mikudagur 7. september 2011síða 19

19 Mikudagur 7. september 2011 · Nr. 103 Sosialurin Fólkatingsvalið 2011 fólkatingsvalið 2011 Helena Dam á Neystabø Javnaðarflokkurin Sum landsstýriskvinna í menta­málum veit eg, at tað er lívs­neyðugt at skipa út­ búgv­ingar­samstarvið millum Føroy­ar, Danmark og onnur lond uppaftur smidligari enn nú. Tað er ein ørgrynna av møgu­leik­um, um vit bara nýta heimin, sum liggur víð­ opin fyri okkum, knýta tey neyð­ugu sambondini og gera tær góðu avtalur­nar við aðr­ ar hægri læru­stovnar. Útbúgving og vitan er ein­asti mátin at tryggja ser­ liga Føroyum búskapar­vøkst­ ur í einum alsamt meira globaliseraðum heimi. Hetta verður eitt av mínum hjarta­málum, sum eg fari at nýta nógva orku upp á, um eg verði vald á fólkating. Útbugving og búskapar­ vøkstur hanga óloysilig sam­ an. Okkum tørvar bæði. Útbúgving og búskaparvøkstur hanga óloysiliga saman Er alment bíligari? Ein sannroynd, ið bæði Jóannes Eidesgaard og John Johannesen leypa so lætt um er, at har hevur sanniliga verið privat kapping við almennu flutningsfeløg okkara, og harvið stavandi lægri ferða­­kostnaði fyri eins­ taka borg­aran. At hesi feløg síðani blivu kroyst út av marknaði­­num aftur, við at dumpa ferðakostnaðin við fylgj­andi endurgjaldið úr almenn­um kassum, er eisini ein sannroynd, ið hesir harrar tykjast vilja tiga burtur. Hvussu ávirkaði hesin sigur til almennu feløgini ferða­ umstøður okkara? At einstaki borgarin nú aftur noyðist at gjalda munandi meira enn neyðugt fyri at ferðast til ella frá landið okkara. Harra John Johannesen kann sanniliga ikki hava eitt serstakliga gott minni. John, hevur tú longu gloymt eitt felag ið kallaðist "Faroe Jet"? Hesar eldsálir vildu gera eina roynd at kappast við kostn­aðarmiklum flogførum og dýrum brennievni upp á eitt fólka­grund­arlag á 50 túsund fólk. Hvat fingu tey burturúr? Tey gjørdu ymsar feilir, men tey blivu kroyst út aftur við almennum peningi, júst tí, at fólk, ið hugsa eins og tit, ikki vildu unna teimum at vinna sær nakrar krónur til eitt privat felag - heldur enn eitt alment felag. Alment monopol tænur ikki borgaranum Eg ivist onga løtu í, at um hesir harrarnir, John Johanne­sen, Jóannes Eides­gaard og eftir­ kom­ari hansara í for­mann­ sessi javn­aðar­flokk­­sins fram­ hald­­andi koma at ráða fyri borg­­um, so koma vit at síggja somu hug­­sjón við hesum ferða­ leið­­um, ið harra John Johanne­ sen nú mælir til við báð­­um undir­­sjóvartunlum okk­ara. Nevniliga, at brúka hes­ar til at fáa sum mest av pen­­ingi tvungn­an burturúr van­­­liga borg­­­­ar­an­um, afturat van­­ligu skatta- og avgjalds­hækka­n­­un­ um teir allir latast mæla til. Fara hesir harrar at gera livi­ um­støð­ur okkara betri við sín­ um sjónar­miðum? Eftir mín­ um metum, so nei. Teir koma at verða tvungn­ir at stramma takið um kvørkrar okkara meir og meira so hvørt sum teim­um manglar meira pening til javn­ aðar­hugsjónir teirra. Harra Jóannes og John, tykk­ara hugsjón at eitt privat felag bert fer at dýrka ferða­ út­reiðslur borgarans er skeiv. Eitt privat felag, ið fremur verk sítt, eins og Atlants­ flog higartil hevur gjørt, fer skjótt at uppliva onnur feløg kroysta seg inn á markn­að­ arpart teirra, eins og Faroe Jet royndi og sum Atlants­ flog var