fríggjadagur 16. september 2011síða 31

31 Fríggjadagur 16. september 2011 · Nr. 107 Sosialurin sum Napoleon vil, er at fáa hini djórini at arbeiða meir. Hetta við at harðrend stýri falsa fortíðina er eitt, ið eisini fær sera drúgva og djúptøkna viðgerð í hinari skald­­søgu Orwells, nevniliga 1984, sum føroyingar kanska eisini fáa høvi at lesa á móðurmálinum skjótt. Vindmylnan verður bygd, men eina náttina er stormur, og hon ferst í storminum. Orsøkin er, at hon varð ov illa bygd, men hóast hetta ákærir Napoleon Snowball fyri at hava saboterað hana, meðan øll djórini svóvu. Við hesi seinastu lygnini er Snow­ball vorðin syndabukkur og Napoleon valdsharri, og hann fer at ákæra djór fyri at hava samband við synda­bukkin og drepa tey. Tað er um hetta mundið, at rossið Boxer orðar sær eina nýggja persónliga leið­reglu, nevni­liga: Napoleon hevur altíð rætt. Eftir hetta síggja vit, hvussu lívið á garðinum spakuliga umskapast til eitt einaræði, ið stýrt verður undir jarnhond Napoleons. Svínini fáa sær meira vald og fara so líðandi at liva sum fólk við valdi. Tey sova uppi í songini hjá bóndanum og drekka whiskey’ið hjá honum. Tá hini djórini uppdaga hetta, fer propagandaministarin hjá Napoleon, nevniliga Squealer, at broyta tey sjey animalismuboðini sam­bært hesum nýggju óvanunum hjá svínunum. Til dømis verða fjórða og fimta boð (Einki djór skal sova í song, og Einki djór skal drekka brennivín) broytt til Einki djór skal sova í song við laki, og Einki djór skal drekka brennivín í ovurnøgd. Tað næsta, sum hendir er, at Napoleon so líðandi fær sær menniskjansliga lívsførslu. Hann bannar tí upprunaliga kommunist­ iska sanginum hjá tí gamla gøltinum Major, og setur í staðin fyri hann ein heiðurssang um seg sjálvan. Hini djórini eru køld og overvað, men tey eru so heilavaskað, at tey klára at sannføra seg sjálv um, at tey hava tað nógv betur nú enn, tá ið Bóndin enn hevði garðin. Hetta er ein góð sálarfrøðilig lýs­ing av teirri hópsuggestión, sum vit ofta síggja í einaveldum, har tann útarm­aða almúgan tilbiður eina­ ræðis­harrarnar, sum vit til dømis ný­liga hava sæð í fátækum økjum í Russ­­landi, har ein sekt varð stovn­að, sum tilbað Vladimir Putin og vildi gera sjálvmorð til hansara æru. Djórini á Djóranna garði minnast illa, og tískil eru tey løtt at mani­ pulera hjá svínunum, sum sita við valdið. Squealer, sum er pro­pa­ ganda­svínið hjá Napoleon, lýgur fyri teimum og nýtir allar snildir fyri at fáa tey at vera trúgv móti høvuðssvíninum, Napoleon. Napoleon ger so líðandi beint ímóti upprunaligu boðunum í animal­is­muni. Fyrst letur hann síni fylgissvín sova í song, síðani fara tey at drekka whiskyið, sum tey finna í húsunum hjá Jones Bónda, og síðst letur hann hundarnar hjá sær ræða hini djórini til at viðganga, at tey eru njósnarar fyri Snowball, og drepa tey, meðan hini djórini síggja. Og so fer hann eisini at hava handilssamband við tey tvíføttu, nevniliga við Hr. Frederick, sum er ein annar av bóndunum har í nánd. Hesin hr. Frederick snýtir tó Napoleon við at keypa træ fyri falskar pengar, og so skipar hann fyri atsókn at Djóranna garði og roynir at hertaka hann. Men djórini vinna kríggið, men Boxer verður særdur. Hetta forðar honum tó ikki í at arbeiða meir og meir – til hann til endans arbeiðir seg íhel upp á vindmylnuna. Tá verða boð send eftir bili at flyta Boxer á sjúkrahús. Men asnin Benjamin dugir at lesa og sær, at á bilinum stendur ”Alfred Simmons, rossaslaktari og límkókari” og roynir at skipa fyri at bjarga Boxer, men tað megna djórini ikki. Stutt eftir hetta kemur tað fram í ljósmála, at svínini hava keypt meira whiskey. So ganga árini, og svínini eru farin at ganga á tveimum beinum og vera í klæðum. Tey sjey boðini eru nú kókað niður í setningin Øll djór eru javnlíkar, men summi djór eru javnlíkari enn onnur. Henda tragiska bók endar við, at Napoleon heldur veitslu fyri svínum og fólkum og verður heiðraður og sæddur upp til fyri at eiga arbeiðssamastu djór í landinum. Hann avtekur alt, ið hevði við kollveltingina at gera og umdoypir garðin til Manor Farm. Djórini standa uttanfyri og hyggja inn gjøgnum vindeygað, og tey tykjast varnast, at svínini nú eru farin at líkjast fólkum. Hr. Pilking­ ton og Napoleon spæla kort, men báðir hava spaðar ess og fara tá at kjakast – kanska sum ein fyriboðan um, at slík valdsmisnýtsla og egin­ kærleiki, sum Napoleon her á versta hátt hevur sýnt, ongantíð fara at elva til frið, heldur ikki hjá einaræðisharrunum sjálvum. Og har fekk Orwell aftur rætt Týðingin hjá Annfinni er sera góð og minnir um stílin hjá Orwell. Har eru nakrar fáar óhepnar anglois­ mur í týðingini, men tó ikki so at tað bilar.