mikudagur 2. november 2011síða 27

27 Mikudagur 2. november 2011 · Nr. 127 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Óli Jacobsen olijacobsen@olivant.fo Vegna ódnarveðrið fingu skipini einki gjørt fyri at hjálpa teimum. Tí mátti hjálpin koma frá landi av. »Havfrúgvin« var endað inni undir einum forbergi við mestsum ongari fjøru. Sjálvt um manningin hevði komið á land har, so sluppu teir ongan veg. Poul Johannes var í koyggjuni, tá ið skipið bar við land, og hann hoyrdi rópini: »Bakka, bakkka!« meðan sjógvurin sprændi niður í lugarið. Tað var eitt at gera, og tað var at tørna út í stundini. Poul Johannes fekk latið seg í og so upp á dekkið. Allir 18 menninir vóru skjótt uppi á dekkinum. Teir fóru í fyrsta umfari fram á bógvin at standa. Fleiri fóru tó beinan vegin upp í rigningin at standa. Tað var so ringt at standa á dekkinum, tí sjógvurin skolaði inn yvir skipið. Tað var nokk so stórur munur á flóð og fjøru. Tá ið fjøra var, var skipið nokk so róligt, meðan tað var verri, tá ið flóðin kom. So hvørt, sum skipið kom longur inn í fjøruna, minkaðu brotini. Skipið var sterkt, men tað fór verri og verri sum tíðin gekk. Har var einki at gera hjá teimum, sum støðan var, uttan at bíða eftir hjálp. So var bert at vóna, at skipið ikki fór í sor, áðrenn hjálpin kom. Stjóraðir í land Vónir vóru tó alla tíðina um bjarg­ ing. Boð vóru jú komin í land til bjarg­ ingar­­­felagið. Eina ferð síggja teir tveir mans á rossabaki koma fram­við. Tá vistu teir, at hjálpin var á veg. Vegna stórkava kundu bjargingar­ menn ikki koyra í bilum, hóast vegur­in gekk nær við, har skipið stóð. Bjargingar­menninir máttu tí fara til gongu frá Siglu­firði við línu og aðrari út­gerð fyri at hjálpa. Kavin tarn­aði so nógv, at tók langa tíð at koma fram til skipið. Teir komu ikki fram fyrr enn kl. 8 morgunin eftir, 10 tímar eftir at skipið var farið á land. Bjargingarmenninir vóru fyri­ reik­aðir og høvdu lagt eina bjarg­ ingar­ætlan, tá ið teir komu á staðið, har »Havfrúgvin« stóð. Fyrsta stigið í bjargingini var at lora tveir teir sterkastu menninar niður í eina torvu í berginum. Hesir skuldu fáa hendur á boyu, sum mann­ingin hevði slept frá skipinum við einum enda í. Í henni var fest lín­an, sum skuldi nýtast at bjarga mann­ing­ina í land. Hesir menn vóru gjølla valdir út. Teir skuldu bæði hava góðar nervar og góðar kreftir. Hans Jacob Abrahamsen í Oyndarfirði var annar. Hann var bestimaður við fugl­fjarða­skipi­ num »Gull­drangi«, og teir vóru tilvildar­liga inni á Siglu­firði, tá ið hetta hendi. Hin var ein løg­reglu­ maður av Siglufirði. Fyrst vórðu teir loraðir niður í fjøruna, har teir fingu fatur í boyuni. Síðani vórðu teir hálaðir nakað upp­aftur í bergið á ein kneysa í berg­inum. Frá honum hál­aðu teir alla mann­ing­ina á »Hav­ frúnni« í land, ein eftir annan. Tann fyrsti, sum varð drigin í land, var minsti maður umborð. Tá var lættari at staðfesta, at alt rigg­ aði, sum tað skuldi. Tað gjørdi tað eisini. Poul Johannes hevði keypt sær eina lummalykt, áðrenn teir fóru avstað. Hana hevði hann tilvildarliga í