mánadagur 21. november 2011síða 25

25 Mánadagur 21. november 2011 · Nr. 135 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Framsókn fekk eitt gott løg­ tingsval. Tað takka vit fyri. Framsóknarhugsjónin vann tó sum heild ongan sigur. Velj­arin valdi eitt meira afturhaldssinnað løgting, enn vit høvdu vónað. Vit taka veljarans avgerð til eft­ ir­tektar og vóna, at hugsjón okkara sum frálíður vinnur størri frama. Tað, sum hin­ vegin skelkar okkum, er hvussu langt út í afturhaldið, teir fýra samgonguflokkarnir nú trýsta Føroyar og føroy­ ingar. Eitt er at kuta eina tá og høgga ein hæl fyri at fáa eitt samstarv. Annað er – tvørtur um eitt vikuskifti – at sleppa grundleggjandi prinsippum fyri at sleppa framat valdin­ um. Eftir okkara tykki niðra flokkarnir ikki bara seg sjálv­ar, men allar føroyingar. Hetta ynskti Framsókn ikki at gera, og vit vrakaðu tí tann ultra-konservativa og lítið uppbyggiliga leistin fyri samráðingunum. Við støði í okkara virðis­ grundarlagi, sum fevnir um persónligt frælsi, vinnuligt frælsi og tjóðskaparligt frælsi, fara vit niðanfyri at greiða frá okkara meining um grundarlagið undir nýggju samgonguni og frá tí leik­luti, vit ætla at spæla sum kon­struktiv andstøða. Ríkisrættarliga støðan Framsókn metir nýggju polit­ isku linjuna í ríkisrættarliga spurninginum at vera lítið virðiliga. Politisku flokkarnir hava í nógv ár samstarvað væl og konstruktivt um eina nýggja stjórnarskipan, sum kundi havt savnað allar føroyingar kring prin­ sippið um, at alt valdið í Før- oyum liggur hjá føroyska fólk­inum. Nú úrslitið av hes­um arbeiðinum liggur klárt til sam­tyktar, hava teir fýra aftur­halds­flokkarnir kveistrað tað til viks. Alt vald í Føroyum skal heldur liggja hjá danska ríkinum, sum so kann út­veita partar av tí til før­oyska fólkið. Hetta er ikki í tráð vil viljan hjá einum meiri­luta av føroyingum. Ríkisveitingin Fyrsta átakið hjá nýggju sam­ gonguni er at bidda meira av peningi frá tí danska skatt­ gjaldaranum, sum stríðist við eitt dupult so høgt al­ ment hall sum tann før­ oyski. Hendan skommin varð enntá útbasunerað til danir av fólkatingsins røð­ara­palli, áðrenn vanligi føroy­ing­urin fekk hana kunn­gjørda frá sínum egnu fólka­valdu. Eitt er, at hendan biddara­gongdin er í beinleiðis andsøgn til bæði ynskini og sjálvs­virð­ ingina hjá einum meiriluta av Føroya fólki. Annað er, at hon kann gerast beinleiðis skaðilig fyri arbeiðið fyri ein­ um sjálvberandi føroysk­um búskapi, tí hon tekur fokus burtur frá at fremja tær nýskipanir í bæði tí almenna og vinnulívinum, sum eru lívsneyðugar. Tað einasta rætta hevði verið, at arbeiðið fyri einum sunnum búskapi byrjaði heima hjá okkum sjálvum. Høvuðsvinnan Eftir at ávísir politiskir flokk­ar hava fyrisitið fiski­ vinnuna í nógv ár, hava bæði Vinnuhúsið og onnur í álvarsomum vendingum rópt varskó og inniliga biðið um nýskipanir í fiski­ vinnupolitikkinum við tí endamáli at fáa ”skil á” hesa vinnuna, so hon bæði kann yvirliva og vinna pening. Mett verður, at bara royndirnar eftir toski og hýsu kunnu geva eina hálva milliard krónur meira um árið, verður vinnan fyrisitin lívfrøðiliga og búskaparliga betur. Nú halda somu flokkar fram við at fyrisita vinnuna, og eftir tí, sum frættist, uttan at broyta fyrisitingina munandi. Vandi er fyri, at botnfiskavinnan fram­haldandi verður ein sosial skipan heldur enn ein handilslig vinna. Tað skilst eisini, at ein skip­an, sum tryggjar tí al­ menna stórar upphæddir burtur úr nýggjum uppi­ sjóvar­rættindum, ið eingin okkara átti frammaundan, eisini skal verða slept. Eitt sunt og ikki køvandi tilgeingisgjald skal, sum skilst, broytast til okkurt slag av eykaskatti frá teimum vinnufyritøkum, sum hava størsta yvirskotið. Eitt er, at tey, sum best duga at røkja rættindini á handilsligan hátt, soleiðis skulu ”revsast”. Annað er, at ein tílík skipan lættliga kann føra til, at kønir bókhaldarar – m.a. hjá útlendskum kapitaleigarum – leggja vinningin hjá eini ”multinationalari” konsern í øðrum landi enn í Føroyum. Tað er ikki trupult at síggja, at taparar í øllum hesum gerast tey, sum eiga fiskin í havinum, nevniliga Føroya fólk. ”Etisk” mál Av einihvørjari orsøk sleppa summir minnilutar at forða fyri, at nøkur politisk mál kunnu fáa vanliga demo­ krat­iska viðgerð við tilvísing til, at hesi mál eru etisk. Sum um, at øll politisk mál ikki eru tað. Tíverri snúgva hesi mál seg viðhvørt um persónliga frælsið