mikudagur 23. november 2011síða 18

Mikudagur 23. november 2011 · Nr. 136 18 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Kjak Meðan fjøldin av føroya fólki seinastu 2 vikurnar í spenn­ingi hava gjørt seg til reiðar, at koma inn í lov­aða skattaparadísið, sum Fólka­ flokkurin borðreiddi við upp til løgtingsvalið, gjørdist veru­leikin hjá veljaranum ein heilt annar. Herrópini   áðrenn løg­ tings­valið vóru millum annað, at nú skuldi tað veruliga loysa seg fyri Marsannu og Palliba at arbeiða, og ikki at tala um hjá pensjónistum. Fjøldin sá fyri sær, at avleiðingarnar av skattalættanum komu at hava við sær, at arbeiðandi fjøldin fór at bróta svøvn, tí nú skuldi arbeiðast nógv. Handverkarar, húsasmiðir, heimahjálparar, pedagogar, sjúkrarøktarfrøðingar o.s.f. komu at merkja hesa tsu­ namiuna av skattalætta, sum kom at geva okkum ein bú­skaparvøkstur, um ikki er sædd­ur áður. Lovaði skattalættin hjá fólka­flokkinum hevur veru­ liga víst fjøld­ini, hvat borg­ar­ lig­ur poli­tikkur er nevn­liga, at tey sum eiga nógv framm­ an­undan, skulu sambært teirra politisku ideologi hava meira. Hetta hevur so við sær, at  tað verður soltið hjá teim­um á niðastu rókunum. Sum dømi kann nevnast, at hevur tú eina ársinntøku frá 120.000 til 180.000 verður skattalættin kr. 67,00 um mánaðin. Ein ársinntøka á kr. 240.000 , ca. Kr. 20.000 um mánaðin fær ein skattalætta á kr. 167 um mánaðin. Er árs­inntøkan kr. 300.000 ca. 25.000 um mánaðin verður skatta­lættin kr. 667. Fara vit so hinvegin upp á tær hægru røkurnar, kemur skjótt til sjóndar, at her snýr tað seg ikki um ein ella tveir hundr­ að­krónuseðlar í skattalætta um mánaðin.Nei ,her eru ong­ ar smáligheitir, tí nú er gávu­ mildni skattalættin ørvísi enn á niðastu rókunum. Er ársinntøkan hjá tær kr. 540.000 ca. 45.000 um mán­ aðin, verður skattalættin kr. 3.267 um mánaðin, ella kr. 40.000 árliga. Er ársinntøkan kr. 780.000 ca. 65.000 um mánaðin, verður skattalættin kr. 5.117 um mánaðin, ella kr. 61.400 árliga. Er ársinntøkan 1.000.000 verður skattalættin kr. 6.833 um mánaðin, ella 82.000 árliga o.s.f. Inntøkurnar frá kr. 180.000 til kr. 300.000 árliga geva í miðal kr. 450 í skattalætta um mánaðin. Løgmaður segði tað so greitt, at inntøkurnar frá handverkarum, heima­ hjálparum, pedagogum, sjúkra­røkt­ar­frøðingum, flaka­skerarum o.s.fr. gjalda so lítið í skatt, at tað var eing­in meining at geva teim­ um skatta­lætta. Jú sanni­liga, hetta er skatta­lætt­in, sum 70 % av løn­takarafjøldini hev­ur fing­ið í skjáttuna frá borg­arligu flokk­un­um. Sam­stundis vænt­ar borg­ ar­liga harka­liðið, at tað vegna skatta­lætt­an verður gravgangur hjá ar­beið­ara­ fjøld­ini eftir at arbeiða yvir­tíð, og at ófriður kemur at taka seg upp á teimum ymisku arbeiðsplássunum, tá allir   yvirtímarnir skulu realiserast. Eingin ivi er um, at hetta ósosiala uppskotið kem­ur at hava við sær, at gjógvin millum tey á niðastu rókunum og tey á ovastu rókunum   fer at vaksa. At formaður miðflokksins skuldi avreiða sína politisku sál og stuðla hesum uppskotið mundi koma óvart á mong. Í sínum gramleika eftir “for­ventet fangst” verður  lagt eftir eftirlønarskipanum hjá løntakarum. Tað sigur okkum so mikið, at borgarligu politik­arnir onga   virðing hava fyri tí ættarliði, sum hevur uppspart sær eftirløn. Sama má sigast um nógv um­ talaðu eldrabylgjuna, sum nú verður slept uppá fjall, tí peningur skal brúkast til at fíggja eitt politiskt stunt hjá einum flokki upp til løg­tings­ val­ið. Politikarnir kunna sita og sóla sær við óhoyrt høgari pensión, sum sjálvandi  ikki verður ávirkað av tí avgerð teir nú taka, um at taka grund­arlagið undan okkara eftirlønarskipanum. Heldur enn eitt búskap­ ar­ligt frambrot, gjørdist skatta­lættin eitt neyðaregg, og at billa føroya fólki inn at skattalættin kemur at viðfør fólka og búskaparvøkstur, hevur einki við veruleikan at gera. Sama arbeiðarafjøld og tryggingarfeløg skulu fíggja skattalættan. Av­leið­ ing­in verður at av­kast­ið hjá brúk­an­un­um verð­ur munandi skert, samstundis sum kappingin hjá trygg­ing­ arfeløgunum mót­vegis út­ lendskum trygg­ing­arfeløgum kemur helst í ring­asta føri at hava við sær, at øll tann føroyska eftir­lønar­skipanin fer fyri bakka. Harafturat ætlar borgar­ liga samgongan við sínum løtuvinningspolitikki, at lands­kassin skal kjósa sær allan skattin av pen­ sjóns­peninginum, og at komm­un­urnar ikki skulu fáa part í hesum peningi, samstundis sum millum annað  eldraøkið skal leggj­ ast út til kommunurnar. Av­ leiðingarnar av hesum verða at kommunurnar verða noyddar at hækka komm­ unu­skattin, og so er ruðu­leik­ in full­komin, eina og aleina av einum politiskum stunti upp til løgtingsvalið.   