stovna at gera á sinni. Júst tí, at hesi privatu feløg ikki hava ein landskassa til at fíggja hall sítt við, so hava tey bert tvinnar kostir í at velja, lækka prísir sínar til kapp­ ingar­ført støði ella avtaka felagið. Tvíhalda tey um eitt ov høgt kostnaðar­støði, sjálvt við mono­pol­støðu, so fara viðskifta­fólk teirra at aftr­ast við at nýta tey, og so fara tey við tíðini á heysin. Loysnin tit mæla til er, at lóg­ geva viðskiftafólk teirra til at gjalda kostnaðin hjá felagn­ um allíkaval - eisini um tey velja annan veitara. Er tað møgu­­liga rættvíst fyri borg­­ar­ an eftir tykkara hugsan? Privat vilja fegin reka ferðaleiðir út í heim Tað ið eg síggi sum ein álvars­ ligur trupulleiki og vansa fyri vanliga borgaran, tá landi fer at reka alt við almenn­um feløgum, er júst, at hesi ong­ antíð koma at verða líka væl­ virk­andi og rationelt rikin sum tey høvdu verið á privat­ um grund­­­ar­lagið. Hesi koma altíð at gerast væl dýrari og minni effektiv enn neyðugt, júst tí at flest allar almennar leiðsl­­ur sita við vitanini, at um alt gongur galið, ja so kemur lands­­kassin og rindar gildi. Eg veit um onnur reiðarí, ið vóru til reiðar at stovna til­ svarandi ferðaleið um Smyril Line fór av knóranum. Eitt teirra var enntá komi somikið ávegis, at tað stóð klárt at seta undirskrift sína á tey neyðugu pappírini fyri at seta annað ferðamannaskip (ið lá til reiðar uttanlands) í farleið millum Føroyar og umheimin, um løgtingslimir okkara høvdu nokta leiðsluni í Smyril Line peningin, tá hesir bóðu um hann. Hví framdu hesi ikki verkætlan sína? Tí eingin vil seta lívsverk sítt í váða, tá kappingarneytin áhald­andi kann renna í almenn­an kassan hvørja ferð teimum tørvar pening. Takka verið tykkara mótvilja til van­ ligu vinnurekandi Føroy­ar, so noyðast vit øll nú fram­ haldandi at gjalda okurs­prísir fyri at ferðast uttanlands umframt eyka skattabyrðar bert fyri at fíggja kleyvarskap í ovastu leiðslunum í ymsum almennum partafeløgum. Stóri trupulleiki okkara er, at føroyingar eru alt ov konservativir og líkasælir tá tað kemur til tænastu og prísir. Vit eru alt ov tung til at gera bart, um okkum ikki dámar tænastustøði ella prísir­nar, ið okkum verður álagt at gjalda. At gera Atlantsflog og Smyril Line til líknandi flutn­ ingstænastur sum Strand­ ferðsluna, hevði møguliga havt sínar positivu síður fyri samfelagið í eina tíð. Men eg ivist onga løtu í, at so skjótt sum fólk sum John Johannesen og ideologisku felagar hansara høvdu eygna ein eyka inntøkumøguleika til landskassan, so høvdu teir byrja at snara prísskrúvuni støðugt upp eftir, so vit øll skjótt komu at gjalda fleirfalt tað, ið ferðin veruliga eigur at kosta, uttan møguleika fyri at velja annan veitara. Eg havi so ikki álit á, at teir koma at halda hesi príslyftir til borgaran. Tað misálitið kom eisini til sjóndar, tá John Johannesen kom við ætlan­ ini um at varðveita bumm­ gjøldini á verandi undir­sjóvar­ tunnlar okkara - í beinleiðis stríð við politiska avtalu og táverandi lyftir, eisini frá egna flokki hansara. Viðmerking til Jóannes Eidesgaard og John Johannesen fólkatingsvalið 2011 Jógvan Thomsen Hoyvík Viðmerking til grein hjá Jóannes Eides­gaard og við­merk­ing frá John Johannesen viðvíkj­andi privati­sering av Atlantsflog