsta føroyska umhvørvisfelagsskapin Hetta fer neyvan at gera meg til ársins føroying Tað fer aldrin at henda, at vit fara at leggja upp í eitt grindadráp Eg havi ikki etið grind í nógv ár