fríggjadagur 23. desember 2011síða 50

Jólini 2011 18 blaðið at fólk brúka orðið brek ella brekaður í fleng, tá tey siga tað um onkran persón ella um nakað sum er býtt ella bein­ leiðis kiksað. – Tá dámar mær munandi betri vendingina »at bera brek«, tí tað setir ikki eitt slíkt negativt stempul á ryggin hjá tær, men ein sær snøgt sagt forbí tað. Tað sigur faktist bara, hvat tú ert, men ikki hvør tú ert. Tí innanfyri brekið bankar altso eitt mannahjarta, sum hevur somu møguleikar og sama krav um virðing sum øll onnur menniskju. – Ja, tað hevur sera stóran týdning at vit ikki verða gjørd til eitt brek ella ein trupulleika, men at vit eru menniskju sum bera eitt brek, og sum kortini ikki ger okkum øðrvísi enn onnur hóast alt, sigur Tóra við Keldu. Hvat er at vera normal? Heilt frá barnaárum hevur navnið Tóra við Keldu verið knýtt at svimjing. Hon luttók saman við Ítróttarsambandinum fyri Brekað í kappingum bæði heima og úti, og vann her ein hóp av heiðurs­ merkjum. Síðani hevur hon stovnað familju, lokið prógv sum lærari og er íðin at gera vart við ymisk viðurskifti innan hennara yrki í lesarabrøvum. Fyrr í mánaðinum var hon til eitt tiltak í Løkshøll, har hon fyrstu ferð alment segði frá um brek sítt. Fyri at vísa fundarfólkinum á brek sítt, ella rættari, hvussu lív hennara hevði verið uttan eina protesu, valdi Tóra at ganga upp á talarastólin uttan hesa. – Hetta gav helst fólki nakað at hugsa um, nú eg gekk niðan á talarastólin á ein heilt serstakan hátt. Men eg má, heilt erliga siga, at hesa løtuna føldi eg meg virkiliga nakna. – Hinvegin havi eg ofta hugsað um tað at vera normal: Er tað at vera normal at liva eitt lív við eini protesu – ella kanska nettupp uttan eina protesu? Ella er hetta bert nakað sum vit fjala okk­um aftanfyri. Tí skal eg vera heilt erlig, so føli eg meg munandi øðrvísi uttan hesa protesuna, enn tá eg havi hana á. – Fyri meg er tað eingin trupulleiki, tí so løgið tað enn kann ljóða, so føli eg meg frælsa við protesuni, og havi stórt sæð kunnað gjørt tað, sum eg ætlaði mær. Eru bæði beinini líka long? Hóast Tóra hevur kunnað gjørt mong ymisk ting og hevur havt eitt ríkt lív við sínum breki, eru tað ikki øll ið duga at virða líkar hennara. Í summar las hon eina ógvuliga skelk­andi yvirskrift í einum donskum blaði, sum vísir nakað av tí, sum kann gerast veruleiki um nøkur ár. Yvir­ skriftin var soljóðandi: »Skjótt verða børn við Downs Syndrom søga«. Fyri hana er hetta bert ein staðfesting av rákinum í dag, har tað ræður um at vera best, vakrast og klókast, og eitt samfelag sum bjóðar mammum at skanna barnið undir barnsburðinum, fyri at avdúka um alt er í lagi. – Ja, handan yvirskriftin smakkaði mær sera illa. Tí, hvat er tað sum vit vilja – ynskja vit at rudda børn út, tí vit ikki tíma tey, ella kanska ikki hava tíð at taka okkum av teimum? Skulu onnur avgera, um tú ella eg skulu hava rætt at liva? Hvat við øllum hesum sum ikki passa inn í okkara rammur – ja, hvussu hevði verið við mær? – Eg spurdi einaferð mammu mína, hvat hon hugsaði, tá hon átti meg. Hon var sjálvandi fegin um at hava átt eitt barn aftrat, men eingin ivi er um, at hon ynskti sær eitt barn uttan brek, eins og øll onnur foreldur gera. – Beiggi mín, Pætur er føddur við klumpfóti, men hóast tað og mítt brek, høvdu bæði hon og pápi tann eina­ standandi eginleikan at kunna vaksa við uppgávuni. Tóra hevur sjálvt átt tvær vælskaptar gentur, og í hesum sambandi vóru tær báðar eisini skannaðar í móðurlívi. – Eg minnist væl aftur á tann fyrsta spurningin eg setti teimum á sjúkra­ húsinum: »Eru bæði beinini líka long?« So tú sært, at hesin óttin hann liggur har onkustaðni. – Tí var eg eisini sera fegin um at sleppa at síggja myndina av fostrinum, har altso bæði beinini vóru líka long, sigur Tóra við einum brosi. Tóra hevur sjálvt átt tvær vælskaptar gentur. – Eg minnist væl aftur á tann fyrsta spurningin eg setti teimum á sjúkrahúsinum: »Eru bæði beinini á líka long?« myndir: bárður lydersen Fakta Navn: Tóra við Keldu, 37 ár Gift við Eystein Elttør Starv: Lærari Áhugamálini eru mong, men um eg skal nevna nøkur, so eru tað óivað at syngja, at svimja, at lesa og at skriva