mikudagur 7. september 2011síða 16

Mikudagur 7. september 2011 · Nr. 103 16 Sosialurin fólkatingsvalið 2011 Fólkatingsvalið 2011 Edmund Joensen Eldsálir í Føroyum – líka mikið, hvønn politiskan lit tær enn hava – skulu hava eina hjálpandi hond frá politikarum á Christiansborg. Lítil og ongin fígging fæst í Føroyum til stórar verkætl­ anir innan mentan og gransk­­ing, og tí skulu vit á Christians­­borg sjálvandi hjálpa við at útvega fígging Eirikur Lindenskov, Jo­ han Mortensen og Svein­ur Tróndar­­son royna seg í hes­ um døgum sum politiskir smakks­­dómarar í Kring­ varpi­­num í sambandi við Fólkatingsvalið. Teir tríggir vóru í tíðinda­ sending í kvøld (týskvøld) samdir um, at Edmund Joen­ sen er okkurt slag av ”jóla­ manni”, sum ”sýgur” pengar úr donskum kassum og dreg­ur teir heim til Føroya at býta út. Hetta er eitt typiskt sjálv­stýris- ella fullveldis­ sjónarmið. Eg eri púra ósamdur við hesar politisku smakks­ dómarar. Fígging má til At hjálpa og útvega fígging er ein av teimum fornemmastu uppgávunum hjá okkum politikarum. Eisini í Fólka­ tinginum. Vit skulu hjálpa, har vit kunnu, so mentan fæst at blóma, og gransking kann útvega okkum nýggja vitan. Eldsálirnar í Føroyum – líka mikið, hvønn politiskan lit tær enn hava – skulu hava eina hjálpandi hond, tí uttan fígging ber onki til. Tað vita øll. Høvuðstrupulleikin, sum føroyskar verkætlanir aftur og aftur renna seg í, er, at tað er lítil kapitalur í landinum til stórar verkætlanir. Serliga innan mentan og gransking. Tí hevur Sambands­flokk­ urin í Fólkatinginum valt at hjálpa hesum fólkum. Eldsálunum. Hjálpt verður bæði við at fáa fígging frá danska statinum og frá privatum grunnum. Hetta var t.d. tað, ið vit stríddust við, tá vit arbeiddu fyri Saltsilo-projektinum og fingu fíggingina upp á pláss. Hetta var eisini tankin, tá ið vit á Christiansborg arbeiddu við at útvega Havstovuni fígging til eitt havgranskingarprojekt, sum enn er í gongd á Havstovuni. Skattafrádrátturin til føroysk lesandi í Danmark – R-frádrátturin – var eitt sindur øðrvísi. Har gjørdi Sambands­flokk­ urin sína ávirkan galdandi fyri at varðveita ein høgan skattafrádrátt til føroyingar og grønlendingar. Hetta var, meðan onnur lesandi skuldu smakka spariknívin. Tað eydnaðist, og vónandi eru lesandi føroyingar glaðir fyri tað. Íløgu í fólka- og búskaparvøkstur Sjálvt um politisku smakks­ dómararnir hjá Kring­varpi­ num eru ímóti, fer Sambands­ flokkurin á Christiansborg at halda fram at hjálpa, har tað er skilagott og rímiligt. Vit fara at hjálpa eldsálum at útvega fígging, har ið tað ikki røkkur bert at troyta fíggingarkeldur her heima. Komandi árini eiga vit á Christiansborg at arbeiða fyri at útvega kapital til eina stóra íløgu í eitt sterkt vitanar­ kraftsentur í Føroyum. Vit eiga at arbeiða fyri einum kraftsentri fyri útbúgving, gransking, vinnu­ ligari gransking og skapan av nýggjum arbeiðsplássum og fyritøkum. Hetta eigur at verða gjørt í breiðum samstarvi millum føroyskar og danskar myndugleikar og fyritøkur. Hetta gera tey í øðrum londum fyri at fasthalda ung í landinum. Endamálið er somuleiðis at fasthalda og skapa nýggj vinnulig arbeiðspláss. Soleiðis verður arbeitt aðrastaðni fyri at skapa fólka­ vøkstur og búskapar­vøkstur, sum vit eisini hava so nógv brúk fyri í Føroyum. Hetta eiga vit eisini at gera. Stuðla Sambands­flokki­ num á Fólkatings­valinum, so vit sleppa til verka. Sjálvandi skulu politikarar hjálpa eldsálum Gott og væl 2000 kvinnur vóru til kvinnurenningina leygardagin. Eitt tilak, sum var bæði sosialt og avbjóð­ andi. Og so var tað ikki frítt, at hetta til tíðir dulda kapp­ ingar­elementið í okkum fekk luft undir veingirnar hend­an dagin. Tað gjørdi, tað heldur ikki verri, at hin so væl upp­ lagda Sigrun Brend hepp­ aði okkum upp í ferð:”kom nú, vita um tú ikki klár­ar at taka bara hana, sum er beint framman­fyri, - kom nú, ikki slaka av nú, - nú eru bara nakr­ir fáir metrar eftir, so fáa tit vatn og frukt. Kom nú! ” 2000 kvinnur savnaðar á einum stað. Hetta fekk onkr­ an at vísa á, at so nógvar, sum her eru savnaðar, mangla