Eitt skattatekniskt bluffnummar Frank Davidsen Eru tit veruliga nøgd? Eg taki ikki undir við, at danir skulu læna pengar, so samgongan kann fíggja sín flatskatt. Og eg giti, at hetta verður trupult at fáa semju um. Men sum føroyskur fólka­tingsmaður má eg virða tær avtalur, sum landsstýrið ger við donsku stjórnina Eftir løgtingsvalið var greitt, at Føroya fólk hevði giv­ið sjálvstýris- og full­veld­ is­flokkunum 19 tingfólk íalt. Í samgonguni eru tríggir flokk­ar, 11 tinglimir íalt, sum vilja hava fullveldi ella fult sjálvstýri, og so er ein sambandsflokkur við 8 tinglimum. Ístaðin fyri eina sjálvstýrissamgongu hava vit í dag eina samgongu, sum fer nið­ur til Danmarkar at bidda meira pengar. Nakrar dáragerðir Hetta er sagt mangan, men nøk­ur ting mugu sigast ofta fyri at festa seg: Tað varð beinleiðis sagt og lov­ að, at vanlig arbeiðsfólk skulu merkja lættan av flat­ skattinum, og tað skuldi loysa seg at arbeiða; men tá ið Jørgen Niclasen sigur, at tað skal loysa seg at arbeiða, gloymir hann at siga, at arbeiðarin má vinna sær einar eyka 100.000 kr um árið fyri at fáa ein skattalætta, ið ger mun. Tær fáu hundrað eyka krónurnar um mánaðin hjá lágløntum verða burtur í tí, tey dagliga keypa – fylg bara við í matprísunum fyrstu mánaðirnir næsta ár. Teir 3 sjálstýrisflokkarnir í samgonguni søgdu “nei” til at tiðna blokkin, men nú siga allir “ja”. Eisini fer sam­ gongan at skatta pensjón við inngjald, so vit fáa pengarnar í landskassan nú, men koma at mangla teir í framtíðini. Og nú eru 4 lønmóttakarar pr. pensjónist, meðan kanningar vísa, at tað bert verða 2 løn­ móttakarar pr. pensjónist um eini 30 ár. Sostatt fara vit at hava alstóran tørv á hesum skattakrónum í framtíðini, men samgongan vil heldur pissa í buksurnar nú og handa okkum hesar køldu pissibuksur um 30 ár. Tað verða ikki samgongulimirnir, sum koma at kenna ótespu­ liga váta kuldan um 30 ár. Hetta skuldi verða búskap­ ar­átakið hjá samgonguni. Hann náði okkum. Sita tit, ið hava valt hesar flokkar, veruliga og hugsa: “hatta var stórt sæð tann politikkur, eg ynskti mær”? Nógv av tí, sum er gjørt, er í beina andsøgn við tað, flokkarnir í samgonguni søgdu áðrenn valið. Samgongan vanvirðir serfrøðina Vit hava óivað ta arro­gant­ astu samgongu í heim­in­um. Tey sita har við síni lærara­ út­búgv­ing og studentsprógvi og skýggja ráðunum hjá bú­ skaparfrøðingunum, sum eru løntir fyri at ráðgeva okk­ara leiðarum. Eitt er, at politikarar velja at til­laga boðini frá serfrøðini eft­ ir skilagóðari meting, sum tekur støði neyvum kann­ ingum. Men soleiðis er tað yvir høvur ikki. Hvat skal til? Hvussu leingi skulu vit hoyra vanæruligu fávitsku orðini frá drumba-dreinginum ytst á Tinganesi? Hvat halda tit sosialdemokratiska stjórn­ in í Danmark fer at siga, tá Føroya Løgmaður kem­ ur at bidda pengar, ið skal fíggja ein skattalætta, sum bert gevur fleiri peng­ar til tey vælhavandi í Før­ oyum? Skattalætti til frama fyri tey vælhavandi er ikki sosialdemokratiskur poli­ tikkur. Væl gagnist tí van­ æru­liga fylgi, ið fer við sínum skammleysa lógva til Christiansborg. Tey, ið spátta seg sjálv, eru fullspáttaði. Hetta, veit eg, smakkar held­ ur ikki væl hjá mongum sam­bandsfólkum – so kann “naivius maximus” kalla tað ein “rættur” so galið hann vil. Okkara innasta og stolta kensla av sjálvbjargni og fatan av ábyrgd letur seg ikki lumpa. Okkara inte­ gri­tetur er ikki til sølu. Eg kenni meg vanhalgaðan og ærumeiddan, og eg kann einki gera við tað, annað enn at siga sum er; við vón um, at fleiri onnur rakna við og gera sítt. Tí tað, sum hendur nú, er átalu vert. Kanska áttu vit enntá at farið fjølment oman á Tinganes at siga okkara hugsan. Og um vit framhaldandi verða vanvird við smílum og lygnum, reka vit Landsstýrið og Tingið til hús. Dávid Isfeld