mikudagur 26. oktober 2011síða 54

vika 43 l 26. oktober 2011 4 Tíðindi Vilmund Jacobsen Mentanarvikan, sum verður hildin í Runa­víkarøkinum um dagarnar, varð sett í Løkshøll sunnudagin. Tað var Jógv­an Fríðriksson, bispur, sum setti tiltakið, ið hevur verið fastur táttur í økinum seinnu árini. Bispur byrjaði røðu sína við at vísa á, at møguleikin er til staðar sum ein avbjóðing, ið eggjar til framburð og skapan. – Viðrák kann elva til vanahugsan, men tá tað lotar ímóti, hugsa vit djúpt og taka árar í hendi. Meðan rákið rekur, er tað skilagott ikki einans at hyggja uppá luftina. Gamalt er, at eins týdningarmikið tað var at skyna á veðrinum, lesa rákið á luftini og taka sólina, eins satt er tað, at tað í sjálvum sær avrikar ikki stórvegis. Hann segði, at neyðugt er at fara til verka, síggja møguleikar heldur enn forðingar. Hugans kveikari Bispur vísti á, at tað at halda stevnu ella fara á messu, er elligamalt fyri­ brigdi. Slíkar messur vóru bæði av handa­ligum og andaligum slagi. – Mentan er jú eitt breitt og fjøl­ tátt­að hugtak, meðan listin í sjálvum sær sum hugtak er væl smalri. Ment­ anin fevnir breitt, og hon er onkurs­ vegna fólkslig. Mentan fangar fólkið, nemur sinnið og er borin av anda. Mentanin er hugans kveikjari, so verk verður lagt úr hondum. Og Jógvan Fríðriksson helt fram: – At vera til nyttuna, er gomul máliska og sipar til fatanina, at alt skal vera til nyttuna. Neyðugt var at fara væl um tíðina og ikki ganga sum ein ónytta. Tað óneyðuga Bispur vísti eisini á, at tað at geva mentanini gætur, var ikki altíð høgt í metum. Hann legði aftrat, at lívleys tykist tann vera, ið einans ger tað, ið neyð­ugt er. – Eyðvitað skal tað neyðuga ger­ ast, men hugsast kann, at tað neyð­ uga verður stimbrað og ment av ráki og eggjan, sum tað óneyðuga elur fram. Viðhvørt er tað óneyðuga meira neyðugt enn tað neyðuga. Jógvan Fríðriksson segði, at í hes­ um føri verður hugsað um teir jaligu ring­arnar, ið spreiða seg runt um í ein­ um samfelag, har eitt ríkt ment­anarlív livir og andar. – Vit síggja eina mynd ella ein máln­ing. Í roynd og veru síggja vit nógv meira. Vit síggja tíð og stað, arbeiði og frítíð. Ja, enntá ein ab­ straktur málningur kann tíðarfestast, tí mentanin og listin eru um ikki tíðarbundin sum miðlar, ið festa al­ heimin og tað æviga í nútíðini. Vit hoyra tónleikin og tey, ið spæla, geva okkum nakað, sum vit álvarsliga sakna, um tað ikki var. Uttan tónleik og evnini at syngja misti sjálvt lívið gongu­lagið – ella lívsrytman fór av lagi og misti stevið. Meira enn matur Bispur vísti á týdningin av, at menn­ iskju skapa við handans hegni og fimi, sum hann tók til. – Tað er handverk, ið sigur søguna um ættarlið, lívshátt og vitan. Vinnu­ ligur framburður byrjar mangan sum hugskot, ið hyggur aftur eftir og tek­ur til sín fedranna førning, tó ikki aftur­ lítandi burturav, men afturlítandi til tess at kenna søguna og skapa eina burðadygga framtíð. Jógvan Fríðriksson segði, at á ein hátt er henda vikan – mentanarvikan – ein staðfesting av einum veruleika, ið týskur gudfrøðingur hevur orðað so meistarliga. – Vinna og arbeiði til virknar hendur er lívsneyðugt til tess at lívbjarga sær og sínum, til tess at fáa breyð á borði. Uttan breyð, einki lív. Hann vísti eisini á orð hjá týska gud­frøð­inginum, sum sigur, at um vit einans eta breyð – so er deyðin í durinum. – Minnist meg rætt, orðaði hon setn­ingin soleiðis: »Vit doyggja av breyði eina...