hósdagur 19. februar 2004síða 2

2 Nr. 34 - 19. februar 2004 Nr. 34 - 19. februar 2004 3 Alt endar í brúsi av sangi, ljóði og tónleiki Á komandi varma- keldustevnu í Fugla- firði verður eitt norð- urlendskt samtak skipað, sum fevnir um ljóð, sang og tónleik – ella: Menn- iskja í ævintýrum og søgnum. Listafólk og tónleikarar úr Dan- mark, Íslandi, Noregi og Føroyum taka hendur saman og gera eina uttandura- og innandura verk- ætlan, sum fer at bakkastokki fríggja- dagin, 2. juli MENTANARTILTAK Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Á varmakeldustevnu í ár verður munandi meira gjørt burtur úr á listarliga økin- um enn vanligt. Orsøkin er, at í ár verða málningafram- sýningin á varmakeldu og Fuglafjarðar Hornorkestur 35 ár. Í hesum sambandi er ætlanin at skipa fyri einum tiltaki, sum skal verða á norðurlendskum stigi. Tiltakið fevnir eitt nú um ljóð, sang og tónleik – ella, sum fuglfirðingar sjálvir rópa tað: Menniskja í ævin- týrum og søgnum – eitt norðurlendskt samtak. Um víðan fjørð Frist Johannesen veit at siga, at ein ljóðmynd fer fram úti á fjørðinum, har ein róðrarbátur kemur rógvandi inneftir vágni við einum marmennli (kóp- akonu) í skutinum, meðan ljóð og tónleikur ljóða um tann víða fjørð. Saxofinisturin, Mikkel Hess, situr í bátinum og blæsir í sítt ljóðføri. Listafólk taka hendur saman og gera eina uttan- dura og innandura verkætl- an, sum fer av bakkastokki fríggjadagin, 2. juli klokk- an 19. Hetta er vikuskiftið, tá ið varmakelda er í Fugla- firði. Frits Johannesen sigur, at ein listabólkur av Falster, sum listamenn í Fuglafirði hava samband við í listalig- um ávikum, fer at gera nakrar standmyndir, sum verða settar upp á ytra armi á bátahylinum. Endar í brúsi… – Tá ið róðrarbáturin kemur at landi, fer kópakonan í land á bátabrúnni, og tá koma fleiri sjónleikarar í kópakonuhami uppí leikin. Øll fara nú dansandi inn- eftir bátabrúnni. Til tiltakið koma sjónleikarar úr Ís- landi, Noregi og Danmark. Fuglafjarðar Hornorkest- ur stendur millum stand- myndirnar og spælir, og alt flytir seg nú inn í Ment- anarhúsið, har trý kór – Tritonus úr Keypmanna- havn, Kór Langholts kirkju úr Reykjavík og Fuglafjarð- ar Sangkór – fara at syngja eina kantatu, sum Alexand- ur Kristjansen, skald úr Fuglafirði, hevur skrivað. Brøðurnir, Mikkel, Nic- olaj og Emil Hess úr Dan- mark, seta tónleikin til kantatuna. Hesir eru heims- kendir jasstónleikarar. – Alt endar í einum brúsi av sangi, ljóði og tónleiki, sigur Frits. Mikkel er saxofonistur, Nikolaj pianistur, og Emil Hess er trummusláari. Kontrabassur er eisini við, og her verður tað Edvard Nyholm Debess sum spælir – Fleiri listaframsýningar verða bæði innan-og uttan- dura kring um í Fuglafirði. Hvussu hesar verða skipað- ar, er ikki endaliga greitt enn, sigur Frits Johannesen. – Ein ljóðmynd fer fram úti á fjørðinum í Fuglafirði á varmakeldustevnu í summar. Róðrarbátur kemur rógvandi inneftir vágni við einum marmennli – ella kópakonu - í skutinum, meðan ljóð og tónleikur ljóða um tann víða fjørð. Alt endar í einum brúsi av sangi, ljóði og tónleiki í Mentanarhúsinum, sigur Frits Johannesen Verndarfelagsskapir halda ikki, at norska stjórnin eigur at loyva oljuboringum í Barentshavinum, fyrr enn greitt er, hví