mikudagur 25. januar 2012síða 27

27 Mikudagur 25. januar 2012 · Nr. 11 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Nú bjóðar Miðlahúsið lesarum at vera við til at »hjálpa« lands­ stýrinum, so hesi kunnu finna neyð­ug­ ar inntøkur og neyð­ ugar sparingar, fyri at fáa nærum? javnvág á fíggjar­løgtingslógini! Kaj Leo fekk ikki 200 mió kr. frá danska statskassanum til at hjálpa um okkara hall, fekk einans 9 mió kr. Puff..ØV... Støðuna hjá Sosial­ inum, Miðlahúsinum og portali teirra kenna vit. Her er bert talan um niðursetandi um­ talu frá ein­um parta­ polit­isk­um »neu­tral­ um« miðli, og hava vit á nakran hátt møtt einum neiligum við­ merkjara um støðuna hjá politisku leiðslu landsins, so er tað frá hesum miðlum. Tí er áheitan Miðla­húsins tað reina fupp og svindul! At biðja tey somu, sum á facebook og sum viðmerkjarar á por­tal­un­um gera eina »væl­meinta« inn­ stilling um landsins støðu er tað reina »gass«! Vil Miðlahúsið liva upp til sítt IMAGE í hesum viðfangi, so er eitt at gera, og tað er at geva almenna tæn­astumanninum Herman Oskar­son (valevni Tjóð­veldi- sins) ein fastan teig í blaðnum at um- mæla núverandi sam­ gongupolitikk! Longur koma tit ikki! Miðla­ húsið á »posi­ tivari« leið? Eyðun Mohr Viderø Stórar avgerðir skulu tak­ast í næstum innan fiski­vinnu­ um­siting okkara. Innan stutta tíð skulu makrelloyvir útlutast og møguligar treytir setast um tilfeingisgjald. Men støða skal eisini takast til eitt annað sera álvarsligt mál í næstum: Skulu fiski­ loyvini sigast upp í 2018 - sum higartil ætlað - ella er ætlanin nú at lata nøkrum fáum hesi í allar ævir? Nógv bendir á, at hetta seinasta er tað sitandi landsstýrið ætlar. Vit skulu øll gera okkum greitt, at um tað hendir, so vendist ikki aftur. Framtíðar fiskivinnu­um­ siting er eitt stórt mál og av­ger í stóran mun framtíð okkara. Tí skal hetta mál við­gerast í breiðari semju mill­um allar flokkar á Løg­ tingi. Men tað áliggur eisini politisku leiðsluni, at skapa eina so breiða tjóðar­semju sum til ber. Tí eiga vit at krevja, at vit fáa hetta fløkta evni lýst so væl sum gjørligt, so vit hava eitt nøktandi grundarlag at taka støðu útfrá. Tí bæði politik­arar og borgarir ann­ ars hava fyri neyðini at skilja mekanismurnar sum gera seg galdandi. Her eru nakrir av spurn­ ing­unum, vit eiga at seta: Ognarrættur: Hvør skal eiga tilfeingið? Skal landið staðfesta sín ognarrætt, soleiðis at fiskiloyvir bert kunnu leigast fyri ávíst tíðarskeið? Ella skulu vit, við eini rullandi loyvisskipan, lata summi vinna sær hevd uppá tilfeingið fyri altíð? • Virðisøking og sam­fe­ lags­gagn: Hvussu kemur hetta ríkidømi øllum sam­fe­lagnum til góðar? Er tað við at lóggeva til­ feingi í land ella við av­ gjaldi á landingar uttan­ lands? Hvar fer størsta virðisøkingin fram í teim­um ymsu liðunum frá grunni at munni? Og hvussu tryggja vit okk­um, at vit fáa lut í hesi virðis­ øking? • Atgongd: Eiga vit at royna at skapa eina meiri javn­ bjóðis atgongd til at gagn­ nýta tilfeingið? Hetta hevur nakað við rætt­vísis­ kenslu at gera og at geva fleiri, ið