mikudagur 26. oktober 2011síða 10

Mikudagur 26. oktober 2011 · Nr. 124 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Miðvikan 1. partur F yri kortum gjørdis Poul Johannes Poulsen við Ljósá 80 ár. Í hesum sambandi greiddi hann frá søguni um Ljósá, og um hansara egna sjólív, har hann eisini upplivdi dramatiskar hendingar. Tær mest ógvisligu vóru, tá ið Poul Johannes forlisti við »Havfrúnni« í 1949, og tá ið hann í 1967 saman við beiggj­ anum strandaði á Kellingini. Ljósá er niðursetubygd av Eiði. Tey fyrstu niður­setu­ fólkini kallaðust Jógvan og Sunneva úr Heimistovu. Tey eru í hvussu er flutt hagar í 1840. Stutt eftir, í 1850, flytir Hans Hansen (Trýkonu- Hanus) úr Pállshúsi suður hagar, sum kallast Millum Helli saman við konuni Else og teirra trimum børnum. Fólkatalið við Ljósá hevur í mong ár ligið milum 30 og 40. Saman við Svínáir er Ljósá partur av Eiðis kommunu. Inntil 1944 vóru Oyri, Oyrar­bakki og Norðskáli eisini partur av kommununi Meðan Eiði var ein tann fremsta bygdin í Eysturoynni, so var tað strævið at búgva við Ljósá. Handil var eingin við Ljósá. Skuldi farast til handils var at fara til gongu til Eiðis ella at rógva yvir um sundið til Víkar. Eisini kundi farast suður eftir til Norðskála. Annað dømi er, at áðrenn kirkja kom við Norðskála vóru lík av Oyri, Norðskála, Svínáir og Ljósá førd við báti norður til Eiðis at verða jarðað. Tað gekk eisini leingi til tað kom skipað skúlagongd við Ljósá. Hon var so sum so fyrstu tíðina. Tá vóru tað bert lærarar sum komu fram­við áleiðis til Eiðis, sum góvu børn­unum nakrar tímar. Men tað var ikki verri enn so, tríggir pápa­beiggjar Poul Johannes gjørdust navigatørar. Í tíðini hjá Poul Johannes var ferðalærari, sum skiftist millum Langasand og Ljósá. Skúlin var í kjallaranum hjá teimum. Tað mundu vera um 10 næmingar. Hóast bert »hálva« skúlagongd, hevur hetta ikki darvað teimum, sum vuksu upp við Ljósá. Visti frá dreymi at maðurin var burturgingin Poul Johannes er føddur 18. september 1931. Foreldrini vóru Poulina og Sofus Poulsen. Abbin í faðirætt var kall­ aður Jóannes í Gimbr­unum. Omman var úr Oynd­ar­firði, Elsebeth undir Garði. Tey fingu seks børn, sum vóru: Hans Pauli f. 1891, giftist við Súsonnu Hansen av Viða­ reiði f. 1894. Jógvan, f. 1894. Fórst við Tór 2 undir krígnum. Eftir sat konan, Malla, tveimum børnum, Juhlert og Solveig. Alli, sum var giftur við Solveig, hevur eina áhugaverda frásøgn í hesum sambandi. Fleiri av húsunum við Ljósá vóru við í Brøðrasamkomuni. Tí kom Victor Danielsen javnan á vitjan. Eina náttina droymir Malla Victor koma móti húsu­ num hjá teimum. Tá sær hon Victor skrykkja eitt træ upp úr moldini. Tá fekk hon síni ringu ánilsi. Tá ið hon dagin eftir sær mannin, sum hevði boðstøðina í bygdin, koma móti húsunum, sigur Malla við hann: »Eg veit, hvat ið tú vilt.« Tá var tað deyðs­boðini hann kom við. Sofus f. 1897 giftist við Poulinu Joensen úr Hoy­ garði­num í Leirvík. Tey vóru foreldrini hjá Poul Johannes. Jovina Petra f. 1898 giftist við Jóan Karl Joensen. Hann var beiggi Poulinu. Maurentius f. 1899. Hann hevði eina serliga søgu. Hann byrjaði sum vanligur fiski­ maður og var millum annað við móðurskipinum “Ananu” í Grønlandi í 1935-36. Hann fór so at sigla úti og var staddur í Danmark, tá ið landið var hersett í 1940. Undir krígnum førdi hann ein 70 tons bát millum Dan­ mark og Svøríki. Hann flutti fólk, sum rýmdu undan týskar­um, og eisini jødar til Svøríki, tá ið lagt varð eftir teimum í oktober 1943. Móti endanum á krígnum varð hann tikin og dømdur til deyða fyri hetta, men slapp tó við lívinum. Hann sat millum týdningarmestu fangarnar hjá Gestapo á ovastu hædd í Shell-húsinum, tá ið bretar 21. mars 1945 bumbaðu húsið fyri at bjarga fangunum undan týskarum. Nakrir doyðu, men Mourentius slapp undan. Hann giftist við Vilhelm­ inu f. Petersen av Viðareiði. Andrias f. 1905 doyði um 1931/32 av blóðeitran Ljósá hevur átt skip Hóast Ljósá er lítil bygd, so hevur hon átt skip. Tað var Hans Pauli, pápabeiggi Poul Johannes, sum keypti skonn­ artina »Queen« í 1927 og førdi hana flestu árini til hon 1. apríl 1933 varð ásigld við inn­sigl­ingina til Vest­manna­ oyggj­arnar og gjørdist vrak. Poul Andreas Mortensen úr Sørvági, seinni verfaðir Poul Johannes og beiggja hans­ara Andreas, førdi »Queen« í 1927 og 1928. Omma Poul Johannes við Ljósá doyði ung, og Sofus, pápin, var tá bert 12 ár. Tá fóru børnini av bygd Ljósá lítil bygd við virknum fólki Bygdin Ljósá sær ikki nógv út fyri verðini, tá ið koyrt verður framvið til Eiðis. Men her býr virkið fólk, og bygdin hevur eisini sína serligu søgu. Ein partur av henni skal lýsast í hesi og tveimum fylgjandi pørtum Manniningin á “Queen” í 1927/28. Fremst vinstrumegin frá: Sofus Poulsen, Ljósá, Óla Jákup í Mirmansstovu, Eiði, Jógvan Poulsen, Ljósá, ókendur, ókendur, Petur Otto Ellingsgaard, Eiði, Jógvan á Lofti, Eiði, seinni Ljósá, Emil uppi í Stovuni, Eiði, og Jens Mikal Jensen, Tjørnuvík. Í miðjuni: ókendur, Andrias Poulsen, Ljósá, ókendur. Aftast: Dánjal Joensen, Vági, og ókendur úr Havn Ljósá í dag