lummanum. Tí kundi hann hjálpa til við at lýsa fyri monnunum, sum fóru í bjargingarstólin, hjálptir av skiparanum. Tí var Poul Johannes sjálvur ein tann seinasti, sum kom í land. Tá ið bert Wolfang var eftir, fekk »Havfrúgvin« eitt slíkt brot, at masturin datt og rakti akkurát ikki bjargingarlínuna. So heppið var tað. Datt masturin á línuna kundi tað havt forðað fyri, at Wolfang varð bjargaður. Hann slapp av skipinum, og so hálaðu teir hann í land. So tað kann sigast, at tað var í seinastu løtu, at hjálpin kom. So 12 tímar til gongu Allir av manningini vóru komnir upp á bakkan umleið klokkan 10 um morgunin. Farið var til gongu, tá ið allir vóru komnir upp. Teir vóru bæði vátir og kaldir, tí teir høvdu tá staðið úti í kulda, sjóroki og kavaroki í tíggju tímar. Bjargingarmenninir høvdu fingið ein lækna við sær. Hann gav teimum okkurt at leska sær á, sum teir ornaðu av. So var farið til gongu. Tað var bæði langt og tungt at ganga gjøgnum djúpa kavan. Teir skuldu eisini ganga upp um skarðið. Allir vóru illa fyri, og tað tók umleið 12 tímar, áðrenn teir komu til Siglufjarðar um 10 tíðina á kvøldi, eitt samdøgur aftaná vanlukkuna. Móttøkan á Siglufirði var ovur­ honds stór. Har búðu eini 1000 – 1500 fólk. Tað var næstan hvørt fólk farið av húsi fyri at taka ímóti teimum og síggja hesar forlistu føroyingarnar. Har komu bæði konur og menn, ið ynsktu teimum »væl afturkomnum til lívið«. Manningin fekk innivist á Hotel Siglunes, og teir vóru í Íslandi nær­ um eina mánað. Tað var bert ferða­ sam­band til Føroyar eina ferð um mánaðin, og farturin var júst farin, tá ið hetta hendi. Teir sluppu tískil heim næsta fartin við »Drotningini«. Rói út í Grønlandi Í 50-unum vóru fleiri hundrað føroy­ ingar í Grønlandi og róðu út um sumrini, nógvir vóru í Føroyinga­ havnini. Eftir at hava verið við norð­ monn­um, sum greitt frá í seinasta parti, fór Poul Johannes í 1954 yvir í Føroyingahavnina at rógva út. Har hevði Nordafar útgerðarstøð. Men umstøður gjørdu, at teir sluppu ikki heim fyrr enn aftaná, at Nordafar var afturlatið fyri árið. Hetta gjørdi, at teir ikki fingu keypt útgerð og mat. Sum tíðin gekk, fór maturin at ganga undan, og tað gjørdist svangligt. Hans, beiggi Elin, konu Poul Johannes, var eisini í somu støðu. Hann og hansara felagar veiddu ein rev, sum teir kókaðu og ótu. Teir fingu á tann hátt feskt undir tonn­ ina. Tað sigst, at væl smakkaði. Teir komu so heim við skipi, sum als ikki var útgjørt til, at hava so nógvar menn umborð. Teir sluppu bert at gera sær eina máltíð um sam­døgrið, og hetta mátti vera um náttina fyri ikki at nerva manning­ ina. Heimferðin var long, so hetta var ein strævin túrur. Eisini hevur Poul Johannes verið flekjari við týskum trolarum. Týsk­ arum letur Poul Johannes væl at. Bestir á Norðhavinum Síðan er tað útróðurin, sum teir báðir brøðurnir, Poul Johannes og Andreas vóru felags um í mong ár. Báturin hjá teimum kallaðist »Hjallur«. Hann mistu teir við Kelling­­ina, sum greitt verður frá í kom­­andi parti. Andreas og Poul Johannes smíð­ aðu sær saman við Símun Johan Wolles, kenda