fríggjadagur 28. oktober 2011síða 61

nr. 125 · 28. oktober 2011 5 VIKUSKIFTI Hurum, sum í mong ár hevði havt áhuga í at miðla vísind til almenn­ingin, eitt nú umvegis sendingar í norska kring­ varpinum NRK, hevði framman­undan havt sera stóra eydnu at skapa umrøðu um eitt stórt ókent dinosaurfossil á Svalbard. Hann valdi at samstarva við History Channel, ið framleiddi ein dramatiskan dokumentarfilm við heit­inum Predator X, sum var at síggja kring allan heim. – So við og við havi eg lært hvat riggar og hvat ikki riggar. Vilt tú hava okkurt á forsíðuna, so mást tú læna frá filmum, tekniserium ella tónleiki. Við Ida-fundinum søgdu vit, at hetta var sum at finna »the lost ark«, og tað var jú at sipa beinleiðis til Indiana Jones. Somuleiðis við Predator X, ið er ein superhetja í Marvel alheiminum, sigur Jørn Hurum. Uppmerksemissøkjandi granskari Spurdur, hvat hann svarar teimum, ið siga, at hann bert vil hava uppmerksemi, og nýtir vísund til egnan vinning, svar­ ar Jørn Hurum beint út: – Eg vil hava uppmerksemi, tað skal ongin ivi vera um tað. Uppmerksemi er alneyðugt fyri at draga fígging til verk­ ætlanina og eisini at draga tey bestu fólkini til. Hann tvíheldur tó um, at hann fær ongan pening persónliga burtur úr granskingarverkætlanunum, sum hann stendur fyri, hvørki úr dinosaurunum í Svalbard ella Ida-fossilinum. Hetta er hann eisini blivin kannaður fyri. Uttanhýsis fíggjarligur stuðul – Hurum er tó ikki bangin fyri at nýta orðið »sponsorat« – er umráðandi, vilt tú sum granskari hava frælsi til at granska í tí, sum tú sjálvur metir er týdningarmikið. Og tað hevur eisini eydnast Hurum væl at fáa sponsorar til sínar verk­ ætlanir. Oljufeløgini eru sera áhugað í tí uppmerksemi, sum Predator X dino­ saurgranskingin á Svalbard gevur, og tær amerikonsku sjónvarpsrásirnar vilja fegin vera við at gera dramatiskar doku­mentarsendingar um hesar risa­ stóru og óhugnaligu dinosaurarnar, sum granskararnir finna. Finn gylta lutin Jørn Hurum mælir granskarum, ið vilja út við sínum granskingarúrslitum, til eisini at granska journalistiska arbeiðs­ gongd. Eitt nú kanna hvat kemur á for­síðuna og hvussu tað verður orð­ að. Um­framt at fylgja við hvat eitt nú blogg­arar á netinum taka upp. Somu­ leiðis er umráðandi at hava gott sam­ band við ávísar journalistar, ið hava skil og áhuga fyri nettupp tí, sum man tekst við. Spurdur um tað ikki er lættari hjá einum fornverufrøðingi, ið arbeiðir við sjónligar lutir, eitt nú nakað so for­ kunnugt sum dinosaurleivdir og aðrar fornverur, at miðla hetta til almenningin, sigur hann, at søgufrøðingar og onnur innan hugvísind eisini kunnu gera sítt fak meira spennandi fyri al­menn­ingin. Granskar tú eitt nú í miðaldar­sam­ feløgum, kanst tú hava eina eina bøðils­ øks við tær, tá tú skalt siga frá tínum úrslitinum, heldur Jørn Hurum. – Tað snýr seg um at finna gylta lutin. Og at arbeiða við hvussu hetta kann miðlast víðari á skilabesta hátt, sigur Hurum. Hann viðgongur tó, at ikki øll granskingarøki kunnu hava ágóða av hans­ara boðskapum um miðling. – Tað sigur seg sjálvt, at tosa vit um gransking í heilivági og líknandi gransking, ið hevur við mannalív at gera, so er best ikki at veipa ov nógv við ørm­unum, sigur Jørn Hurum. Hann heldur kortini, at granskingarstovnar og uni­versitet gera alt ov lítið við at for­ telja vanligum fólki hvat teirra gransk­ ing gongur út uppá. Setið samskiftiskrøv til granskarar Granskingarstovnarnir hava tveir møgu­leikar at bøta uppá støðuna, heldur Jørn Hurum. Antin kunnu teir seta sams­skiftisfólk í starv, sum kann arbeiða saman við granskarum um miðl­ing soleiðis, at ein miðlastrategi liggur klár hvørjaferð okkurt úrslit skal út, ella kunnu stovnarnir seta gransk­ arum sínum samskiftiskrøv longu í starvssetanini. Granskingarstovnar og universitet hyggja nógv at, um eitt nú Ph.D um­søkjarar hava nakrar sonevndar »peer-reviewed« útgávur á ævilýs­ ing­ini. Hesar eru greinir útgivnar í viður­kendum tíðarritum við fakligum ritstjórum. Men sambært Jørn Hurum áttu uni­versitetini og stovnarnir eisini at hugt at, um viðkomandi er dugnaligur til at miðla sína gransking eisini uttan fyri granskingarumhvørvið. – Ein møguleiki er eisini at seta granskarum tey krøv, at hesi skulu nýta 90 prosent av síni tíð uppá granskingar­ verkætlanina, og hini 10 prosent uppá miðling, sigur Jørn Hurum. Í øllum førum, um granskarar vilja hava síni granskingarúrslit út, so mugu teir hugsa um hvussu hetta best kann miðlast, og tá er umráðandi at skilja arbeiðsdagin og arbeiðslagi hjá journa­ listum. Jørn Hurum endar prátið við eini søgu, ið hann metir lýsir væl trupul­ leikan, sum granskarar hava í sam­skift­ inum við journalistar. – So seint sum í dag seinnapartin ringdi ein norskur journalistur til mín, og spurdi, um eg ikki hevði okkurt til hansara. Hann ætlaði sær kanska at skriva eina hálva síðu um Idu. Men brádliga sigur hann: Tú, kann eg ikki ringja aftur um einar tveir tímar, tí her eru so nógv morð, sum skulu skrivast. – Ein møguleiki er at seta granskarum tey krøv, at hesi skulu nýta 90 prosent av síni tíð uppá granskingarverkætlanina, og hini 10 prosent uppá miðling, sigur granskarin Jørn Hurum