lomvigin er so nógv minkaður SJÓFUGLAR Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Lomvigastovnurin er í sera stórari afturgond í fugla- bjørgunum í Norðurnoregi. Eisini hjá fleiri øðrum sjó- fuglum er støðan hættislig. Hetta vísa fleiri nýggj kanningarúrslit hjá eini altjóða kanningarskrá fyri sjófugl. Norðmenn halda, at ein møgulig oljuvanlukka, sum rakar strondina í Finn- mørkini, kann fáa álvars- ligar avleiðingar fyri sjó- fuglin, nú stovnurin framm- anundan er so illa fyri. Ein av leiðunum, sum oljuídnaðurin heldur vera sera áhugaverda, liggur bara nakrar fáar fjórðingar úr økinum, har lomvigin heldur til. Verndarfelagsskapir halda tí ikki, at norska stjórnin eigur at loyva olju- boringum í Barentshavin- um, fyrr enn greitt er, hví lomvigin er so nógv mink- aður. Ein stórur partur av sjó- fuglunum í Noregi halda til í landnyrðingarpartinum av Atlantshavinum. Úrslit í 2003 frá tíðini, tá ið búfuglurin reiðrast, vísa, at sjófuglastovnurin er met- lágur. Tað er serliga lomvigin, sum hevur verið fyri stórari minking seinastu 20-40 árini. Mælt verður til at seta í verk kanningar fyri at finna útav, hvør orsøkin er til hesa afturgongd. Frágreiðingarnar, sum eru lagdar fram, vísa tó bæði positivar og negativar broytingar fyri sjófuglastovnin. Lomvigin er sera illa fyri, meðan stovnurin av súlu og skarvi er í støðugum vøkstri. Lomvigin í Norðurnoregi sera illa fyri Lomvigin í Norðurnoregi hevur verið fyri stórari minking seinastu 20-40 árini. Hinvegin veksur talið av skarvi og súlu Kvinnur sum íbirt- arar í Pakk- húsinum Í kvøld verður uppfylgjandi fund- ur av tiltakinum »Kvinnur sum íbirtarar« í Stóra Pakkhúsi í Vági TILTØK Dagfinn Olsen dagfinn@sosialurin.fo Í kvøld, hóskvøldið 19. februar, skipar Suðuroy- ar Skeiðsdepil fyri seinna fundinum um »Kvinnur sum íbirtar- ar«. Fundur verður í Stóra Pakkhúsi og byrj- að verður kl. 19.30. Rúna Hjelm, stigtakari, leggur fyri. Á hesum fundi verða møguleiki fyri at leggja ítøkilig uppskot fram - og seta arbeiðsbólkar at arbeiða víðari við íbirt- a r a v e r k æ t l a n u m . Ókeypis luttøka. Hetta er uppfylgjandi fundur, eftir at fyrsta fundurin við hesum evn- inum vísti seg at fáa stóra undirtøku og upp- møtingin var góð. Nú verður so tikið aftur í aftur og er ætlanin at fáa ítøkiligar ætlanir fram í ljósið og sum skilst, so er onkur, sum arbeiðir við onkrari verkætlan. Norskir fiskimenn kasta fisk útaftur fyri nærri einari milliard krónum árliga. For- maðurin í Fiskidaga- nevndini, Óli Samró, sigur at hetta er ein beinleiðis avleiðing av kvotuskipanini FISKIVINNA Jógvan Hugo Gardar Oslo, Noreg: Týskvøldið sendi norska sjónvarpið eina sending um norskar og íslendskar fiskimenn sum blaka stórar mongdir av fiski útaftur. Fiskur sum av ymsum orsøkum ikki gevur nóg góðan prís. Tað kann vera tí talan er um smáfisk ella skeiv fiskasløg. Norskir fiskifrøðingar á Havforskningsinstituttet meta at millum 50.000 og 200.000 tons av fiski verða koyrd í havið aftur, og hesin fiskurin hevur eitt virði uppá nærri einari milliard norskum krónum árliga. Hetta svarar til eini átta prosent av tí norðmenn fiska árliga. Í hesum talin- um liggur eisini fiskur sum verður oyðilagdur av troli og gørnum. Men ein fittur partur er fiskur sum