fríggjadagur 9. september 2011síða 47

Sosialurin nr. 104 · 9. september 2011 15 George Orwell. Ein talgildur og sera aktuellur klassikari. Tað eru ikki bert útlendskar bøkur, ið finna vegin fram til e-lesararnar. Nú er ongin umbering longur fyri ikki at hava lisið Ó hjá Carl Jóhan Jensen. Á e-lesaranum er Ó ikki ein tjúkk ella long bók meira, hon fyllir tað sama sum allar hinar – tú sært eina síðu í senn, og sostatt er hon ikki longur ein av teimum bókunum, ið tú ikki hættir tær undir. Ein annar fyrimunur er, at sum e-bók vigar hon bert ein brotpart av prentaðu útgávuni, og tí ber nú væl til at lesa Ó-søgur sum góðanátt-søgur. Flestu e-lesarar hava ein funku, sum sigur tær, hvussu stóran prosentpart av bókini, tú hevur lisið, sostatt hevur tú eins og við eini pappírsbók, altíð eina hóming av, hvat er lisið, og hvat er eftir. Til ber at taka bøkur av e-lesaranum og koyra nýggjar inn. Hóast tað er pláss fyri nógvum bókum á lesaranum, so ynskja summi at e-lesarin er ruddiligur og ikki hevur ov nógvar bøkur at velja ímillum í senn. Hetta ber væl til, tí í til dømis Digital Editions hjá Adobe ber til at skifta ímillum tær bøkur, sum tú ynskir skulu vera til taks á e-lesar­anum. Hevur tú ein e-lesara við internet­ atgongd, sum til dømis ein Ipad, so er lætt at kanna slóðir í bókum. Tú klikkir á tað, ið slóðað verður, og so er les­ ing­in hjá tær komin eitt stig víðari. So hvørt sum tráðleyst net og hot-spots verða skipað, gerst hetta ein alt størri hent­leiki. Føroyski marknaðurin  Sprotin hevur slóðað fyri e-bókunum á føroyska marknaðinum. Hóast úrvalið av føroyskum e-bókum enn er lítið, so er tað bæði fjølbroytt, áhugavert og ikki minst vaksandi. Fleiri e-bøkur eru á veg, so e-bóka­ lesarar kunna vænta sær nógv gott komandi tíðina. Væntandi koma eisini onnur forløg upp í leikin, so vit fáa fleiri e-bøkur at koyra á okkara e-lesarar. Fyrimunir sum lesandi Er tú lesandi, ber til at keypa læru­ bøkur sum e-bøkur. Um tú leitar væl, ber til at finna e-útgávur, har dag­ før­ingar eru partur av prísinum, so í skúla­saman­heingi er e-bókin eitt fan­ tastiskt amboð. Væntandi verða flestu skúlabøkur e-bøkur um heilt stutta tíð, tí fyrimunirnir eru so nógvir. Fólk sleppa undan at dragsa bøkur við sær, sleppa undan at goyma notatir í ring­ bindum og kopiera tilfar. ALT liggur inni á talgildu bókini. Umframt alt hetta kann e-bókin hava myndir og films­brot í. Framtíðar bókin E-bókin er komin og hevur nakrar heilt eyðsýndar fyrimunir, men teimum, ið dámar at sita við einari góðari pappírs­ bók, fara sjálvandi framvegis at gera tað. Men e-bókin er sanniliga ein tøkni­ ligur fongur, sum vit ið dáma at lesa kunnu fegnast um. HEVUR TÚ HUGSAÐ UM • at e-bøkur órudda ikki • at e-bøkur skulu ikki støvast av • at e-bøkurnar hjá Sprotanum ofta eru bíligari enn prentaða útgávan? • at nú verður tað e-lesarin, ið sleppur við á oyðnu oynna? • Fert tú at ferðast, lættir tú taskuna og fært størri pláss í kuffertinum. • at e-lesari fæst í Rit og Rák og í Nema? Hvat er ein e-bók? E-bók er bók, sum tú lesur á e-lesara ella handteldu (td. iPad). Vanligasta sniðið í e-bókum er ePub, sum hevur tann fyrimunin, at teksturin lagar seg eftir støddini á tólinum, so tað hevur ongan týdning, um skíggin er lítil. Amazon brúkar tó eitt annað snið sum eitur Mopi. Forlagið Sprotin hevur givið føroyskr e-bøkur út og tær kunnu keypast á heimasíðuni www.sprotin.fo Ber til at keypa føroyskar e-bøkur?