mánadagur 24. oktober 2011síða 35

35 Mánadagur 24. oktober 2011 · Nr. 123 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 - Kanst tú fara “upp í” politikk? - Nei, tú kanst fara ongan­ tíð fara upp í politikk, tí hann hevur altíð verið har! Nøkulunda soleiðis svar­ aði segði Jens Otto Krag eina­ ferð, tá hann var spurdur, hví hann tókst við politikk. Hann sipaði til, at politikk­ ur umfatar okkum øll og rakar okkum øll. Tí er týdningarmikið, at okkara løgting er so væl og breitt umboðað sum gjørligt við skilafólki úr alskyns vinnu­greinum, úr øllum heraðshornum og ikki minst av báðum kynum. Skal einstaklingurin trygg­j­ast, so mugu øll fáa møgu­leikan! Í dag munnu flest øll vera samd um, at vit ynskja at búgva í einum vælferðar­ samfelagi! Einum vælferðarsam­ felagi, har vit eru solidarisk, og onkur kann eiga nógv, men eingin skal eiga ov lítið. Sum so eru vit øll javnaðar­ fólk! Hetta er ikki bara lættari og rættari. Tað krevur eisini, at vit bæði standa tættari og harvið eisini fattari – glað og errin av okkara samfelagi! Javnaðarpolitikkur merk­ ir ikki, at vit skulu køva einstak­lingin, men fjálga um fjøldina, so øll fáa ein møguleika at fáa sær eina útbúgving og arbeiði. Skal einstaklingurin tryggj­ast, so mugu øll fáa møgu­leikan! Einki skal eita síðsti kjans­ur fyri eitt menniskja, tí menniskja er altíð eitt enda­mál í sær sjálvum – ikki marknaðurin! Marknaðurin er ein góður tænari, men ein vánaligur harri. Marknaðarin má tí ongan­ tíð sleppa at taka maktina frá menniskjanum – marknaðin eiga vit við skynsemi og samhaldsfesti at stýra, so vit ikki verða stýrd. Hetta er eitt arbeiði, vit ongantíð verða liðug við. Franski rithøvundin og sosialdemokraturin, Albert Camus, samanbar javnaðar­ hugsjónina við søgnina um Sisyfos. Tað var hann, sum var dømdur at rulla steinin niðan á fjallið, men komin á tindin, rullaði steinurin oman aftur hinumegin, og so var einki annað at gera enn at byrja umaftur. Hað­ani kenna vit tiltakið “eitt sisifos­ arbeiði” um strev, sum ongan enda fær, og tí endar javnaðar­ politikkur ongantíð. Framtíðin er frælsi, fólka­ ræði og felagsskapur! Men eins og fyrrverandi fangin og forsetin Vaclav Havel vísir á, so eru frælsi og fólka­ræði ikki altíð tað sama. Vit kunnu liva í einum fólkaræði. Men er fólkið ikki upp­lýst, og hevur fólkið ikki møgu­ leikar at vinna sær arbeiði útbúgving, eru vit ikki longur bara menniskjur, men bara marknaðarmekanismur. Finnur í talvinum, har peng­ arnir fólkið flyta! Og tá eru vit ikki fræls! Lesandi, starvs­fólk á almenna arbeiðs­marknaði­ num, arbeiðsleys eins væl og sjálvstøðug vinnurekandi kunnu øll vera ágrýtin. Og Javnaðarflokkurin ger ikki mun á, hvør er ágrýtnari enn onnur. Tað skal jú altíð loysa seg hjá øllum at arbeiða og út­ búgva seg. Men vit eiga eisini altíð at hugsa um onnur enn okkum sjálv, tí sjálvandi skulu tær sterkaru byrðarnar bera tær tyngstu byrðarnar. Til hetta krevst, at øll eru við! At pláss er fyri øllum í Føroyum. Umframt at eiga sosialar skipanir, krevst eisini ein sterk mentan at tryggja hetta. Hetta kann einans eitt samhaldsfast samfelag tryggja. Tí er neyðugt, at vit stremba eftir einum norður­­ lend­skum vælferðar­sam­ felagi, ið ikki er ein sjálvfylgja, men altíð eitt mál, ið vit eiga at líta framímóti. Vit eiga tí altíð velja menni­skjað fram um markn­ aðarkreftirnar. Tað er bæði lættari og rættari – og tá standa vit bæði tættari og fattari! Theodor Eli Dam Olsen valevni Javnaðarfloksins LØGtingsvalið 2011 Lættari og rættari – tættari og fattari! 