mánadagur 21. november 2011síða 24

Mánadagur 21. november 2011 · Nr. 135 24 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Setur tú kós vesturyvir, frá tunnilsmunnanum Trong­ is­vágsmegin, ert tú 10 min. seinni hjá kikara, sum gevur tær eitt ógloymandi útsýni vestur í hav og norður í røkur Hvalbinga. Í suðri hómar tú hús í Fámjin, og tú sært niður í Trongisvágsbotn, eina náttúrperlu, sum alt ov fá vita um. Gongur tú so framvið røð­ ini, frá kikaranum og oman móti Botni, sært tú m.a., um tú kagar útav, økið, ið verð­ur kallað »undir soyði«. Hesar røkur, ið tykast hanga har av berum vana, eru eitt eldorado fyri teir servandu seyðir, ið hava valt staðið sum teirra búpláss. Kvikir og fimir klatra teir runt og halda avstað eftir smølu rásunum, inn á loynistíggir ella út í frælsi, so skjótt teir kenna á sær, at maður nærkast. Á fjalli í Suðri Miðan oktobur róku vit í Botni. Eg varð biðin fara »und­ir soyði«, kanska var eydnan við mær, so eg fekk fong upp við. Eg gleddist yvir hetta óvæntaða høvið at sleppa vesturum, í økir, sum mær hevur untst at kenna nærum síðani eg dugdi at ganga. Og væl gekst, bæði undir soyði og á rókini undir soyði, har 7 seyðir, herav 3 veður­ lomb, royndu at skáka sær undan. Men upp komu tey, tó treyðugt, væl stýrd av teim­ um báðum, ið vardu uppi á. Seinni um dagin noyddist eg norðurum við Smyrli, valstríðið var í hæddini, til Havnar at fundast. Til samgongu­sam­ ráðingar í Havn Knappan mánað seinni strídd­ust vit aftur, tíverri ikki á rókunum »undir soyði«, men á Gamla Apoteki í Havn, hesaferð m.a. um viðurskiftini á lívsins fíggjarligu rókum. Vit vóru fýra, við hópum av sekundantum uttanfyri, tilreiðar at hjálpa. Ikki var bratt, heldur slætt og flatt, ov flatt tókti mær. Sum so mangan áður varð vitjað á niðastu rókum, hugurin at fara inn á ovastu røkurnar, har annnars nógv bestu miðini eru, var eingin, týðuligt var, at dirvið enn einaferð bilaði. Men tøkk fái Kaj, sum, tá á stóð, vísti dirvi og kom við. Eg vildi ynskt, at túrurin harinni varð longri, so fongurin gjørdist størri enn tey ávíkavist 5 og 10 pro­ centini, sum flati gjørdist sosialari, men hetta var ein góð byrjan. Næsta royndin miseydnaðist tíverri, um reppið, at vit endaðu útav eggini, men tað er nú ein partur av tí at tora at vága. Eg vænti fleiri túrar inn á røkur Hesir vóru fyrstu og higartil einastu túrar okra, men eg vænti fleiri framyvir, saman við Kaj og øðrum, ið tora! Hjá mær og mínum skal ikki standa á. Væl kunnu teir verða okkum fyriuttan, velja lættastu loysnina og halda á at grulva á niðastu rókum. Men eg havi varhugan av, at Kaj hevur dirvi og fer at koma við aftur, hagar eingin annar higartil hevur bjóðað honum! Um tað enn kann øra fyri tær og tykjast ræðandi, so kenst tað væl, tá tú veit, at tú gert tað rætta. Um endaliga úrslitið er annars ov tíðliga at siga frá. Best man verða, nú ferðin so dánt er byrjað, at taka til sín ráðini úr kendari bók: »dømið tí einki fyri tíðina«. Eg vænti, at tíðin enn einaferð fer at prógva, at eins neyðugt tað er at verja niðastu røkurnar, eins neyðugt er at tora inn á tær ovastu fyri at finna og brúka til felags gagn tað ríkidømið, hesar rúma. Samanumtikið, so er støð­ an m.a., at: Miðflokkurin, í stutta sam­gonguskeiðinum higar­ til, hevur bøtt um lítið huga­ liga flatskattin við at minka um lættan hjá hægstu inn­ tøkunum - og við at verða við til at hækka botn­frádráttin. Mótsatt tí, ið m.a. javn­ aðar­menn (sum óttast fyri at hava mist einarættin til samstarv við fólkaflokkin) siga, so er eingin eykaskattur álagdur lægri inntøkum. Miðflokkurin fer enn sum áður at rætta teimum hond, sum vilja verða við til at verja tey, sum verju tørva og hjálp treingja, uttan