mikudagur 26. oktober 2011síða 36

Mikudagur 26. oktober 2011 · Nr. 124 36 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Fólkaskúlin er góður, men hann kann gerast enn betri. Í seinastu PISA-kanningini gjørdist okkara fólkaskúli nr. 45 av teimum 65 londunum, sum vóru við í kanningini. Vit endaðu væl aftanfyri tey londini, sum vit vanliga bera okkum saman við; Finnland gjørdist nr. 3, Noreg nr. 12, Ísland nr. 16, Svøríki nr. 19 og Danmark nr. 24. Vit kunnu ikki góðtaka hesa støðu, tí er neyðugt við átøkum, sum kunnu betra føroyska fólkaskúlan. Játtanin til fólkaskúlan Játtanin til fólkaskúlan er ikki lægri fyri hvønn næming í Føroyum enn aðrastaðni. Í Danmark og Føroyum brúka vit um 10.500 USD fyri hvønn næming, fremsta norðurlandi Finnland brúkar væl lægri um 8.000 USD, og Mexico, sum endaði á nøkunlunda sama støði sum Føroyar, brúkti 2.500 USD. Eg haldi, at størsti trupul­ leikin er, at vit ikki gagnnýta játtanina nóg væl. Ein orsøk kann vera, at ábyrgdin av skúlaøki­num er tvíbýtt millum Menta­málaráðið og komm­unurnar. Nógv størri samstarv má vera, so at skilabestu rað­fest­ing­arnar verða gjørdar. Hin møguleikin er, at komm­unurnar einsa­ mallar fáa ábyrgdina av fólkaskúlanum. Skúlabygnaður 54 fólkaskúlar eru í løtuni. 20 hava fleiri enn 100 næmingar, 14 hava millum 50 og 100 næmingar, 9 hava millum 10 og 50 næmingar, og 11 hava færri enn 10 næmingar, 4 av teimum hava bert 1 næming. Lítil ivi er um, at skúlarnir kundu verið færri; og at starvsfólk, høli og útgerð kundu verið gagnnýtt betur, um skúlarnir vóru færri og størri. Eg haldi ikki, at allir smáir skúlar skulu leggjast niður, tí fleiri eru neyðugir – m.a. á útoyggj, og har samferðsluviðurskiftini gera tað trupult at koma í skúla. Men vit eiga í øllum førum at samskipa skúlaøkið nógv betri, so at meir fæst burtur úr leiðslutímum og umsitingartímum, og so fleiri tímar verða til næmingar við serligum tørvi. Størri samstarv skal eisini vera millum dagstovn og skúla, so at børn við serligum tørvi fáa neyðuga hjálp, tá tey byrja í fólkaskúlanum. Eg haldi, at nógv størri dentur eigur at vera lagdur á næmingin, og hvussu hann fær bestu undirvísingina. Ein lítil skúli við góðum lærara kann óivað vísa á góð úrslit, men møguleiki er eisini fyri tí øvuta, m.a. at skiftandi vikarar undirvísa, og tá kann úrslitið gerast eitt heilt annað. Eg haldi eisini, at tað er týdningarmikið, at næmingarnir eru saman so stóran part av skúlatíðini sum gjørligt. Tað er ikki lætt at koma sum 13 – 14 ára gamal inn í ein flokk, har hinir næmingarnir hava fylgst síðan 1. flokk. Vandi er tá fyri bæði happing og mistrivnaði. Undirvísingin Vit mugu hava góðar og dugnaligar lærarar, tí má læraraútbúgvingin eftir­ metast, og vit mugu geva lærarum so góðar umstøður sum gjørligt at eftirútbúgva og førleikamenna seg. Vit skulu eisini leggja stóran dent á at hava so gott og tíðarhóskandi undirvísingar­ tilfar sum gjørligt. PISA-kanningin vísti, at føroyskir næmingar eru nógv verri fyri enn aðrir næmingar í bæði lesing, støddfrøði og náttúruvísund. Men tað mest skelkandi úrslitið var, at heili 35,8% av føroysku næmingunum vórðu mettir so lesiveikir, at teirra lesiførleiki varð mettur ikki at vera virkisførur. Tað vil siga, at tað er ivasamt, um hesir næmingar eru førir fyri at fullføra eina miðnámsútbúgving, ella eru førir fyri at taka aðra útbúgving. Í ringasta føri verða hesir næmingar útilokaðir frá góðum og vælløntum størvum í framtíðini. Vit mugu gera ítøkilig tiltøk, so at nevndi bólkur av næmingum verður nógv minni. Ein betri fólkaskúla, veljið Karl A. Olsen og Sjálvstýrisflokkin Ein betri fólkaskúli Karl A. Olsen LØGtingsvalið 2011 Øll eiga at gera sær púra greitt nú áðrenn valið, at um væl­ferðin í Føroyum