mánadagur 2. januar 2012síða 11

11 Mánadagur 2. januar 2012 · Nr. 1 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Kjak Tað kann henda, at onkur heldur, at henda yvirskriftin er markhátlig. Hetta skal meira uppfatast sum tanka­ molar, heldur enn grenj ella kverulering. Hetta kom mær til hugs nú um daganar, tá eg lurtaði eftir teim ymisku rásinum, vit hava her á land­ ið, og las hvat bløðini skriv­ aðu. Eg minnist frá tí tíðini eg var til skips, tá blivu nógv evnir havd á loftið í logarinum ella í messuni, satt at siga var ikki orðavalið altíð tað mest vælvalda, sera beisk og til tíðir ósømuligt, har var onki filtur á. Hetta kom mær í huga, tá eg lurtaði eftir miðlinum. Her er ein broyting farin fram frá at vanda sær um orðbúnan til, hvat tú kann vænta tær at hoyra í dag. Í skjøtt mong ár hava vit fingið frálíkar sendingar í Kringvarpinum, hvussu vit skula verja um mál okkara, nýggj orð verða smíðaði, og tað verður lúkað í málinum, so at tað verður meira ment. Stóra tøkk hava tey uppiborið, sum hava verið slóðarar og so tey, sum nú halda fram við hesum týðandi arbeiði, fólki og landið okkara til frama. Tú kann lesa innlegg í bløð­ um, hetta er nokk ætlað sum skemt, men orðavalið og orða­ búnin er ikki sera hugaligur lesn­aður, sera vánaligt, tað sama kanst tú uppliva sam­ røður við kendar persónar sum sjenera onnur fólk, sum ikki sampakka í hugsunarhátt og livihátt, hetta minti meg á logar- og messusnakkið, tað ger onki um miðlanir liggja á einum ørðum hægri støði, enn logar- og messuorðavalinum. Nú eri eg ikki á facebook og komi tað ikki heldur, men eg havi sæð nakrar viðmerkingar á portalum til ymisk evnir, eg má siga at tað eru nakrar harðar og miskunnarleysar viðmerkingar, sum fara fram, tað er ok at ein ikki er samdur í ymiskum málum, men hví sjenera og niðurgera persónar, heldur enn at viðgera evnið á ein sakligan og høvuskan hátt. Eitt annað heldur ódámlit rák, sum er at síggja í nýggjari tíð, í tí almenna rúminum er tann umtalan, okkara politiska skipan og politikkarnir fáa, tað veri seg andstøða ella samgongulimir, ásannast má, at nakað av tí negativa, sum sagt verður um politikkarar, er sjálvskapt. Tað sum er so trist er, at tann tign, sum var um løgtings- og landstýrisstørvini og teimum persónunum, sum eru vald til hetta starv, er komið niður á eitt so óverdut støðið, sum ikki sømir seg einari framkomnari tjóð. Sjálvandið skulu vit hava skrivi- og talufrælsi, og vit skulla kunna spyrja og bora og endavenda hvørjum steini, sum tikið verður til, í málum sum eru ivasom og sum tørva eina nærri umrøðu og lýsan, missskil meg ikki her. Tá eg tosi um tign, so meini eg við, at løgtings- og landsstýrisfólk verða rópt fyri bæði líkt og ólíkt. Vit hava sæð, hvat slík umtala kann føra til, fólk vilja umhugsa, um tey vilja útseta seg sjálvan og familju teirra fyri slíkt, tað verður spell um tað verður fruktin av negativari umtalu í milinum. Tað er spell at síggja, at nógv av teimum, sum kundu blandað seg í orðaskiftið, fyrr eru ikki meir at finna í tí almenna orðaskiftinum i dag. Havi tosað við onkran teirra, orsøkin er, at tey upplivdu, at teirras persónur bleiv við­ gjørdur heldur enn tað ávísa evnið, eisini gekk hetta útivur børn og familju, børnini blivu happað, tað var ein alt ov høgur prísur at gjalda tí valdu tey at halda uppat at verða virkin í orðaskiftinum, hetta má sigast at verða stórt spell, at so er blivið. Eitt annað, sum hevur undrað meg er, tá fólk verða biðin um at koma til samrøðu ella orðaskiftið, tað veri seg útvarpið ella sjónvarpið, vert­ urin setur spurnigar um ávisa evnið, tann spurdi birjar at forklára seg, men so verður viðkomandi avbrotin av vert­ inum. Hví kunnu fólk ikki forklára seg lidnan? Sum eg innleiddi við, so er hettar bert ætlað sum nakrir tankamolar, sum ein upplivur og sær frá síðulinjuni, ongin av tykkum fjølmilafólkun nýtast at fara upp í tað reyða feltið av hesum, prøva og eftirmet, um kanska tit hava fyri neyðuni sum fjølmiðlafólk at broyta ting. Um vit