hava hug og evnir, møguleika at sleppa uppí fiskvinnuna. • Marknaðarkreftir ella oligarki: Skulu marknað­ ar­kreftirnar vera gald­ andi, tá vit útluta loyvir? Tvs okkurt slag av upp­ boðssølu. Í hvønn mun fylgja vit tilráðing frá b ú ­s k a pa r f r ø ð i n g u m um at lata upp fyri mark­naðarkreftunum í fiskivinnuni? Her galda hugtøkini gjøgnumskygni og at vinnan sjálv, gjøgnum eina uppboðsskipan, ásetir hvat tilfeingisgjaldið skal vera. Ella skulu vit fram­ haldandi velja nøkur reiðarí út, sum fáa veiði­ loyvi ókeypis og harvið mið­savna størri og størri virðir á fáum hondum. • Spekulasjón: Hvussu fyri– byrgja vit spekulasjón? • Útlendskur ognarskapur: Skulu vit framhaldandi loyva útlendingum at eiga í fiskivinnuni? Hvørjir eru fyrimunirnir og vans­arnir við útlendskum ognar­ skapi? • Burðardygd: Í hvønn mun fylgja vit tilráðing frá fiskifrøðingum um burðardygga veiðu. Vit skulu ikki bert fiska í ár og næsta ár, men nógv ár fram. Tí hevur tað týdning fyri framhaldandi búskaparvøkstur, at vit røkja stovnarnar væl. • Altjóða fiskiveiðu- av­talur: Tað hevur stóran týdning at røkka semju við okkara grannalond um ferðandi stovnar, og her skal javnvágin mill­um egin áhugamál og lang­tíðar viðurskifti við grann­alondini finnast. Politiska skipanin skyldar sær sjálvari og almenninginum at útgreina hesar spurningar. Og her hava fjølmiðlarnir eisini eina stóra ábyrgd. Tað verður nógv kjakast um hesi evni á ymsum kjak­síðum í hesum døgum. Og tað er gott og neyðugt. Tíverri eru tað altíð summi, ið heldur vilja snara kjak­in­ um niður á eitt annað støði. Har vit heldur dyrka mytir og mótsetningar og tosa um “frøðingar móti fiski­monn­ um” og “manglandi virð­ing fyri vinnuni” osfr. Hetta hevur onki við virðing fyri vinnuni at gera. Tí sjálv­sagt skulu vit virða vinnu­lívsfólk eins væl og allar aðrar samfelagsbólkar. Vinnu­lívs­ fólk arbeiða eftir reglum, sum politikarnir hava sett teimum, og royna at skapa sum mestan vinning út frá teimum fortreytum. Og tað skulu tey eisini gera. Sam­ felagið hevur brúk fyri at vinnan fær frægastu um­ støður at virka undir, so hon kann skapa sum mest av virðisøking burturúr. Vit skulu seta kikaran á politiska valdið og krevja av landsins ráðandi, at tey umsita tilfeingi, so alt sam­ felagið fær sum mestan vinn­ ing burturúr. Tá politiska skipanin velur endaliga at avreiða fiskiloyvir ókeypis til nakrar aktørar, er tað sjálv­sagt, at hetta er ein provokasjón fyri nógv fólk í samfelagnum. Tí øll vita, at talan er um ómetaliga stór virðir, sum bara summi fáa einarætt til at fáa ágóðan av. Hesin arbeiðshátturin skapar stríð og split millum borgarar og leiðir tankarnar yvir á vina- og kenningapolitikk og korrupsjón - sjálvt um tað kanska ikki er so. Polit­ iska skipanin hevur enn ikki megnað at givið eina nøkterna og greiða frá­ greið­ing uppá, hví tað frá ein­um samfelagsligum og búskaparligum heildar­ sjónarmiði, er skilabest at summi fáa loyvini ókeypis. Ein tanki kundi verið, at sett eitt miðvíst upplýsingar- og kunningararbeiði í gongd komandi mánaðirnar, har vit