skal varð­veitast á einum rímilig­ um støði, mugu nógv fleiri peng­ar koma inn í lands­ kassan longu frá ársskifti­ num at rokna. Uttan fleiri inntøkur – verri vælferð. Soleiðis er samanhangurin. Fleiri inntøkur úr sjónum Sambandsflokkurin hevur eina góða ætlan fyri, hvussu meira skal fáast burtur úr tí, ið verð­ur nevnt “ogn Føroya fólks”, tvs. tí fiskiríkidømi, sum er at finna í føroy­skum sjógvi. Bera vit okkum rætt at og arbeiða vit miðvíst, so eru stórar inntøkur at vinna – eisini til landshúsarhaldið. Fleiri inntøkur frá prístalsviðgerð Sum samríkisflokkur og einasti veruligi sambands­ flokkur í landinum vilja vit eisini hava okkara rætt í Ríki­ num. Føroyar hava rætt til eina prístalsviðgjørda ríkis­ veiting, og henni skulu vit fara eftir. Tað er líka náttúrligt at útvega størri inntøkur frá ríkisveitingini sum at útvega størri inntøkur við at fáa uppisjóvarfisk til virkingar í Føroyum. Tað er líka náttúrligt at tosa við donsku stjórnina um at prístalsviðgera ríkisveit­ ingina sum at tingast við okkara grannalond um økt veiðirættindi. Ein inntøka er ein inn­ tøka, og í hesum døgum hava Føroyar akutt brúk fyri inntøkum. Setur vælferð í vanda Tí er tað heilt undarligt at hoyra og síggja, at leiðandi fólk í Javnaðarflokkinum venda prístalsviðgerðini av ríkisveitingini bakið. Tey siga seg kunna vera 200 milliónir krónur fyri uttan – hvørt einasta ár frameftir! Hvat er hetta fyri ein hugsunarháttur? Er hetta búskaparliga ábyrgdarfult? Er hetta ábyrgdarfult móti teimum veiku í okkara samfelag, ið hava vælferð mest fyri neyðini? Sambandsflokkurin er sosialliberalur flokkur. Vit eru vinnulívsflokkur, men vit ynskja samstundis eitt trygt samfelag fyri øll. Pláss skal vera fyri øllum. Vit kunnu ikki liva við, at sjálvsagdar inntøkur til vælferðarøkið skulu tveitast burtur. Javnaðarflokkurin má taka sær aðrar partar fyri. Annars kann tað eftir løgtingsvalið gerast ein av­ bjóðing at finna góða stevið, ið Sambandsflokkurin og Javnaðarflokkurin annars hava havt. LØGtingsvalið 2011 Johan Dahl valevni hjá Sambandsflokkinum til løgtingsvalið Hvat bagir Javnaðarflokkinum? Tað er líka náttúrligt at útvega størri inntøkur frá ríkisveitingini sum at útvega størri inntøkur við at fáa uppisjóvarfisk til virkingar í Føroyum Høvuðsuppgávan hjá einum barnaumboðsmanni skal vera at varpa ljós á og fremja rættindini hjá børnum, kunna um hesi rættindi og tala barnanna søk yvir fyri myndugleikum og samfelag. B a r n au m b o ð s m a ð u r i n skal verja áhugamálini hjá børnum og fylgja við, hvørjar menningarmøguleikar børn, sum vaksa upp í Føroyum, hava. Ein Barnaumboðsmaður skal vera við í øllum málum, sum viðkoma børnum og ungum og taka sær av, at barnsins áhugamál verða sjón­lig­gjørd og hoyrd. Hann skal fylgja við øllum lógar­ upp­skotum, sum viðkoma børn­um og ungum og tryggja, at tey eru til barnsins besta, og at tey eru í tráð við barna­ rættinda sáttmálan hjá ST. Barnaumboðsmaðurin skal koma við uppskotum um batar, sum kunnu fremjast fyri at bøta um korini og rættartrygdina hjá børnum og ungum. Barnaumboðsmaðurin skal upplýsa børn og ung um teirra rættindi og upplýsa samfelagið um, at rættindi hjá børnum og ungum skulu virðast. Føroyar eru einasta norðurlandið, sum ikki hevur ein barnaumboðsmann. Dan­ mark hevur tó eitt barna­ráð. At vit hava tørv á einum barnaumboðsmanni vísa m.a. viðmerkingarnar hjá ST fyrr í ár, um at Føroy­ar mangla hagtøl innan barna­ fátækradømi og kynsligan ágang. Hóast Føroyar eru eitt gott og trygt land at vera barn í, so er enn langt á mál. Øll skulu hava tað gott Jarvin Feilberg Hansen valevni Sjálvstýrisfloksins LØGtingsvalið 2011 Barnanna Umboðsmaður Eitt av mínum hjartamálum er at fáa ein barnaumboðsmann í Føroyum Valgreinar