fríggjadagur 23. desember 2011síða 44

Jólini 2011 12 blaðið Hetta er tíðin, har karamellur, piparnøtir, sjokuláta og annað søtt er at fáa í ovurmáti. – Skulu børnini vera væl fyri jóladagarnar, er umráðandi at velja rætta góðgætið til børnini, sigur Gyða í Gongini, kostfrøðingur hjá Fólkaheilsuráðnum heilsuráð Rannvá G. Fossaberg rannva@sosialurin.fo Sjokulátakalendari, mandarinir, pipar­ nøtur, karamellur, smákøkur og annað góðgæti hoyra jólunum til og eru hjá teimum flestu ein partur av hugnanum um høgtíðina. Men eta børn ov nógv av tí søta, kunnu jóladagarnir gerast ein sonn marra fyri bæði børnini og for­eldrini, tí sukur hevur stóra ávirkan á børn. Sukur ger børn illa fyri Tað er ymiskt, hvussu stórar nøgdir av sukri børn kunnu hava: – Tað er ógvuliga individuelt, hvat børn tola av sukri, men vanliga skulu børn ikki hava meir enn tvær súpiskeiðir av sukri, sigur Gyða í Gongini og legg­ ur afturat, at tað verður frámælt, at vøggu­stovu­børn fáa sukur. Tað munnu vera nógv foreldur, ið halda, at børnini eta ov nógv góðgæti um jólini, og tað nógva sukri hevur eisini avleiðingar. – Trupulleikin er tann, at ov nógv børn eta seg mett av sukri og tómum kalorium. Tí gerast tey troytt, grenjut og kunnu eisini fáa kvalma, sigur Gyða í Gongini. Hóast ongar vísindaligar kanningar enn hava prógvað, at børn gerast ovurvirkin av góðgæti, so veit mann, at alt tað søta ávirkar blóðsukrið hjá børnunum. Tey gerast tá í ringum lag og kunnu merkja órógv í kroppinum og verða ørkymlað. – Fyri at blóðsukrið skal haldast støðugt gjøgnum dagin, er tað um­ráð­ andi, at børnini eta seg mett í heilsu­ góðum kosti ístaðin fyri góðgæti. Gev teimum ein góðan morgunmat, so­leiðis at tey leggja ein góðan botn, og lat tey fáa fleiri, smærri máltíðir gjøgnum dagin, greiðir Gyða í Gongini frá. Góðskan er umráðandi Ein donsk kanning vísir, at eitt barn vanliga etur 342 sukurmolar upp á tríggjar dagar á jólum. Sambært al­ mennu tilráðingunum er hetta fýra ferðir meir enn tað, sum eitt barn í skúla­aldri eigur at eta. Børn í skúlaaldri skulu ikki hava meir enn 40-50 gramm av sukri um dagin, og hesa nøgdina fáa tey lættliga. – Nógv børn vilja hava eitt sindur av sukri á havragrýnið um morgunin, og drekka tey so eitt glas av saft seinna­ partin, ja so er sukurkvotan fyri tann dagin uppbrúkt, sigur Gyða í Gongini. Út frá hesum er lætt at síggja, at nógv børn fáa alt ov nógv sukur í desembur, men júst tí er tað eisini umráðandi, at foreldrini hugsa um góðskuna á tí søta, sum børnini eta. – Sjálvandi skulu børnini hava okk­ urt søtt um jólini. Tað skal bara ikki vera so, at tey eta seg mett av tí søta. Eg vil við­mæla foreldrum at geva børnunum til dømis marsipan, turkaða frukt og myrka sjokulátu, tí tað hevur ikki so stóra ávirkan á blóðsukrið, sigur Gyða í Gongini. Hon vísir eisini á, at ein stórur partur av teimum drykkjuvørunum, sum børnini drekka jóladagarnar, bert eru flótandi kaloriur, sum ofta fáa blóð­ sukrið at svinga ov nógv. Tað er tó ikki alt, sum hoyrir jólunum til, ið er líka ósunt. – Tað er eitt gott hugskot at geva børn­um mandarinir, sum nógv hava liggjandi í eini skál heima við hús. Mandarinir eru nokk tað besta, mann kann velja nú um jólini, tá mann skal hugna sær, tí mandarinir innihalda eina rúgvu av c-vitaminum, greiðir Gyða frá og mælir annars bæði vaksnum og børn­um til at hugsa um at eta eftir teim­um átta kostráðunum eisini um jólini. Hugsið um góðskuna á tí søta Góð ráð um jól, sukur og børn: • Vel ein kalendara við smáum gávum heldur enn sjokulátakalendara • Vel góðgæti av góðari góðsku. Hetta kann vera marsipan ella myrk sjokuláta • Et tað søta beint eftir eina høvuðsmáltíð, soleiðis at blóðsukrið verður hildið støðugt • Et øll sløg av nøtum (ansa eftir at smábørn ikki seta í hálsin) • Syrg fyri at barnið er væl fyri við at hugsa um tess kost, svøvn og vitaminískoyti Tá børn eta seg mett av sukri og tómum kalorium, gerast tey troytt, grenjut, kunnu fáa kvalma, gerast ørkymlað og kenna órógv í kroppinum. Gyða í Gongini, kostfrøðingur hjá Fólkaheilsuráðnum