bátabyggjaran av Eiði, ein nýggjan »Hjall«. Hetta gekk stak væl. At lýsa hetta kann verða endurgivið brot úr blaðið Fjarðbúgvin í 1974. Her verður sagt: »Besti báturin á Norðhavinum í vár uppá seg har norðuri á Eiði – og helst eisini í landinum – man uttan iva vera Hjallur við Ljósá. So vítt okkum kunnugt rógva bert 2 mans við honum, og hava teir fiskað ikki minni enn 65.712 pund í tíðarskeiðinum 25. februar til 4. mai. Hetta man vera Norðhavsmet burturav.« Fjarðbúgvin hevur annars eina uppgerð yvir bátar, sum hava av­reitt á Eiði fram til 29. apríl 1974. Teir vóru meira enn 40 bátar. Í dag verður fiskur neyvan virkaður á Eiði. Hetta var áðrenn tær elektron­ isku snellurnar. Teir høvdu tvær hondsnellur í part. Meðan teir drógu aðra upp, rann hin niður. Tað var sjáldan, at tað var brúk fyri at fíla. Fiskurin kom á beinanvegin. Tað vóru einir 7 húkar á hvørji dorg, so tað var skjótt at fiska. Eisini halda brøðurnir, at dorgin hevði týdning. Dergur vóru úr nylon, men nylon valdast. Sumt nylon hevði ælabogalit. Hetta ræddi fiskin nakað í mun til tað heilt klára nylonið, sum teir brúktu. Annars siga teir eisini, at fiskurin fór at økjast nógv undir Føroyum, tá ið fiskimarkið í 1964 fór út á 12 fjórðingar. Men tá ið tað fór út á 200 fjórðingar í 1976 minkaði fiskurin aftur. Orsøkin var einfalt tann, at nú komu ein hópur av trolarum inn á grunnin, og hetta merktist eisini á stovninum. Tann 7. juli 1977 keypa teir gamla rutubátin »Reynir«. Nú gjørdist tað eisini lættari at rógva út. Hesin bátur var størri, og hann hevði eisini dekk og uppihaldsrúm. Hendan bátin høvdu teir fram til 1998, tá ið teir gevast við at hava útróður sum høvuðsvinnu. Síðan fóru teir at smíða bátar. So hetta eru menn við fjølbroyttum evnum. Fingu um skrúvuna Teir hava sjálvsagt upplivað nógv sum útróðrarmenn. Sum eina ferð, teir fóru við kalvalínu. Tað var harður streymur, so teir máttu bíða til streymurin vendi. Tað var farið at skýma ordiliga tá. Teir settu eina boyu niður afturat. Teir høvdu ikki meira enn sett hesa boyuna, tá kemur hin upp. Tað lukkaðist at fáa línuna aftur í øllum góðum. Men beint, tá ið teir skuldu koyra á, kom eitt stórt trol um skrúvuna. Hetta gjørdi eisini tað, at okkurt gekk fyri við skrúvuni, so tað kundi ikki siglast. Hetta var úti við Stakkin. Eystfallið var við at koma. Teir royndu so at rógva so mikið, at teir kundu koma inn í flógvan. Teir koyrdu tvey ella trý dregg út, so teir kundu liggja har. Tað var nokk so ófýsið ta náttina, og tað var regn av útsynningi. Teir vistu ikki, um hetta fór at halda. Teir sóu beint inn á Tjørnuvík og royndu at blussa, men einki menniskja var úti í Tjørnuvík, sum veðrið var. Tá høvdu tey varskógva heimaní­ frá, tí teir ikki komu aftur í aftur. Post­báturin Reynir kom fram á teir. Eftir hetta varð syrgt fyri altíð at hava telefon í bátinum. Brøðurnir vinstrumegin frá Poul Johannes, Andreas og Hans Elmar Útróðrarflotin við Ljósá. "Reynir" og "Hjallur" Poul Johannes og Elin Í komandi parti verður greitt frá, tá ið Poul Johannes og Andreas máttu gista á Kellingini