« Tað merkir einfalt, at lívið er meira enn matur. Bispur segði, at hesa vikuna renna hesi bæði fyribrigdini saman og eru ein heild. – Vinna og vinnuvitan í samljóði við mentan, søgulig og andsborin av­rik. Og úrslitið kemur við svalliga lot­inum, sum tey, ið ganga og røra seg í føroysku náttúruni, staðfesta. Úrslitið er eyðsýnt. Tað fer at grógva um gangandi fót, bæði beinleiðis og sagt í myndamáli. Jógvan Fríðriksson, bispur, endaði við hesum orðum: – Men fyrst brynja vit okkum út til stundandi vetur – og so kemur vár­ið við sól í fjallaroða, segði hann í set­ anarrøðuni, har hann at enda eisini ynskti øllum góða stevnu og góða mentanarviku. Mentan er hugans kveikjari – At geva mentanini gætur var ikki altíð høgt í metum, men lívleys tykist tann vera, sum einans ger tað, ið neyðugt er. Viðhvørt er tað óneyðuga meira neyðugt enn tað neyðuga, segði bispur, Jógvan Fríðriksson, tá hann setti mentanarvikuna í Løkshøll Tað var Olaf Olsen, fyrr­ver­andi reiðari, løgtings-og lands­stýris­ maður, sum setti Faroexpo-stevn­ una týsmorgunin. Bæði fyri og eftir setan settu ungar gentur serstakan dám á set­ a­nina við sínum ljóðførum. Olaf Olsen beyð gestunum – nær og fjar - vælkomnum og segði, at hetta er sjeyndu ferð, at Faroexpo verður hildin. Hann segði, at vinnustevnan, sum árini eru liðin, hevur fingið størri og størri undirtøku. – Vit eru stødd miðskeiðis í Før­ oyum, hóast hetta ikki er høv­uðs­ staðurin, men nógv tann størsti parturin av okkara framleiðslu­ virksemi liggur í hesum øki. Hann segði seg harmast um, at einki hotell er opið í økinum, men segði seg vóna, at hetta skjótt verður møguligt aftur. – Vit vóna eisini, at tað skjótt verður skjótari at koyra millum Runa­vík og Havnina. Olaf Olsen vísti á, at í hesum tíðum, har veðurlagið nógva staðni argar, kundi hann upplýsa, at Føroyar ikki hava uppliva vatnflóð, jarðskjálvtar ella tyfonir. – Men, tá hetta er sagt, noyðist eg at viðurkenna, at veðurlagið summar tíðir kann vera rættiliga harðbalið. Hann helt tað vera trupult at máta virðið av, at fyritøkur kunnu hittast á slíka hátt sum á Faroexpo. - Men vit vita við vissu, at hetta er neyðugt, og vit vóna, at allir luttakarar kunnu fara heimaftur við teirri kenslu at hava eitt hvørt positivt við sær. Olaf Olsen vísti eisini á, at løg­ tingsval verður í Føroyum leyg­ ardagin, og valorrustan hevur órógvað eitt sindur. – Vit vóna, at úrslitið av valinum fellir soleiðis, at virksemi fær betri umstøður undir eini komandi stjórn. Hann segði, at fyrireikararnir vilja gera alt fyri, at Faroexpo eydn­ast, bæði fyri føroysku og útlendsku luttakararnar. – Vit vóna eisini, at Faroexpo fer at liva upp til vónirnar, sum luttakararnir hava til hesa vinnustevnu, segði Olaf Olsen, tá hann setti Faroexpo fyri løtu síðan. Olaf setti Faroexpo í Runavík Tað hevur stóran týdning, at menniskju skapa við handans hegni og fimi – Eyðvitað skal tað neyðuga gerast, men hugsast kann, at tað neyðuga verður stimbrað og ment av ráki og eggjan, sum tað óneyðuga elur fram, segði Jógvan Fríðriksson – Lívið er meira enn matur, segði bispur, tá hann setti mentanarvikuna í Løkshøll í Runavík sunnudagin