vilja tað ella ikki, so hava fjølmilanir eina stóra makt og ávirkan, teir kunna føra eina menniskju upp á tindin, ella niður í dýkið, sjálvur havi eg tað álit og royndir av tykkum fjølmiðlafólki, at tit taka atlit til, hvar markið gongur, til tað ger skaða á onnur. Eg vil ynskja tykk­um fjøl­ miðlafólkið, bæði tí skriv­andi og Kringvarps­manningini, eitt gott nýggjár. Skulu vit hava logar- og messuorðaval í miðlinum? Thomas J. Askham Soleiðis sigst Fraklands drotning Maria Antoinette (f. 1755 - d. 1793) at hava spurt, tá hon á Versailles Slotti hoyrdi, at fólkið í París svøltaði. Hon livdi jú í yvirflóð við øll­um: mati og víni, tæn­ ar­um og tónleikarum og altíð borin á lógvum 15 km frá høvuðsstaðnum full­ komuliga óvitandi um støðu vanliga fólksins. Ja, hví mundu tey ikki eta kaku? Tað kúgaða og svanga fólkið framdi kollvelting í 1789 undir herrópinum : javni, frælsi og brøðralag og í 1793 vórðu Maria og Ludvík 16 hálshøgd. M.a. hetta kom eg til at tonkja yvir í morgun, tá eg keypti eitt hálvt omega­ rug­breyð fyri næstan 30 kr. Tí í innara oyranum ljóð­ar framvegis røddin frá: Í menn­ iskjanum góður tokki - har sagt verður, at nógvar føroyskar familjur við børnum, bert eiga uml. 60 kr. at liva fyri um dagin. Verður tað tá eisini hjá okkum - nú uml. 225 ár seinri - serliga í teim høgrakapitalistiskum heimunum spurt um, hví okk­ ara fátæku ikki bara eta kaku. Tí vanligt er at hoyra útsagnir sum: tey liggja, sum tey sjálvi hava reitt, ella tað er teirra egna skuld. Høgrakristindómur og høgra­politikkur í eina nøtu­ hylki. Vit hava kunnað lisið í bløðunum um teir (ikki tey), ið forvinna frá 3.000,- kr. - 15.000,- kr. um dagin. Hesu somu skulu nú hava áleið 100.000 kr. í part í hondina frá høgrakollveltingarstjórnuni, meðan tey við lágum inntøkum og arbeiðsleys skulu onki hava og pensionistar fara at gjalda meira. Matteuseffektin, ið sigur, at tey, ið hava, skulu fáa, með­ an tey, ið lítið og onki hava, frá teimum skal sjálvt tað lítla verða tikið, sær út til at vera samgongunar arbeiðs­ grundarlag vælsignað av Jenusi  (ikki Jesusi) og øðrum, ið onki hava fata av kjarnuni, men sum eru prógv fyri, at tað, ið verður sagt í Matt. er fullkomuliga rætt, sjálvandi, nemliga at tann sum hevur fingið fatur á boðskapinum og skilir kjarnuna, hann skal fáa innlit og forstáilsi í yvir­ flóð, meðan hann, ið lítið og onki skilir, skal missa tað lítla forstáilsi, ið hann hevur, soleiðis at hann stendur púra berur og kanska fullkomuliga forvirraður, tá talan er um gleðiboðskapin. Og at so er, tað síggja og hoyra vit hvønn dag m.a. í æviga jabbaríðnum um frelst­ ur við trúgv, gerningar hava einki upp á seg  (ein gjøgnum­ súrgað høgrakristin ella høgra­ heiðin egoistisk útsøgn, sum normalbegávaði áttu at vita, onki hevur við kristindóm at gera, tí har er fundamentið, tú SKALT elska Guð og næstan, hvørki meira ella minni. Av­ leiðingarnar av egoistiska høgrakristindóminum eru ikki til at taka feil av hvørki í Føroyum ella aðrastaðni, og fátækradømi er bert ein av fylgj­unum. Av somu orsøk hoyra vit tíðint, at næstin liggur, sum hann sjálvur hevur reitt, hvør skal siga, at tað má hann sjálvur um. Vit hava nokk við okkum sjálvi. Men hava vit nú eisini tað, um vit geva okkum út fyri at vera kristin? Tí sannleikin er hann, at Guð hevur givið okkum ØLL­ UM, ið búgva á hesum klettum eitt ríkt land. So sjálvandi er orsøkin til fátækradømi ikki, tí at ov lítið er til, men tí at ójavnt er býtt. Tað altavgerandi í løtuni er og verður tí at steðga høgra­ kollveltingini, og í henn­ara stað at fremja eina vinstra­koll­ velting, sum skapar góð livikor fyri ALLAR føroyingar, við yrking Grundtvigs fyri eyga og oyra: For da har i visdom vi drevet det vidt, når få har for meget og færre for lidt. Vónandi fara einglarnir, ið vitjaðu á jólum fyri umleið 2000 árum síðani, at vitja øll tey mongu, ið mugu halda jól í neyð og fátækradømi og geva teimum troyst og linna og eina livandi vón um betri tíðir. Hví eta tey ikki bara kaku? Dagfinnur Danbjørg