mánadagur 19. september 2011síða 30

Mánadagur 19. september 2011 · Nr. 108 30 Sosialurin Kjak Í aftursvari til undirritaða tvíheldur Jenis av Rana um, at tann palestinska stjórnin vil oyða Ísrael, og tí eigur ST ikki at viðurkenna Palestina sum stat, tá heimsins lima­ lond skulu atkvøða fyri hesum tann 20. september í ár. Sjálvur haldi eg ikki, at ein ST-viðurkenning broytir stórvegis uppá politisku støð­ una í tí endaleysa stríðn­um í Miðeystri. Men kjakið skal í øllum førum ikki byggja á ósannindi, og tí kann tala Jenisar ikki standa ósvarað. Nýggj kós Heilt presis segði formaður Miðfloksins í valsending í sjónvarpinum í seinastu viku, at palestinski staturin hevur eina grundlóg, sum mælir til at oyða Ísrael. Tað er faktuelt skeivt. Palestinska stjórnin viðurkendi nevniliga Ísrael fyri yvir tjúgu árum síðani, eins og Ísrael viðurkendi rættin hjá palestinum til egn­an stat, soleiðis sum ST, ES og USA langt síðani hava samtykt. Við øðrum orðum eru allir partar samdir um eina tveystatsloysn, men higartil hevur tað hvørjaferð eydn­ast víðgongdum kreft­ um báðumegin at forða fyri hesum. Eitt dømi er lagnuárið 1995, tá ísraelski forsetin, Yitzhak Rabin, var millimetrar frá eini søguligari friðaravtalu. Men ein fundamentalistiskur jødi likvideraði Rabin á ráð­ hústorginum, fimm minuttir frá mínum kæra, gamla heimi í Tel Aviv. Samstundis tevjaði tann islamistiski Hamas- felagsskapurin blóð og framdi fleiri yvirgangsálop ímóti sivilum ísraelskum málum, og so vóru vit aftur við ár null. Palestinar hava framvegis ikki fingið sín stat, og tann 45 ára drúgva ísraelska her­ setingin av Gaza-geiranum og Vestara áarbakka stend­ur við og verðsnar. Friðarsam­ ráðing­arnar eru steindeyðar, og tí roynir palestinska stjórn­in nú eina øðrvísi kós: Viður­kenning í ST. Avtalan Samstundis hava teir báðir stóru palestinsku flokkarnir, Fatah og Hamas, undirskrivað eina friðaravtalu í mai í ár. Flokkarnir hava verið í stríði við hvønn annan síðani 2006, tá Hamas framdi eitt hernaðarkvett ímóti stjórn­ arberandi flokkinum, Fatah, og tók valdið í tí lítla Gaza- geiranum. Fatah hevur mynd­ að palestinsku stjórn­ina á Vestara áarbakka, og hesi bæði økini hava síðani verið tvær púra atskildar territori­ ellar og politiskar eindir við hvør sínari leiðslu. Hendan friðaravtalan millum Hamas og Fatah er nú grund­gevingin hjá Jenisi fyri, at palestinski staturin hevur til endamáls at oyða Ísrael. Hendan útlegging hevði kanska verið røtt, um Hamas yvirtók alt stats­apparatið, sum tað var. Men Fatah myndar framvegis palestin­ sku stjórnina. Og Jenis ignorerar, at avtalan millum Fatah og Hamas ikki broytir útgangsstøði hjá palestinsku stjórnini: ST-resolu­tión 242, sum áleggur ísraelum at steðga herseting­ini og taka seg aftur til landa­­mørkini áðrenn seks­daga­­­kríggið í 1967, sum eis­ini er samtykta málið hjá altjóða sam­felag­ num. Bæði tann pale­stinski forsetin, Mahmoud Abbas, og Hamas-leiðar­in, Khaled Meshal, hava lagt dent á hesa semju, tá avtalan varð undir­ skrivað í Kairo í mai í ár. Viðurkenningin Trupulleikin er, at Hamas framvegis ikki hevur broytt sítt charter frá 1988, sum inni­heldur apokalyptiskar orð­ing­ar um oyðing Ísraels. Og eg og Jenis eru púra samdir um, at tað er ein fortreyt fyri friði, at Hamas viðurkennir Ísrael og legg­ur vápnini, eins og tað er ein fortreyt fyri friði, at Ísrael steðgar brutalu herseting­ini og ógvusligu bumbu­álop­ unum í Gaza, sum drepur sivil í hópatali og bert styrkir um hevndar­hugin og radikali­ seringina millum desperatan, vón­leysan palestinskan ung­ dóm. Stilla teg í eina palestin­ ska flótta­legu, sum er um­­gird av hermegi, og tú skilir, hvað­ ani vreiðin stavar. Hendan vreiðin, sum fær menniskju at gera tær mest and­styggi­ ligu gerðirnar, sum ongan­tíð kunnu rættvísgerast. Tá eg skrivaði høvuðs­ ritgerð um Hamas á King´s College í London og gjøgnum­ gekk alt