í í samfelagið okkara Nú mugu vit ikki halda, at tað er nakað forgjørt í, at fólk flytir til onnur lond og festir búgv har. Tað er sanni­liga gott og vísir, at vit liva í einum opnum heimi við alskyns møguleikum og einum fólki, sum hevur frælsi at fara har, tey ynskja. Men tá ið tað eru so nógv, sum flyta av landinum, og so fá, sum koma hendanvegin. So má man spyrja, hvat vit gera galið, ella hvat hini gera rætt? Heimurin rundanum okkum er fyltur við alskyns møgu­­leikum. Har eru lestrar­ tilboð av øllum handa slag. Har er býarlív og mentanar­ tilboð, sum sigur spar tvey til alt, og so húsa tey fjøl­broytt­ um bú­staðar­­møgu­­leikum, sum ger tað lagaligari at seta búgv hjá ungum fólki og ung­um familj­um við lítlum pengum. Lestrartilboð og bústaðartilboð Hinvegin, so hava vit okkurt, sum hini ikki hava. Her eru røtur teirra, her er familjan og vinirnir, og her tosa vit teirra móðurmál og liva ta mentan, tey vuksu upp í. Hóast hetta ikki er nóg mikið, eiga vit at taka tað harfrá og útbýggja tað. Vit mugu alsamt fáa fleiri lestrartilboð. So tey ungu kunnu taka alla ella ein part av útbúgvingini herheima. Vit mugu miðvíst og í eini tryggari tilgongd alsamt útbyggja fróðskaparsetrið, gransking og menning og aðrar útbúgvingarhættir. Vit mugu fáa fleiri bú­ stað­artilboð til fólk við lágari inntøku, -.og eisini til nýút­búgvin við lutfalsligari høgari inntøku, men við ov lítlum egin­peningi til hús fyri 2-3 mió kr. Hetta gera vit við at fáa húsa­láns­grunnin til eisini at taka sær av fjøl­ broytt­um bú­staðar­møgu­leik­ um – eitt nú luta­íbúðum. Ein av­­tala, sum Tjóð­veldi longu hevur gjørt við minni­luta­­ sam­gonguna, og sum verður løgd fram fyrsta dagin. Kommunurnar eiga eisini sín leiklut Og so má politiksa skipanin og herundir so sanniliga eisini kommunurnar tryggja, at býar- ella bygdarlívið er so mikið spennandi, at tað er stuttligt, mennandi og liv­andi at taka lut í virk­semi­ num, har er, - eisini eftir skúla­tið um kvøld­arnar og í vikuskiftinum. Tí eru tey ungu so attraktiv Tað er ikki av ongum, at øll nýmótans samfeløg og býir kappast um tey ungu Tað eru tey, sum eru tað komandi ættarliðið, og sum tí kemur at mynda arbeiðs­ marknaðin og mentanarlívið í framtiðini. Tað eru tey, sum í stóran mun eru tey kreativu, sum um nøkur ár koma at mynda og skapa nýggj virði og nýggjar vinnur. Tað eru tey, sum koma at tryggja búskapinum ein framtíðarvøkstur. Tey eru tey kreativu, tey visjoneru, tey energisku, tey skap­andi - og so eru tey framtíðin. Velja tey flestu ungu at taka part av ella alla útbúgvingina i Føroyum, so er skipanin dugnalig. Velja nógv onnur uttanifrá at koma til landið og taka sína útbúgving her, so er man genialur. Eydnast hvørki at fáa síni egnu at støðast, ella at fáa onnur at koma til landið hevur samfelagið ein framtiðartrupulleika. Og tíverri er tað har, vit eru í løtuni. Vit hava eina avbjóðing, sum er at venda fólkafráflyting til tilflyting, og har vit royna at fáa aðrar lesandi útlendingar at venda eyguni hendanvegin. Tað vit sáa, eiga vit at heysta Hendan íløgan, sum vit hava brúkt so nógvar av okkara skattakrónum uppá fyri at geva gott í beini: fyrst barna­ garðar, síðani fólka­skúlar og síðani miðnáms­skúlar, - hesar dýru íløgur lata vit øðr­ um samfeløgum upp i henda at heysta fruktirnar av. Útheimurin hevur við teimum ungu úr Føroyum móttikið ein aldursbólk, sum er búgvin nokk til at kasta av sær við kreativum virðum. Hesi ungu hava sjálvdan sett seg í stóra sethúsaskuld, - búgva til leigu ella í eini bíligari lutaíbúð, - nógv hava ikki fest røtur sum familja og hava sostatt ráð og evni til at gera eitt veldugt og drúgt sjálvboðið arbeiði, og frælsi til at gera júst so, sum teimum lystir. Hetta er ein fantastisk­ ur aldursbólkur fyri bú­ skaparvøkstur, mentanarlív og trivnað. Eydnast tað at venda gongdini, so kunnu vit vón­ andi siga um nøkur ár, tá kvinnu­renningin verður, at: ”so nógv­ar, sum her eru savn­aðar í dag, manglaðu í Føroy­um í 2011, - men tað er nú søga”. Frá fráflyting til tilflyting Annita á Fríðriksmørk fólkatingsvalið 2011