hjá nøkrum av okk­ ara meðborgarum. Tað er hug­stoytt, at tað framvegis er so í 2011, at mál, ið umfata persónligt frælsi, ikki kunnu fáa eina demokratiska viðgerð ella kunnu verða samtykt í løgtinginum orsakað av einum frammanundan av­tal­ aðum veto. Hetta eigur eftir okkara tykki ikki at kunna henda innast í einum nútíðar fólkaræði. Lívsneyðugar nýskipanir Undan valinum tóktist tað at standa teimum flestu greitt, at tað er avgerandi neyð­ugt at fara undir grund­ leggjandi nýskipanir av før­ oyska samfelagnum. Bæði fyri at fáa bilbukt við tí risa­ vøkstrinum, sum seinastu 10 árini hevur verið í almennu útreiðslunum, og fyri at fáa munandi meira burturúr bæði náttúrutilfeinginum og tí menniskjaliga tilfeinginum – til gagns fyri bæði vinnuna og alt samfelagið. Tílíkir reformar eru harð­ir at fremja og krevja tí breiða semjur, sum eisini røkka langt, tvs. tvørtur um fleiri valskeið. Tær fyrstu royndirnar at gera tílíkar semjur vórðu gjørdar millum Sambandsflokkin, Tjóðveldi, Javnaðarflokkin og Fram­ sókn, tá Fólkaflokkurin í vár fór burturúr lands­stýris­ sam­gonguni. Teirri fyrstu semj­uni varð tó ikki langt lív lagað. Løgmaður, sum í vár fekk dyggan stuðul frá flokkum, sum saktans kundu havt felt hann, vendi ”lang­ tíðar”-semjuni bakið, so títt og knapt, hann aftur hevði parlamentariskan møguleika fyri tí. Skatturin Í Framsókn fegnast vit um, at nýggja samgongan er samd við okkum um, at skatta­ trýstið í Føroyum er køvandi, serliga at lønarskatturin er alt ov høgur. Vit høvdu tó ynskt okkum, at samgongan hugsaði munandi meira um føroysku barnafamiljurnar í skattapolitikki sínum. Tá Fram­sókn herfyri legði fram sín skattapolitikk, nevndu vit hann ’Ein kapp­inga­r­ førur skattur’. Vit sip­aðu til, at Føroyar mugu ger­ast førar fyri at kappast við granna­londini um barna­ familj­urnar, sum eru okkara ein­asta framtíð. Skattapolitikkur okkara hevði tvey endamál: Við eini kombinatión av skattalætta og progressivum barnakekki miðaðu vit eftir at geva teim­ um betri kor, sum veruliga høvdu tey mest fyri neyðini. Samstundis hevði hetta stuðl­ að væl undir at fáa meira ferð á landsbúskapin, tí pengarnir høvdu beinanvegin komið í umfar. Barnafamiljurnar hava brúk fyri at nýta peng­ arnar. Vandi er fyri, at tey, sum nú fáa mest burturúr ”flat-skattinum” eru tey, sum longu frammanundan hava mest eftir á konto, og at ein partur av lættanum tí endar á bankabók heldur enn í bú­ skapinum. Framsókn í andstøðu Í Framsókn vistu vit sjálv­ andi væl, at vit ikki fóru at fáa alt okkara við í eitt sam­ gongusamstarv. Vit vóru til reiðar at gera semjur fyri at fáa sum frægast burturúr til tess at gera Føroyar til eitt so frælslynt og tíðarhóskandi samfelag, sum tilber. Men hesar semjur skuldu tó peika frameftir og uppeftir, ikki aftureftir og niðureftir. Hóast vit ikki kunnu verða partur av tí aftur­halds­ politikki, sum samgongan um­boðar, fara vit sjálvandi at virka konstruktivt í and­ støðu. Tað skylda vit bæði velj­arum okkara og øllum før­oyingum. Vit fara at stuðla øllum átøkum, sum - gera tað lættari og meira lokkandi at búgva og virka í einum sjálvbjargnum, fræls­lyntum og tíðar­hósk- andi Føroyum - fremja lívsneyðugar ný­ skipanir av samfelagnum - elva til eina meira kapp­ ing­arføra skattaskipan - birta eitt meira dynamiskt samfelag - skapa ein støðugan bú­ skaparvøkstur, byggjandi á føroyskan mátt og megi - leggja grundina undir eina handilsliga fiskivinnu eins og nýggjar vinnur - menna føroyingar sum eitt framkomið fólk. Aftureftir/niðureftir heldur enn frameftir/uppeftir FRAMSÓKN - Tingmanningin, valevnini og nevndin MIKUKVØLDIÐ 23. NOV. KL. 19.00 ØLL ERU HJARTALIGA VÆLKOMIN! 1 9 8 9 - 2 0 1 1 Mikukvøldið 23. nov. kl. 19.00 verður fyrilestur í Starvsmannafelagshúsinum, J.H. Schrøtersgøta 9. Fyrilestrarhaldari verður Bjarki á Rógvi Hansen, neurologur. FYRILESTUR EVNINI HESAFERÐ VERÐA: • Vandar í sambandi við epilepsi. • Verja og ovurverja av børnum og ungum við epilepsi. • Sjúkrahúsið Filadelfia í Dianalund. Aftaná fyrilesturin verður hugnaløta við kaffi, køkum, rís a la mande og øðrum. Tiltakið er ókeypis, og vóna vit undirtøkan verður góð. Við ynskjum um eini gleðilig jól og eitt av Harranum signað nýggjár. Epileptikarafelag Føroyar varð stovnað í 1989 og hevur til enda máls at upp lýsa um epilepsi. Hevur tú spurningar ert tú altíð væl- komin at seta teg í samband við okk um á tlf. 263078 ella á randfrid@olivant.fo