mun til hvørjum rókum hesi bú­ leikast á. Varð Miðflokkurin rýmd­ ur úr samgonguni, so helt hend­an tó fram við sínum seytj­an tinglimum Við Kaj á ovastu rókum Jenis av Rana Formaður Miðfloksins Kjak Føroyskur flatskattur - donsk lántøka Eg taki ikki undir við, at danir skulu læna pengar, so samgongan kann fíggja sín flatskatt. Og eg giti, at hetta verður trupult at fáa semju um. Men sum føroyskur fólkatingsmaður má eg virða tær avtalur, sum landsstýrið ger við donsku stjórnina Eftir eitt innslag í Degi og Viku fríggjakvøldið hava fleiri havt at mær, tí eg ætli at atkvøða fyri eini semju millum landsstýrið og donsku stjórnina um hægri blokk, um henda semja verð­ ur partur av donsku fíggjar­ lógini. Eg skal tí greiða frá or­ søkini: Javnaðarflokkurin segði púra greitt í valstríðnum, at vit IKKI ætlaðu at draga før­ oyskan partapolitikk niður á Christiansborg. Hinvegin lovaðu vit, at vit í okkara virki á Fólkatingi skuldu virða tann meirilutan, sum situr í Føroyum. Nú hendi tíverri tað eftir løgtingsvalið, at Føroyar fingu mest reaktioneru sam­ gongu, vit nakrantíð hava havt. Tað haldi eg sjálvsagt sera lítið um. Men í mínum starvi á fólkatingi má eg kortini virða henda veruleika. Eg kann ikki gjøgnum fólkatingið fara í víggj ímóti tí demo­ kratiska meirilutanum í Før­oyum. Okkara innlendis parta­politiska stríð skal eftir mínum tykki førast í Før­ oyum - ikki í Danmark. Partur av fíggjarlógini Annars er at siga, at ein møgu­lig semja um hægri blokk IKKI kemur til at­ kvøðu­greiðslu fyri seg. Semj­ an kemur einans í fólka­ tings­salin sum ein partur av donsku fíggjarlógini. Eg hevði sostatt bara kunnað atkvøtt ímóti við at atkvøtt ímóti allari fíggjarlógini. Og tað hevði absolutt ong­ an mun gjørt. Tað er vanligt í Danmark, at fíggjarlógin verður samtykt við sera stórum meiriluta. Tvs. at tá samráðingarnar eru lidnar, so virða øll úrslitið. Eisini tey, sum sita í minniluta. Og tað er longu greitt, at Venstre fer at stemma fyri hesaferð. Eg stemmi eisini fyri donsku fíggjarlógini. Tað geri eg m.a. fyri at virða úrslitið av teimum tingingum, sum eg sjálvur havi við dansk­ar ráðharrar - m.a. um ætl­aðu sparingarnar innan løg­regl­ una í Føroyum. Men eg geri tað eisini fyri at virða úrslitið av teim­um samráðingum, sum verða millum Danmark og Før­oyar um blokkin. Tað haldi eg, at eg sum føroyskt fólka­tings­ umboð eigi at gera. Eg sigi sjálvsagt eisini - á røttum stað - mína erligu meining um ætlanina at hækka blokkin. Men eg geri sam­stundis púra greitt, at hetta er eitt mál millum lands­stýrið og donsku stjórn­ ina. Føroyskur flatskattur - donsk lántøka Sum Søren Espersen segði í útvarpinum í gjár, er helst undirtøka í Danmark fyri at tiðna blokkin. Men um tað fer at eydnast landsstýrinum at HÆKKA blokkin, er helst ivasamt. Fastfrystingin byggir jú á avtalur, sum eru gjørdar á hvørjum ári í eini níggju ár. Eitt samt løgting hevur í flestu førum staðið aftanfyri. At uppsiga slíkar avtalur við afturvirkandi kraft er sera óvanligt - og ið hvussu er hevur landsstýrið ikki krav uppá nakað. Danski fíggjarmála­ráð­ harrin kann heldur ikki bara taka nærum 200 milliónir úr statskassanum. Hann er jú skralltómur. Pengarnir mugu lænast. Undir slíkum umstøðum er ikki ósannlíkt, at danska stjórnin fer at hyggja at, hvat pengarnir skulu brúkast til. Og so er spurningurin, um hon vil fíggja føroyskan flat­ skatt við danskari lántøku... Eg veit tað ikki. Og tað er ikki mítt borð. Eg kann bara hugsa mær, at sam­ ráðingarnar verða truplar. Men uttan mun til hvat úrslitið verður, hevði tað verið púra skeivt av mær sum føroyskum fólkatingsmanni at atkvøtt ímóti eini avtalu, sum Føroya Landsstýri ger. Sjúrður Skaale