ólóg- liga verður koyrdur út aftur tí talan er um smáfisk sum ikki gevur nóg góðan prís, ella tí hetta er hjáveiða sum báturin ikki hevur loyvið at fiska. Stjórin á fiskivinnu- og stovnsmetingardeildini hjá Havforskningsinstituttet, Kjell Nedreås, sigur í sam- røðu við Norsk Telegram Byrå at tølini eru so stór at tey eiga at ávirka komandi kvotuásetingar. Kreppufundur Norski fiskimálaráðharrin, Svein Ludvigsen, kallaði mikumorgunin inn til kreppufundar fyri at við- gera ákærurnar og avdúk- ingarnar sum komu fram í sendingini. Umboð fyri reiðaríini vilja vera við at tey ikki kenna nakað til at fiskur verður kastaður útaftur í stórum mongdum. Tíðinda- stjórin hjá Fiskebåtredernes Forbund, Arill Riise, sigur at um tølini passa, so skul uteir gera nakað við ólevn- aðin. Hann sigur sam- stundis at hann ikki trýr uppá tølini, tí millum annað eru stórar mongdir av sild við. Talan er um sild sum trolararnir ikki megna at gera nakad við í samband vid at trol ella nót skrædnar av teimum stóru mongdun- um. Riise vísir á at ein noyðist at skilja ímillum tað sum er gjørt við vilja og tað sum er óhapp. Tveir royndir fiskimenn greiddu í sendingini frá hvussu teir hava verið við til at blaka út fisk sum gott kundi verið tikin til lands. Annar av teimum, tann 34 ára gamli Ben Kåre Tho- massen, sigur at hann rokn- ar við at umleið helming- urin av smáfiskinum og hjáveiðuni fer aftur í havið. Thomassen sigur at hesin ólevnaðurin er púra vanlig- ur, og hann hevur verið til hetta umborð á øllum bát- unum hann hevur verið við. Hann er í dag við einum av trolarunum hjá Westfish- Aarsæther »Varak«, og hann váttar at hetta eisini hendir umborð á hesum trolaranum. Fiskimálarðharrin sigur at teir nú mugu finna eina loysn fyri at sleppa burturúr hesum. Svein Ludvigsen segði týskvøldið í samrøðu við tíðindsasendingina hjá NRK at um so er at so stór- ar mongdir av fiski verða blakaðar útaftur sum talan er um í sendingini, so hevur norska fiskivinnan fingið óbótaligan skaða. Skipanin orsøkin Formaðurin í føroysku fiskidaganevndini, Óli Samró, sigur at tað sum kom fram týskvøldið vísir at ein kvotuskipan sum tann norska hevur trupult við at tola at spurningar vera settir við til dømis útblaking av fiski. – Sendingin prógvar at kvotuskipaninar ikki virka, tær byggja uppundir at fiskimenn noyðast finna mátar at fáa sum mest burturúr teimum tonsunum sum teir hava fingið tilluta. Fiskidagaskipanin leggur upp til at allur fiskur sum kemur í trolið ella á húkin verður hagreiddur. Kvotu- skipanin leggur ikki upp til at øll veiðan skal hagreiðast uppá besta máta. Og smá- fiskur gevur minni prís enn tann stóri fiskurin, tí loysir tað seg at kasta smáfiskin útaftur, sigur Óli Samró. – Slík lógarbrot vilja fylgja eini kvotuskipanin, og eg meini at einasta gongda leið er at hava skip- anir sum minna um okkara fiskidagaskipan. Men norð- menn hava ikki vilja um- hugsa at nakað er galið við skipanini. Í staðin royna teir at loysa teir einstøku trupulleikarnar innan fyri somu skipan so hvørt sum teir koma, sigur Samró, og leggur afturat: – Teir finna neyvan nakra loysn fyrrenn teir gera nak- að við sjálva høvuðsskipan- ina. Norska kvotuskipanin á vandakós Óli Samró, formaður í fiskidaganevndini C M Y K 3 2