mánadagur 8. august 2011síða 14

Mánadagur 8. august 2011 · Nr. 90 14 Sosialurin Kjak Í gjár avdúkaði Sosial­ urin lønirnar hjá 31 stjórum, ið fingu 55,7 mill. kr. tilsamans. Árs­ løn­­irnar hjá einstøku stjór­unum lógu millum 1 og 5,6 mill ella frá uml. trimum góðum arbeiðara-, fiskara og ella lønmóttakaraársløn um  til heilar 18 árslønir hjá vanliga arbeiðandi føroy­ingi­num. Er nakar, ið skilir og tíðans­heldur góðtekur tílíkan stætta­ mun?  Eg spyrji bara. Fleiri av hesum somu stuðla sjálvandi høgra­ heykum og sam­felags­ sjakalum, tá talan er  um skattalætta sum liður í profitmaksimeringini í privatu vinnuni. Við sleiskni tosa teir um skattalættan, uttan at greiða frá, at væl­ferðar­ samfelagið samstundis skal niðurlagast í sama mun, soleiðis at skilja, at tað, ið fæst í skatta­ lætta, skal gjald­ast aftur í øktum og nýggjum gjøldum fyri væl­ferð­ar­ tænastur t.d. við lækna­ vitjan, fyri barna­garðs­ pláss og í sam­band við skúlagongd - bert fyri at nevna nøkur fá dømi.  Úrslitið gerst sostatt alt í alt - fyri vanliga borgar­an - í besta føri eitt stórt null. Og lønin verður hildin føst, tí teir somu fara tá at tosa um reallønarvøkstur vegna skattalættan. Reint bluff, sum best og einans sæðst aftur á kontunum hjá teimum, ið hava nokk frammanundan, men sum ongantíð mettast. Tað eru stjóralønirnar besta prógv fyri. So tá úlvarnir gerast fagur­ lætnir og logra við hala­ num, eigur tú at hoyra ýluni í tínum innara oyra og gera teg kláran at verja teg og tíni, tí annars verða tit etin og tað bæði við húð og hár. Svend Auken - danskur javnaðarpolitikari og ráð­harri í mong ár - segði  einaferð, at hann kundi góð­taka lønar­­mun, men at lønar­munurin ikki átti at fara upp um tað dupulta av meðal­løn­ ini, og tað mann fara at vera á góðari leið. Hvat halda tit? Stuttligt kundi verið at sæð, hvussu nógv prosent hvør av nevndu stjórum hevur goldið í skatt, tí tílíkir per­són­ ar hava ofta skatta­ráð­ gevarar, ið vita hvussu man - á lógligan hátt - kann sleppa so bíligt sum møguligt. Men hetta hava vit til góðar. Kanska Sosialurin arbeiðir víðari við málinum. Stættasamfelagið stendur sostatt í fullum blóma við øllum teimum avleiðingunum, ið tað hevur, og tað verður standandi soleiðis til meirilutin velur eina solidariska kós. Stætta­sam­ felag ella solidar­iskt samfelag? Petur Elias Petersen ÍSF forseti Har Føroyar luttaka í altjóða ítróttakappingum, skapa vit yvirskriftir. Vit  hava sæð tað innan eitt nú fót­bólt, hond­bólt og flogbólt og sein­astu árini hevur svimj­ ingin veruliga sett Føroyar á heimskortið. Pál Joensen heldur áfram at fremja brøgd - hesa ferð við HM í Shanghai, góð úrslit í finalum, norðurlendsk met og tíðir, ið kvalifisera hann til Olympisku Leikirnar í London næsta ár. Pál Joensen og venjari hans­ ara, Jón Bjarnason, eru und­an­ gongumenn innan føroy­ska svimjing. Teir stremba eftir at røkka málum, sum fyri bara nøkrum fáum ár­um síð­­ani vóru óhugsandi. Og teir draga í løtuni restina av svimj­­ingini í Føroyum við sær. Vónin er, at teirra stríð eisini kann kveikja neistan hjá evnaríkum ítróttafólkum og venjarum innan aðrar ítróttagreinir at seta sær langtíðar mál. Á alskyns sjónvarpsrásum, í bløðum og internetsíðum kring heimin ganga søgurnar um ævintýrið, at ein føroy­ ingur við eyðmjúkum venj­ ingarumstøðum er partur av heimselituni. Tað eru júst slíkar søgur, sum miðlarnir hungra eftir at siga frá. Og tað eru júst slíkar søgur, sum vit føroyingar elska at hoyra um Føroyar - tá útlendskir miðlar rósa einum av okkara. Úrvalsítróttur er uttan iva fremsta umboð Føroya úti í heimi.  