fríggjadagur 14. oktober 2011síða 16

Fríggjadagur 14. oktober 2011 · Nr. 119 16 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Valgreinar Løgtingsvalið 2011 heiminum munnu vera so nært tengd at náttúruni í flestøllum lívslutum, sum vit. Men hon verður ikki vard av føgrum orðum eina. Okkum tørvar eina spildurnýggja náttúru­verndarlóg, tí vit gera í dag so langt ífrá nóg mikið fyri at verja og varðveita náttúruna. At fara væl um, verja hótt djórasløg, plantur og ser­­støk viðbrekin øki, áir og vøtn, umframt at tryggja eitt reint havumhvørvi, er ein fyri­treyt fyri framhaldandi trivnaði hjá okkum og okkara eftir­ kom­arum. Men hetta er eisini eitt sterkt kort í mun til ferða­vinnuna, alivinnuna og fyri at selja Føroyar, sum ein grønur miðdepil í Norðuratlantshavi. Nýggj lóg neyðug Gamla lógin um náttúru­ friðing er ikki tíðarhóskandi og tryggjar ikki nóg góða vernd av náttúruni. Tí løgdu vit í Tjóðveldi sein­astu ting­ setu fram eitt upp­skot til eina nýggja náttúru­verndar­ lóg. Uppskotið (løgtings­mál 106/2010) fekk tíverri ikki undirtøku, men, tað er avgjørt eitt av mínum málum, at fáa politiska undirtøku fyri einari nýggjari lóg, sum er breidri, meira virkin og mun­ andi meira framatrættað enn galdandi lóg. Í lógini skal greitt ásetast hvussu vit varðveita og verja margfeldið í náttúruni - djór, plantur, landsløg, áir, vøtn og serstøk sjóøki. Ein heildarætlan fyri alt landið skal tryggja, at verndaratlit verða tikin í góðari tíð, og ikki í einari knappari vend­ing verða sett upp ímóti vinnu­ ligum virksemi og útbygging av samfelagnum. Landsstýrisfólkið í nát­t­ úruverndarmálum eigur við jøvnum millumbili, til dømis annaðhvørt ár, at leggja eina frágreiðing fyri Løgtingið, har týdningarmikil viðurskifti verða lýst. Slík aðalorðaskifti fara uttan iva at skapa størri tilvitan í Løgtinginum og almenn­inginum um støðuna í náttúr­uni, og fáa greitt fram, hvørji átøk eru mest átrokandi. Bíða leingi Longu í 1993 samtykti Løg­ tingið ST-sáttmálan um lív­­føði­ligt margfeldni. Og í 2006 samtykti Løgtingið við stórum meiriluta, at heita á lands­stýrið um at fylgja nevnda ST-sáttmála. Men, játtanin til arbeiðið at skrá­ seta marg­feldnið í føroy­ sku náttúr­uni varð sama ár steðgað við teirri grund­ geving, at nú fór ein náttúru­ verndarlóg, sum skip­aði alt náttúru­økið, at koma. Síðani hevur verið bíðað. Nú tíma vit ikki at bíða meira. Nýggj náttúru­verndarlóg skal sam­ tykkjast komandi valskeið! Náttúran verður ikki vard av føgrum orðum eina! Føroyar eru vælsignaðar við ríkari og fjølbroyttari náttúru, og fá lond í Bjørt Samuelsen tingkvinna LØGtingsvalið 2011 Høvuðsgrundin til, at vit skuldu hava nýggja stýris­ skip­an var, at tann gamla hevði spælt fallitt, og nú skuldi betri skil koma á al­ mennu viðurskiftini. Ásett varð tí í nýggju lógini, at lands­stýris­menninir skuldu sita fyri málsøkjum sínum hvør sær. Vit skuldu við øðrum orðum hava minist­ ara­stýri, og ikki longur kollegi­al­stýri sum undir gomlu skipanini. Stýrisskipanin frá 1994 Vit fingu tí ministarar, hvør við sínum ráði við aðalstjóra á odda og eins nógvum sjálv­ støðugum umsitingum sum tal á ministarum ella ráð­harrum, sum tey eisini vórðu nevnd. Í lógini stend­ ur, at ”í landsstýrinum sita løg­­mað­ur og minst tveir lands­­stýris­menn”. Hetta tal vísti seg ikki at strekkja til. Síðan 1996 hava ongatíð verið færri enn 7 ráð­harrar og í mesta lagi 9 ráðharrar, hvør við sínari umsiting. Sum tey flestu hava í frískum minni eru aðal­ stjórar­nir ikki lættir at sleppa av við við teirri fylgju, at teir verða fluttir í onnur størv við fullari aðal­ stjóra­løn, størv, sum ofta ikki vóru til frammanundan. Talið á ministarum er heldur ikki eftir fyrisitingarligum tørvi, men heldur fyri at fáa ta politisku kabalina millum flokkarnar í nýggju sam­ gongunum at ganga upp. Betri samstarv Spurningurin er, um tíðin ikki er komin til eina eftir­ meting av allari almennu um­sitingini við tí endamáli at samskipa hana betri og sleppa und­an óneyðugum dupult­funktiónum. Spurn­ ing­urin er eisini, um tað ikki er vert at hugsa um at venda aftur til gamla umsitingarlagið við felags kollegialari umsiting. Nú kann onkur halda, at tað er bakvent at venda aftur til eina skipan frá 1948, men so einfalt er tað nú ikki. Eitt nú ásetir grundlógin í Sveits, sum hevur 8 milliónir íbúgvar, at ministaratalið skal vera sjey, og at tey skulu taka avgerðir við meiriluta í kollegium. Tal av aðalráðum týdning? Nú føra summi fram, at tað ongan týdning hevur í teirri stóru myndini, um vit hava 5 ella 9 aðalráð. Hes­um eri eg als ikki samd í. Við færri aðalráðum ella við kollegialstýri ber til at fáa betri arbeiðslag og at sleppa undan óneyðugum dupult­­funktiónum. Betri samstarv og betri arbeiðslag hava alt at siga fyri, at nóg nógv skal spyrjast burturúr arbeiðinum hjá lands­ stýrinum. Sjálvstýrisflokkurin vil hava hægst loyvda talið á aðalráðum, sum skal vera 5, ásett í stjórnarskipanini. Nýggj loysn neyðug Verði eg vald á ting, fari eg at arbeiða fyri, vit finna fram til eina umsitingarliga loysn, ið er betri hóskandi til landsins stødd enn verandi skipan. Hetta skal als ikki skiljast sum nakað misálit á tey fólk, ið arbeiða í umsitingini, men sum ein roynd at finna eina smidligari skipan enn ta verandi, og sum kann fremja betri samstarv. Hvussu eiga vit at umsita okkara land? Kristianna Winther Poulsen valevni hjá Sjálvstýrisflokkinum LØGtingsvalið 2011 Ein beinleiðis fylgja av fíggjarliga og politiska ruðulleikanum, sum stóðst av stóru kreppuni í nítiárunum var, at Føroyar fingu nýggja stýrisskipan ólavsøkudag 1994. Samstundis fór gamla stýrisskipanin frá 1948 úr gildi