1600 fólk hava í løtuni einki arbeiði at vakna til hvønn morgun. Tveir triðingar av teimum arbeiðsleysu búgva uttanfyri miðstaðarøkið. Politiski myndugleikin kann gera nógv meira fyri at skapa virksemi. Tað kann gerast við at framskunda byggi­verk­ ætlanir, sum kortini skulu gerast, og raðfesta almennu íløgurnar soleiðis, at mest møguligt arbeiði verður skapt fyri hvørja krónu. Vit í Tjóðveldi hava sett sum fremsta mál, at fólka­ fráflytingin skal vend­ast til tilflyting. At skapa meira virk­ semi kring landið, er týðandi táttur í hesi ambitión. Hvør króna telur Tað almenna hevur saman­ lagt nógvar 100 milliónir, at skapa arbeiði við. Løgu­ karm­urin hjá landinum er omanfyri 300 milliónir krónur um árið, og umframt hetta koma íløgurnar hjá kommununum. Her er neyðugt at rað­ festa byggivirksemi, sum vit vita, skapar arbeiði til nógvar hendur. Til dømis at framskunda bygg­ing av bústovnum, av mentanar­ depli í Suðuroy, útbyggingina av psykiatriska deplinum, av Tjóðleikhúsi, bjálving av almennum bygningum og ítróttarkørmum kring landið. Til dømis tørvar okkum fleiri svimjihylar. Byggja vit Havrannsókn­ arskipið – sum er komið á figgjarlógina – og eitt nýtt strandfaraskip – sum tørvur eisini er á, og taka vit avgerð um, at hesi skulu byggjast við okkara egnu arbeiðsmegi, so ger landið júst hitt rætta í trongum tíðum: At seta ferð á. So mugu vit halda aftur við almennu íløgunum, tá tíðirnar aftur gerast betri. Eg sigi ikki, at alt hetta kann gerast í senn. Men, tað ber væl til at umraðfesta og framskunda íløgur av hesum slag, so meira arbeiði verður her og nú. Førleika- og virðisøking Og sjálvandi skulu treytir setast í øllum almennum út­boði um, at virksemið mennir føroyskar førleikar, virðir føroy­skar sáttmálar og skapar virðisøking í Føroy­um, sum vit hava ásett í okkara valskrá. Sum støðan er, má hvør króna nýtast málrættað at skapa mest møguligt arbeiði, og seta ferð á allar Føroyar! Bjørt Samuelsen www.tjodveldi.fo/bjort LØGtingsvalið 2011 Meira arbeiði fyri hvørja krónu – kring alt landið! Arbeiðsfjøldin er dýrmætasta tilfeingi okkara. Hetta sigur Føroya Arbeiðsgevarafelag í teirra áhugaverda bóklingi Vinnusjónarmið, sum júst er útkomin. Og eg eri púra samd. Arbeiðsfjøldin skal støðugt førleikamennast til at megna tær mongu avbjóðingarnar á arbeiðsmarknaðinum. Lívslong læring – eisini fyri ófaklærd Vit skulu betra um møgu­leik­arnar fyri førleika­menning og fyri lívslangari læring, eisini fyri ófaklærd. Ikki tí, at samfelagnum ikki tørvar ófaklærd, tí okkum tørvar øll menniskju. Men vit vita, at arbeiðsloysi rakar fólk uttan útbúgving nógv harðari enn fólk við útbúgving, tí í kreppu hvørva arbeiðsplássini fyri ófaklærd í nógv størri mun enn arbeiðspláss fyri fólk við útbúgving. Ófaklærd eru eisini meira útsett fyri fátækra­dømi enn fólk við útbúgving. Heilsuskúlin – gott dømi um arb eiðsmarknaðarútbúgving Heilsuskúlin í Suðuroy er sera væleydnaður skúli til frama fyri førleikamenning av ófaklærdum. Her hava serliga kvinnur, sum annars allarhelst ongantíð høvdu fingið nakra útbúgving, møguleika fyri at gerast enn dugnaligari til teirra arbeiði. Vit eiga at skipa líknandi arbeiðsmarknaðar-útbúgv­ingar fyri ófaklærd og fyri fólk við styttri útbúgvingum, kring alt landið, so at einstak­lingar fáa møguleika fyri at gerast enn betri til teirra arbeiði, samstundis sum tey fáa eitt tryggari til­knýti til arbeiðsmarknaðin. Hesar út­búgvingar kundu verið inn­an eitt nú fiski­vinnu, mat­vøru­vinnu og tænastu­ vinnur. Við fleiri arbeiðsmarknaðarútbúgvingum fáa vit eisini eina dygdarbetri arbeiðsfjøld, sum kann taka av teimum mongu og fjølbroyttu avbjóð­ingunum, ið eru á arbeiðs­ marknaðinum í 21. øld. Førleikamenning av okkara dýrmætasta tilfeingi Kristianna Winther Poulsen valevni hjá Sjálvstýrisflokkinum LØGtingsvalið 2011 Løgtingsvalið 2011