mánadagur 23. januar 2012síða 8

Mánadagur 23. januar 2012 · Nr. 10 8 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Rólant Waag Dam Tað er ikki hissini evnið, leik­ bólk­urin Tvazz hevur valt at taka upp við leikinum »Tey óndu«. Og tað eru ikki hiss­ ini spurningar, leikurin set­ir áskoðar­unum. Hesir eru við­ kom­andi, raka djúpt og krev­ ja, at tú sum áskoðari hevur onkr­an at tosa við, tá leikurin er liðugur. Ikki tí, at tú ert skelkaður ella sinnisrørdur, sum eg annars hevði roknað við, men tí at leikurin og leikar­ ar­nir seta so nógvar spurn­ ing­ar. Spurningar, hvørs svar eru valla finnast, men sum óbein­leiðis verða svaraðir í við­gerð­ini og kjakinum av spurn­ing­inum sjálvum. Hetta er eisini styrkin við leikinum. At hann tekur eitt so óunniligt evni upp – eitt mál, har ikki einans børn hava dripið eitt annað barn, men eitt mál har tveir tígg­ ju ára gamlir dreingir rætt og slætt buka og pína ein tvey ára gamlan drong til deyð­is – og kortini megn­ ar at lýsa evni og seta nakr­ar tankar í gongd hjá fólki, uttan at vanlukkuligi sorgar­leikurin fyllir títt høv­ur aftaná, men heldur reis­ir spurningin »hví?«. Men mongu spuringarnir, sum verða settir er kanska í meira lagi, tí hesir enda við at vera moraliserandi á ein strævnan hátt – og tá er vandi fyri, at boðskapurin drukn­ar í sær sjálvum. Breitt fokus Ein annar trupulleiki við leiki­num er fokusið – ella mang­ul upp á tað sama. Kór­ið setir rammurnar fyri leikin, greiðir frá máli­num, sam­s­tundis sum við­merkj­ ar­ar spyrja við­kom­andi spurn­ing­ar. Hetta gongur aftur gjøgnum allan leikin. Um­framt tað uppliva vit sterk­ar dialogar millum løg­ reglu­menninar, sum av­hoyra dreingirnar, og so sjálvar dreingirnar, og vit sleppa onkursvegna inn at dreingj­ unum, men ikki heilt inn at. Vit uppliva drúgvar og sann­før­andi monologar, har mamm­ur­nar hugleiða um teirra uppvøkstur, bak­grund og synir sínar. Brotini, tá lisið verður beinleiðis úr av­hoyr­ ingar­skjølunum eru somu­ leiðis ógvuliga sann­før­andi. Fing­ur kann á ongan hátt setast á leiklistarliga avrikið hjá teimum trimum. Tvørtur í móti spæla tey framúr! Dygdirnar hjá Kjartani Han­sen og Gunnvá Zacharia­ sen kenna vit og tað er ein frægd at uppliva tey, men danska Tine Gotthelf stend­ ur einki aftanfyri tey bæði. Og at hon tosaði danskt og hini bæði føroyskt, var á ong­an hátt órógvandi ella ør­kym­landi. Tað er eisini imponerandi at síggja, hvussu hesi trý jong­lera millum mongu leik­lut­irnar. Tey hava minst fýra leiklutir hvør, tí vit upp­liva teir báðar tígg­ ju ára gomlu dreingirnar, mamm­ur­nar hjá teim­um báð­um, mammuna hjá drip­ na dronginum, teir báð­ar dreing­i­r­nar, sum finna deyða James Bulger, jour­nalist­in, sum ger viðtal við hesar báð­ ar, fleiri løgreglufólk, fleiri vitni, umframt at leikar­ar­nir eisini virka sum við­merkj­ ar­ar og kór. Hetta gera tey eina­stand­andi væl og tú ert ongan­tíð í iva, hóast leikar­ ar­nir ikki skifta klæði ella broyta útsjónd á nakran hátt. Men mongu leiklutirnir eru ikki bara til gagns fyri leikin. Onkursvegna er tað sum um, at rithøvundurin hevur roynt at koma runt sum í øllum tilfarinum, sum liggur und­ir leikritinum, at tað er vorð­ið ov nógv. Eitt nú havi eg trupult við at skilja, hvat part­ur­in, har ein journalistur tosar við tveir dreingir, sum komu fram á deyða drongin, ger fyri leikin. Og nú vit eru við lýt­ini, leikurin hevur, er máls­ligi parturin verdur at nevna. Hetta kundi verið meiri gjøgn­um­arbeitt, tí um­set­ ing­ini vantar reglu­semi. Málið er hampiliga lætt, vanligt talumál stóran part av tíðini, men tað tykist ikki sannførandi, tá eitt so knort­ lut og tungt orð sum »sølu­ mið­støð«, verður brúkt av einum tíggju ára gomlum dreingi, samstundis sum ann­ar løgreglumaðurin spyr hvat fyri »hobby« drongurin hev­ur, fyri at nevna eitt dømi. Inkonsekvent og spell. Somuleiðis saknaði eg sjón­leik í leikinum. Tað ljóð­ ar kanska undarligt, men kemst tað fyrst og fremst av tí, at tað var so sera sterkt, tá tey spældu. Men mongu viðmerkingarnar og spurningar frá kórinum og viðmerkjarunum fyltu nógv, soleiðis at áskoðarin ong­an­ tíð slapp inn at einum per­ sóni. Sterk framførsla um viðkvæmt evni Tá hetta er sagt, eiga tey í Tvazz rós uppiborið fyri at kun­na spæla ein leik við ein­um so viðkvæmum evni. Eitt er sjálvt evni, men annað er mát­in tað verður lýst uppá. Tí hvat er meiri óunniligt og ræðu­ligt, enn eitt barnadráp framt av børn­um? Gunnvá Zacharia­ sen gjørdi í Sosialinum frígg­ja­dagin greitt, at tey ikki ynskja at volka sær í ein­um sorgarleiki. Tey ynskja held­ ur at viðgera spurningin, sum stendur eftir ein slíkan sorgar­leik, nevniliga hví, Hetta hevur eisini eydnast teim­um til fulnar. Tí verða míni ráð: farið til leikin, men havi onkran at tosa við aftaná, tí tað verður leikurin bara betri av. rolant@sosialurin.fo Vantandi fokus í óndskapinum UMRØÐA Leikurin »Tey óndu« er ein djørv og hugvekjandi uppseting við, men hevur ta sjáldsomu slagsíðu, at honum vantar sjónleik »Tey óndu« hevði frumframførslu leygarkvøldið og verður vístur hvørt kvøld klokkan 20.00 frá týskvøldinum fram til sunnukvøldið 5. februar Mynd: Finnur Justinussen Tey ynskja at viðgera spurningin, sum stendur eftir ein slíkan sorgarleik, nevniliga hví. Hetta hevur eydnast teimum til fulnar