fríggjadagur 14. oktober 2011síða 15

15 Fríggjadagur 14. oktober 2011 · Nr. 119 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Vit skulu: • Fyrst og fremst skulu vit sjálvsagt gera tað gott at búgva í Føroyum, so vit fyribyrgja fráflyting. Her mugu vit fáa greiði á um tað eru ávís afturvendandi viðurskifti, ið gera, at fólk flyta burtur? Tá vit vita tað, ber til at seta fokus á at loysa teir trupulleikarnar. Vit vita nokkso væl frá kanningum, hví fólk velja ikki at flyta heimaftur, so her hava vit nakað at arbeiða við. • Styrkja um útboðið av útbúgvingum, soleiðis at tey ungu hava møguleika at taka fleiri útbúgvingar herheima. Eg havi fyrr víst á týdningin av einum altjóða universiteti fyri fólkavøkstur. Eitt styrkt Setur fer eisini at skapa arbeiðspláss fyri vællærdar føroyingar og útlendingar. • Víðka hugtakið “føroy­ ing­ar”, til eisini at umfata føroyingar, ið eru búsett fyribils ella fyri altíð uttan­ lands. Gera skipanir, td dátugrunnar, har tey kunnu skráseta seg, so vit vita hvørjar førleikar tey hava og hvønn møguleika og áhuga tey hava í at brúka sínar førleikar onkursvegna í føroyska samfelagnum. • Fáa valrættin víðkaðan til allar føroyingar uttanlands, td. tey fyrstu 10 árini eftir at tey eru flutt heimanifrá. Hetta knýtir fólk til landið, tí við valrætti fylgja tey við í samfelagnum á ein annan hátt, tí teirra atkvøða telir og við henni kunnu tey gera sína ávirkan galdandi og velja hvussu tey halda samfelagið skal innrættast. • Møguliga kundi vit funnið uppá onkra “gularóts” skip­an. Td við at fólk, ið taka lestrar­lán frá ÚSUN, bert gjalda ein lítlan part av láni­num aftur, um tey flyta heim td innan 5 ár eftir loknan lestur. • Bíligari ferðasamband: Tað almenna eigur at taka av ella minka um ferðaavgjøldini á flogferðum, soleiðis at tað í størri mun gerst møguligt at búgva í Føroyum og framvegis arbeiða heilt ella partvís uttanlands. • Styrkja javnstøðuna: Vantandi javnstøðan í Føroyum er ein ítøkilig orsøk til at nógvar kvinn­ ur - sum vit sum kunnugt mangla mest - ikki flyta aftur til Føroya. Samfelagið verður sæð sum mans­domi­ nerað og reaktivt og lítið lokkandi fyri modernaðar, vællærdar kvinnur. Hetta mugu vit taka í álvara og seta nógv meir turbo á javn­ støðu í politikki, vinnulívi og øðrum valdspostum. Les um mínar hugsanir og hjarta­mál á gballe.blogspot. com ella á Facebook. Har vil eg fegin kjakast og fáa innlit í tykkara hugskot og meiningar. Gunvør Balle valevni hjá Tjóðveldi LØGtingsvalið 2011 Fólkavøkstur er vorðið eitt mantra, sum øll tosa um og ynskja at loysa. Vónandi boðar tað frá góðum, so komandi stjórn okkara fer at raðfesta hetta millum fremstu innsatsøkini. Her eru nøkur boð uppá hvat eg haldi skal til, fyri at venda tí gongdini Búskaparfrøðingar eru á einum máli um, at alheims­bú­ skapurin er í svárum trupul­ leikum, og vit standa eftir øllum at døma yvir fyri einari nýggjari búskapar­kreppu, har stór­búskapir frysta og harvið allur dynamikkur og fleksibilitetur á fíggjar­ marknaðinum. Hvussu nógv Føroyar beinleiðis verða ávirkaðar av slíkari kreppu er ilt at meta um, men vit kunnu ikki venda blinda eygað til, tí vit hava sjálvi ein ovurstóran trupulleika av einum halli á fíggjarlógini á 500 mió, sum árliga skal fíggjast við lánsbrøvum við høgari rentu, og har vandin er fyri einari niðurrating av tí føroyska búskapinum. Fremsta uppgáva, sum nývalda løgtingið má taka sær av, er at fáa hallið á fíggjarlógini burtur. Tað ber ikki til at skatta okkum til eitt minnið hall, tíansheldur at leggja fleiri gjøld á vinnuna. Heldur eiga vit at skapa vøkstur í samfelagnum, sum kann minka um hallið. Vit skulu fáa meiri fyri hvørja krónu, vit skulu rationali­ sera við at leggja hóskandi stovnar saman, fáa felags innkeypspolitikk, har stór­ rakstrarfyrimunir verða fyri landið. Ein størri dynamikkur og eitt betri samstarv eigur at vera millum tað privata og tað almenna, har