tilfarið, sum Hamas hevur givið út seinastu tíggju árini, var niðurstøðan greið: Hamas er neyvan til reiðar at viðurkenna moralska legi­timitetin hjá ísraelska statinum, men felagsskapurin er til reiðar at góðtaka tann søguliga veruleikan og eina tveystatsloysn, sum byggir á mørkini áðrenn 1967. Og undir mínum samrøðum við Hamas-leiðarar, sum ferð­ast ímillum London og eksil­ stjórn­ina í Damaskus, var talan eisini greið: Vit viður­ kenna Ísrael, tann dagin vit fáa ein stat, men vit viður­ kenna ikki Ísrael, so leingi sum hersetingin stendur við. Tað finnast eisini meiri víðgongdar røddir í Hamas, men hetta er boðskap­urin frá leiðsluni. Hamas skal roynast Vápnahvíldin millum Fatah og Hamas ger ikki pale­ stinsku stjórnina til ein terrorstat. Tann moderati Fatah-leiðarin, Mahmoud Abbas, er framvegis forseti. Fatah er framvegis tann stjórnar­berandi flokkurin. Tann æviga umberingin um, at tað ikki ber til at samráðast við palestinar, tí palestinar eru í innanhýsis stríði, er nú horvin. Nú ræður um at fáa friðarsamráðingarnar aftur í gongd fyri at vita, um Hamas kann trýstast til formliga at viðurkenna statin Ísrael. Um Hamas ikki vil spæla við, skal felagsskapurin framhaldandi isolerast og konfronterast. Um Hamas vil spæla við, hava vit fyri fyrstu ferð síð­ ani 2006 eina palestinska stjórn við einum fólksligum mandati til at samráðast. Men tað krevur, at Ísrael eisini vil spæla við. Tað hevur Netanyahu ikki gjørt higartil. Og tí fer Palestina til ST. Tí fer Palestina til ST Friðaravtalan millum Hamas og Fatah ger ikki palestinsku stjórnina til ein terrorstat. Men Hamas má leggja vápnini og vísa í verki, at felagsskapurin viðurkennir Ísrael Bjarni Djurholm løgtingsmaður Heini í Skorini Um reppið at Fólkaflokkurin fekk næsta kvinnuliga umboð nakrantíð hjá føroyingum á Fólkating. Fólkatingsvalið er farið afturum, og bæði føroysku umboðini funnin. Tað ser­ liga við valinum var, at Javn­ aðarflokkurin stakk stevnið framum og tryggjaði sær annan sessin. Nakað, sum kom óvart á tey flestu. Kortini átti ikki bert hetta at vakt ans. Fólkaflokkurin, sum í kanningum og av miðl­ unum varð mettur at fáa vána val, og av (politiska?) Poli­metri­num skírdur ikki at vera til reiðar til fólkatingsvalið, gjørdi aftur øllum til skammar og lá bert milli­metrar frá at gerast triðjstørstur tá avtornaði. Hetta átti sjálvsagt at verið eini tíðindasøgu vert, men so var ikki. Framman­ undan valinum var jú ikki so lítið gjørt burturúr fyri at promovera onnur, sum kundu hugsast at nápa frá Fólkaflokkinum. Nakað, sum lutvíst eisini eydnaðist. Toppskorarin Handan góða úrslitinum hjá Fólka­flokkinum lá eis­ini onn­ur sensatión og lúrdi. Topp­­skorarin hjá flokki­ num, Annika Olsen, end­ aði við 1200 persón­ligum at­­kvøð­­­um og lá ikki bert báts­­longd­ir framman fyri allar­­flestu val­evnini, men var hon um reppið at gerast næsta kvinnu­liga umboð hjá føroying­um á Fólka­tingi. Tað var søgan. Í 1994 megnaði Marita Peter­sen, sála, at verða fyrst vald á javnaðarlistanum. Fólka­ flokkurin streyk tó við sess­in­­n­ um. Hesa­ferð bleiv so øvugt. Næst Maritu gjørdist Lisbeth Petersen í 2001 fyrst valda føroyska kvinnan á Fólkatingi nakrantíð. Og nú gjørdist ágrýtna fólka­floks­ kvinnan sostatt triðja kvinna í Føroyum, sum kundi verið beinleiðis vald á danating. Lagnunnar speisemi var tó, at tað var sokallaða liberala flísin, ið støkk av fólkafloksbulinum, sum í evstu løtu tryggjaði mann­ ligt sosialistiskt umboð á danating. Umboð, sum nú er vorðið parlamentariskt grundarlag undir reyðari stjórn í Danmark. Ikki eiti á. Soleiðis datt føroyska frílynta kvinnuliga umboðið burturímillum. Forðað av politiskari sjálvsókn og nú tagd burtur í miðlunum, sum annars vóru so iva­leysir í sínum metingum um Fólka­ flokkin undan valinum. Spell fyri borgarliga politikkin og harmiligt fyri Føroya Fólk. www.djurholm.fo Tá sensatiónin lúrdi!