Tey luttaka ikki bara vegna Føroyar, men kappast og vinna sum føroyingar. Løgtingið valdi við breið­ ari semju at seta pening av til úrvalsítrótt á fyrsta sinni  á fíggjarlógini fyri 2009. Talan var um truplar tíðir, har sparast skuldi á øllum økjum, men kortini fann tingið saman í tí trúgv, at ein íløga í úrvalsítróttin fór at kasta nakað av sær. Og tann trúgvin varð ikki gjørd til skammar. Bróðurparturin av játtan­ ini til úrvalsítrótt er farin til at stuðla virkseminum hjá Pál Joensen. Fyri at vera partur av heimselituni krevst, at til ber at luttaka í kappingum og venjingarlegum kring heimin, júst har og tá tað passar best til kappingarárið hjá svimjaranum. Stuðulin til úrvalsítrótt gevur eitt íkast til virksemið hjá Pál, men hevur han bert ein brotpart av fíggjarligu orkuni at arbeiða við, sum teir, ið hann kappast ímóti. Stuðulin til úrvalsítrótt hevur víst seg at vera ein íløga, sum gevur fleirfalt aftur uppá stytstu tíð. Við at stuðla úrvalsítróttinum, vísti Føroya Løgting, at tað við einari miðvísari sats­ing í røttu løtu, sá gyltu møgu­leik­ arnar innan úrvals­ítróttin. Restin er, sum tey siga, søga. Føroyska samfelagið eig­ur í framtíðini at stuðla føroysk­ um úrvalsítrótti og seta munandi upphædd av, so stuðulin veruliga ger mun og kann koma fleiri til góðar. Í tíðum har grindadráp og fiskivinnuósemjur kappast um at mynda Føroyar út­eftir, eiga vit við miðvísum stuðli at syrgja fyri, at tað góða og jaliga - føroyskur úrvals­ ítróttur - sleppur av yvirtaka yvirskriftirnar í útlendsku miðlunum, tá um Føroyar ræður. Føroyar og føroysk ferða­ vinna hava gyltan møguleika at nýta góðu úrslitini hjá føroyingum innan ítrótt í síni marknaðarføring av Føroyum. Umrøðan, sum føroyskur ítróttur fær í bestu senditíð kring heimin, hevur lýsingar­ virði, sum valla kann gerast upp í pengum. Tí er ein íløga í úr­valsítrótt eisini ein íløga í al­tjóða profilin hjá Føroyum. Vónandi fer Føroya Løg­ ting at standa saman um føroy­skan úrvalsítrótt, tá kom­andi fíggjarlóg verður smíðað. Standi saman um úrvalsítróttin Dagfinnur Danbjørg. Annika Olsen Løgtingskvinna Stjóralønirnar náa nú hæddum, ið ikki eru til at fata hjá vanliga føroyinginum 22. juli kemur altíð at vera ein dagur, har vit við sorg minnast øll tey, sum lótu lív á oynni Utøya í Noregi. Hendan morgunin vaknaðu vit upp úr okkara trygga svøvni til eina marru, sum tíverri vísti seg at vera veruleiki. Eftir hendan dag eru vit í Norðurlondum eisini noydd at fyrihalda okkum veruliga til meiningsleysu terrorismuna, sum herjar kring allan heim. Vit hava í stóran mun kent okkum trygg og væl vard frá tílíkum atsóknum, men hetta er tíverri ikki veruleikin longur. Tað, sum hendi á Utøya kundi eins væl verið hent her í Føroyum. Vit geva okkum ov lítið far um hvønn annan, okkara næstu og hetta eru góð gróðrarlíkindi fyri fremmandagerð millum menniskju, ein fremmanda­ gerð, sum byggir á manglandi virðing, manglandi vitan og manglandi forstáilsi fyri hvørjum øðrum. Vit mugu fáa bast vaksandi fremmanda­ gerðini, vísa vegin til eitt rúmsátt samfelag, ið byggir á fólkaræði, har øll kenna seg væl, har vit vísa tolsemi mótvegis hvørjum øðrum og hava forstálisi fyri tí einstaka menniskjanum við øllum teimum virðum, tað einstaka menniskja ber í sær. At kenna seg væl, at vita, at man kan hava sína hugsan og tankar í friði er ein grundleggjandi fortreyt fyri fólkaræðnum og týðandi fortreyt fyri trivnaðinum í einum landi, og má tað vera hesin fólkaræðisligi grund­ vøllur, vit skulu byggja okk­ ara framtíð á í Føroyum. Brot úr røðu hjá undir­ ritaðu, sum varð hildin í samband við viðgerðina av løgmansrøðuni 2011. Tolsemi er grundvøllurin í okkara fólkar æði