innovation og kreativitetur eru lykaorð, til tess at optimera hvørja krónu og ikki minst eiga fleiri effektmátingar at verða gjørdar av teimum játtanum, sum vit politikarar lata. Effektmátingar eiga at gerast av hvørjari skatta­ krónu. Innan fyri almenna grann­ skoðanar umhvørvið verður nógv tosað um í hesum døg­ um, at tað er neyðugt at gera effektmátingar av teim­um skattakrónum, sum verða latnar til almennar veitingar. Tað er ein politisk ábyrgd, at vit tryggja okkum, at hvør skattakróna, sum verður tik­in frá skattaborgarunum verður brúkt optimalt. Áðrenn vit lata játtanir til eitt nú fólka­skúlan, fróð­ skap­ar­­­setrið, eldraøkið skulu vit politikarar gera okk­um púra greitt, hvat vit vilja hava burturúr játtanini, so­leið­is at tað ber til at gera almenn­ar grannskoðanir av hesum, grannskoðan av um pening­urin hevur rokkið sínum endamáli. Kanning­ ar í Dan­mark hava víst, at danir hava brúkt 100 tals mió kr til m.a. at fáa langtíðar­ arbeiðsleys út aftur á arbeiðs­ marknaðin, men sambært almennum grannskoðanum og effektmátingum av hes­ um skattakrónum hevur tað víst seg, at peningurin als ikki hevur verið gagnnýttur optimalt, og at man hevur játta peningin til fánýtis. Meirjáttanin til økið hevur verið stýrt av signalpolitikki heldur enn, at man hevur gjørt sær greið mál fyri, hvat output, man hevur ynskt at fáa burturúr meirjáttanini t.d. hvussu stórt antal av langtíðararbeiðsleysum, man hevur ynskt at fáa aftur á arbeiðsmarknaðin umframt, hvussu hetta skal gerast. Uttan at hava nakrar kann­ingar at vísa á, so eri eg stórliga bangin fyri, at støðan er ikki øðrvísi hjá okkum. Vit játta pengar til nógv ymisk endamál, so vit yvir fyri veljarunum kunnu siga, at vit hava rað­fest økið. Vit mugu fara burt­ur frá signalpolitikki, har vit bara játta út í tóman heim og heldur seta okkum púra greið mál, hvat vit vilja fáa burtur­ úr hvørjari skatta­krónu, og ikki bara økja játtan­ir, tí tað sær gott út á papíri­num ella við øðrum orðum, hvat nyttar tað at siga, at ”skurðviðgerðin eydn­að­ist, men sjúklingurin doyði”? Tað er ein politisk upp­gáva at gera sær greið endmál fyri, hvat pengarnir skulu brúkast til áðrenn teir verða játtaðir, og hvussu pengarnir best kunnu røkka sínum endamáli. Tað hevur skatta­borgarin krav uppá at vita, til tess at tryggja gjøgn­ um­skygni í fíggjar­arbeiðnum, og til tess at vit fáa ein sunn­ ari og sterkari bú­skap, har meira fæst fyri minni. Annika Olsen Løgtingskvinna og valevni fólkafloksins LØGtingsvalið 2011 Skurðviðgerðin eydnaðist, men sjúklingurin doyði Tá tosa verður um bleyt virði, eiga vit ikki at gloyma okkara “ bleytu” vinir, nemmiliga djórini Djóraverndarfelagið hevur í nógv harrans ár verið rikið av fólki ið hava eitt stórt hjarta og vilja okkara djórum væl. Tá eg var barn, vóru eldri konur sum tóku sær av hesum. Høvdu kettir og hundar inni, sum fólk høvdu funnið og ikki visti hvat tey skuldu gera við. Nú er Djórarverndarfelagið blivið eitt stórt felag, við nógvum fólki, eisini ungum, sum gera eitt megnar arbeiði. Men tað er skeivt at taka hetta sum eina sjálvfylgju at fólk, ólønt, skulu skulu taka sær av djórum sum á ein ella annan hátt eru komin í neyð. Tað undrar meg at tað ikki verður varpað ljós á hetta mál. Sjálv havi eg skrivað um tað fyrr, tí eg haldi at tað er tíð uppá at vit taka hendan spurningin í álvara og ikki rista uppá høvdið og siga “ hatta eru bara djór” Vit eiga at vera góð við djórini, ella í hvussu so er geva teimun ið gera hetta megnar arbeiði, sømiligar umstøður at arbeiða undir. Sum nú er hava privat fólk djórini heima hjá sær sjálvum og alt arbeiðið er sjálvboðið. So gott sum alla aðra staðni hava tey djórainternat, eitt nú “ Dyrens værnd” og felagskapir til frama fyri djórini. Eg haldi at Djóraverndarfelagið átti at verið stuðla so tað fær betri umstøðir at arbeiða undir. LØGtingsvalið 2011 Jóna Mortensen Djórini verða gloymd Løgtingsvalið 2011