í opnum dialogi, fáa útgreina hesar mongu spurningar. Politiska skipanin, fjølmiðlar og fakbólkar í vinnuni kundu, saman ella hvør sær, skipa fyri temadøgum, seminarum, ráðstevnum, tjaksendingum osfr, har ymsu evnini verða tikin ígjøgnum og lýst frá øllum vinklum Hetta vildi givið politisku skipanini eitt hollari og breið­ari grundarlag at tikið støðu útfra, tá   framtíðar fiskivinnupolitikkurin skal loysast úr lagdi. Soleiðis at møguleiki veruliga verður fyri at skapa breiða politiska semju um framtíðar fiski­ vinnupolitikkin, sum al­ menn­ingurin eisini hevur álit á. Um tað eydnast at finna okkurt sum líkist eini tjóðarsemju hava vit tikið eitt stórt stig á rættari leið. Hevði tað ikki verið vert eina roynd? Tjóðarsemja um fiskivinnupolitikkin Gunvør Balle rættindum til tey, sum framm­anundan eru ríkastu borgararnir í landinum”. Felags fyri báðar er, at teir hvørki virða satsningar, milliardaíløgur sum vinnu­ lív­ið hevur framt, men niður­ gera dyggu vitanina vinn­an hevur ment og givið sam­ felagnum. Frank Aaen hevur ferð eftir ferð alment niðurgjørt A. P. Møller-Mærsk og Mc Kinney Mærsk Møller við hvørt høvi, hóast hesir við avtaluni teir gjørdu við danska Javnaðarflokkin fyri stívliga 50 árum síðani gjørdu tað bragd, at týsk­ urin ikki fekk olju- og gass­ kon­sessiónina. Bara í 2010 rindaði felagið ikki minni enn 26,2 milliardir danskar kónur í skatti. Hermann Oskarsson hev­ ur aftur og aftur gjørt seg inn á føroysku vinnuna, reiðaran og politiska systemið, og nú skýrt hesar korruptar. Tað stendur eftir. – Tí undrar tað, at Vinnuhúsið ikki tekur til máls. Vinnuhúsið og tilfeingisgjald Sjálvandi eri eg samdur við Teiti í, at vinnan skal ikki virðast meiri enn onnur, hin- vegin skal hon heldur ikki vanvirðast sum so ofta, hóast hann ikki dugir at síggja, at “vinnan er fyri ágangi”. Hann sjálvur sigur: “Vit hava jú staðfest, at vinnulívsfólk hava ein áhuga. Tað er at vinna pening. Tað skulu ymiskar “snildir” til.” – Hesin hugburður hevur tí verri havt eydnuna at festa røtur hjá alt ov nógvum og forðar framburði. Tá hann nevnir heimasíðu Vinnuhúsins, so hava allar heimasíður góðar intentiónir, men lætt er ikki altíð at liva upp til intentiónirnar, og at Vinnuhúsið hevur latið sum um, at tað ikki er so “farligt”, at landskassin tekur tilfeingisgjald umframt skatt og onnur avgjøld, “bara teir taka frá øllum”, sum onkuntið verður sagt, er hetta vandamikil kós! Vendi aftur til Coca Cola og kenslurnar Lat meg leggja afturat hesa­ ferð, at samstundis sum so mangur tosar um at fáa fólk “heimaftur”, vita øll, at ikki færri enn 1.300 føroyingar ídag sigla bara yviri í Noregi, nú fiskimennirnir eru fækk­ aðir og bæði frøðingar og politikarar eru sjúkliga tráir eftir at fáa skatta hesar hægri, so teir saman við teirra fjølskyldum taka pjøkan og flyta av landinum. Út frá bæði grein Oskars­ sonar og Vágadals sæst, at alt ov nógvir føroyingar liva í eini órealistiskari verð, tí haldi eg eisini, at eg fari at venda aftur við eini seinni grein um Coca Cola, kenslur og tørvandi føroyskari markn­aðarføring.