fríggjadagur 5. august 2011síða 16

Fríggjadagur 5. august 2011 · Nr. 89 16 Sosialurin Nøvn TØKK Kjak Annita á Fríðriksmørk Fyri tað fyrsta er tað vanligt, at arbeiðsloysið er hægri um veturin enn um summarið. Og so vísa hagtølini frá 2008 og frameftir, at arbeiðsloysið er støðugt hækkað seinastu trý árini.. Í 2008 var tað 1,3 prosent, - árið eftir var tað 3,9 pro­ sent, - í juni í 2010 var tað 5,7 prosent - og í juni í ár er tað 6,8 prosent.. tvs at arbeiðs­loysið er fimmfaldað seinastu 3 árini. Tað var tað talið, sum løgmaður átti at viðgjørt og komið við einum boði uppá, hvussu man kom til lívs. At viðløgd hagtøl og røða løgmans soleiðis eru diamentralir mótsetningar, prógvar, hvussu lætt løg­ maður gongur um ta álvar­ somu støðu, vit eru í. Ein helt skemtiliga fyri undir viðgerðini, at: um vit nú søgdu, at hagtølini, vóru nótarnir, sum røðan skuldi skrivast eftir, og røðan var sangurin, sum varð sungin. So var sangurin positivur og glaður, men trupulleikin var bara, helt hann, at har var ikki sungið eftir nótunum. Ein annar politikari saman­ bar hagtølini við bíbliutekstin til Gudstænastuna á Ólav­ søku,. Ein bíbliutekstur, sum í sær sjálvum er ógvuliga dapur, - eins og hagtølini til røðu løgmans eru tað. Og prestarnir, sum skulu prædika til henda dapra tekst vita ofta ikki heilt, hvussu teir skulu sampakka glaða Ólav­søkustemningin við tekstin til dagin. Og tí verður ofta prædika heldur positiv­ari enn bíbliuteksturin leggur upp til. Ì røðuni verður heldur onki sagt um mentan, - sum for­restin eisini varð tagd burt­ ur í løgmansrøðuni í fjør. Skuldin til útlandið, sum vaksur skjótt, verður ikki nevnd. Og heldur onki verður sagt um, at fólkatalið í Føroyum er í minking, ella at øll økini uttanfyri Suðurstreym og Eysturoynna somuleiðis eru í minking. Alt hetta átti annars at verið tað, sum løgmaður gjørdi mest burturúr. Men so er ikki. Niðurstøðan kann tí verða, at løgmaður veit ikki, hvat hann skal brúka tíðina til, sum eftir er av hesum valskeiði. Men her er nóg mikið at tríva í. Vænti tó ikki, at sitandi samgonga og leiðsla er før fyri at fáa nakað úrslit í hús. Tey fingu átta ár. Og tað, sum tey ikki kláraðu uppá 8 ár klára tey ikki nú í endaspurtinum. Tað, sum er komið av skafti er hent eftir, at Fólkaflokkurin fór úr sam­ gonguni og Tjóðveldi gjørdi semju við tað, sum er eftir av samgonguni um ymisk rættiliga prinsipiell mál. Nú er tíðin komin til nýval, so vit kunnu byrja frá byrjan av einum valskeiði, og ikki sum nú, har landsstýrisfólk mest sum eru desperat at fáa mál avgreidd áðrenn valið. Tað líkist alt ov nógv eini roynd at fáa ein varða eftir seg, heldur enn at geva málinum ta viðgerð tað hevur uppiborið. Og tá er drívmegin persónligur vinningur, sum løgmaður í løgmansrøðuni heldur eigur at verða orsøk til nýval. Dúgliga verður telvað við einum vali. Men so mikið eigur man at kunna rokna út, at áðrenn næsti mánaður er farin afturum, hevur løgtingsval verið! Sungið verður ikki eftir nótunum Løgmaður fegnast um, at talið av arbeiðsleysum er lækkað við 400 fólkum síðani februar. Hetta er nú ikki nakað, sum nakar kann harmast um, men tíverri er hetta at manipulera við statistikkinum Tá tey ósolidarisku fara at tosa um solidaritet, tá ræður um at vera vakin. At tað skal vera ósoli­ dariskt, tá landið byggir tunlar, men solidariskt tá privatir gera tað sama og skúma fløtan, skulu helst ser­ligir høgra­snaraðir heilar til  at útgreina, um  vanlig fólk skulu kunnu fata logikkin. At somuleiðis verður grátið um høga skattin og høgu vøruprísirnar er væl skiljandi, men hvat við loysnum, so tey, ið longu gjalda sítt, ikki eisini skulu gjalda fyri tey mongu, ið sleppa sær undan og sleppa undan. Í einum samfelag, har hin einstaki skal gjalda bæði fyri seg og grannan, kann byrðan gerast tung, men tá ræður um at fáa grannan at gjalda sítt og ikki at niðurlaga vælferðarsamfelagið gjøgn­ um skattalættar. Tí hvat hjálpir tað, um fólk fáa fleiri pengar í hondina, um tey skulu gjalda hesar pengar fyri meirútreiðslur í væl­ ferðarsamanhangi? Er hetta ikki, sum eg eisini áður havi nevnt: ein Storm P-loysn? Tær millum 100 og 200 mill.kr. í hoyra heima í landskassanum fyri ikki goldnan skatt og mvg kundi fjálgað á røttum stað, men svikini tykjast friðaði. Eg haldi meg vita hví? Og himmalhøgu vøru­ prísirnir eru somuleiðis frið­ aðir, og tað er helst av somu orsøk. Møguliga tí tað hevði kostað atkvøður frá teimum ósolidarisku, um svikini einaferð med alla vórðu steðgaði, og tað kann lata seg gera, um vilji er til tess. Men tað er hann ikki. Bert at niðurlaga væl­ ferðar­samfelagið, fyri at tey ríku kunnu gerast ríkari, meðan tey fátæku gerast fátækari eftir amerikonskum ella tilsvarandi leisti er sjálv­ andi guff fyri tey høgra­radi­ kalu saman við øllum øðrum ósolidariskum í hesum landi. Men tey eiga ikki at fáa eitt bein til jørðina, men har­ afturímóti at verða hildin í skák, alt meðan solidariska v æ l­­ f e r ð a r s a m f e l a g i ð verður  fast­­hildið og útbygt eftir norður­­lendskari fyri­ mynd. Hetta krevur av okkum øllum, ið vilja nevndu kós, at vit eru vakin og virkin á vaktini, so falskir og tølandi tónar ella sniðálop ongantíð kunnu vinna á vælferðini óansæð úr hvørjum heraðs­ horni ágangurin fer at koma frá. Dagfinnur Danbjørg Verið virkin og vakin á vaktini