fríggjadagur 3. februar 2012síða 36

nr. 15 · 3. februar 2012 4 VIKUSKIFTI Samrøða Rannvá G. Fossaberg rannva@sosialurin.fo Í sendingini »Tá lívið gerst ov tungt«, sum bleiv víst í sjónvarpinum hós­ kvøldið, sóu vit Onnu Dánjalsdóttir greiða frá um sonin, Rógva Jacobsen, sum gjørdi sjálvmorð tíðliga í summar. Hann hevði verið sálarsjúkur í tíggju ár. Anna Dánjalsdóttir heldur, at fólk við sálar­ligum sjúkum fáa ikki ta hjálpina, teimum tørvar. Heilivágur var egin ábyrgd Rógvi Jacobsen bleiv fyrstu ferð sjúkur í 2001, tá hann var 23 ára gamal og var undir hægri lesnaði í Glasgow. Hann flutti tá aftur til Føroyar, og hereftir fekk hann heilivág og var javnan innlagdur. Sum paranoid skizofren mátti Rógvi Jacobsen taka nógvan heilivág, sum var lívsneyðugur. Hóast hann var sjúkur og stundum sera illa fyri, so bleiv tað álagt honum sjálvum at avheinta heilivágin á apotek- inum og síðani fara í Heimatænastuna at fáa henda heilivágin, sum var í sproytu. – Tað var onkuntíð, at hann stóð leingi niðri á apotekinum og bíðaði eftir heilivági, og onkuntíð kundi tað henda seg, at reseptin ikki var klár, og tað kundi stressa hann, sigur Anna Dánjalsdóttir. – At hann fyrst skuldi avheinta heili­vág og so fáa hesa sproytuna, tað var ikki serliga motiverandi, tá hann frammanundan ikki var glaður fyri at taka heilivág, greiðir Anna Dánjals­ dóttir frá. Hon heldur tað ikki vera rætt, at fólk, ið eru so sjúk, skulu hava ábyrgd av egnum heilivági. – Sjálvandi skulu sálarliga sjúk eisini hava ábyrgd í tann mun, tey megna tað, men at lata ein persón, sum er so sjúkur, sum Rógvi var, hava ábyrgd av at av­heinta sín egna heilivág, tað er ikki rætt, sigur Anna Dánjalsdóttir. Sum for­eldur høvdu Anna Dánjalsdóttir og maður hennara ofta ampa av, um son­urin nú eisini fekk heilivágin, hann hevði fyri neyðini. Serliga tá tey vóru stødd uttanlands. Her er tað, Anna heldur, at skipanin haltar. – Tað eigur ikki at vera soleiðis, at tey avvarandi altíð mugu halda eyga við, um tann sjúki tekur heilivág. Hes­ um eigur skipanin at syrgja fyri, men onkuntíð var tað næstan, sum um einki eftirlit var yvirhøvur, greiðir Anna Dánjalsdóttir frá. – Eg vildi ikki vera behandlari ella hava eftirlit, men bara vera mamma, sigur Anna Dánjalsdóttir. Eingin visti av hvørjumøðrum Ein av størstu trupulleikunum hjá Rógva Jacobsen og teimum avvarandi var, at teir ymsu mynduleikarnir ikki sam­starvaðu nóg væl, og tað førdi mangan til misskiljingar og óhepnar støður.Ein av grundgevingunum var tagnar­skyldan, men ístaðin fyri at verja sjúklingin, var hetta beinleiðis við til at gera støðuna verri. Møguliga var tað júst tað manglandi samstarvið millum mynduleikarnar, sum gjørdi, at tað kundu ganga næstan tveir mánaðir, har eingin varnaðist, at Rógvi ikki møtti upp til at fáa heilivág sum sproytu. – Rógvi stuðlar, sum komu tvær ferðir um vikuna, og økissjúkrasystirin kom við jøvnum millumbilum, men tað var ofta, sum vistu tey ikki av hvørj­um øðrum. Tá hann bleiv inn­ lagdur kom tað fyri seg, at stuðl­arnir og heimasjúkrasystirin ikki vistu um hetta, og hann mátti sjálvur ringja runt og geva boð, sigur Anna Dánjals­dóttir. Hon vísir á, at áðrenn økið bleiv lagt undir heimarøktina, so gekk Rógvi Jacobsen út á ambulatoriið á psyki­ atriska deplinum. – Tað riggaði væl, tí tá kundi hann fáa eitt prát og leiðbeining frá sjúkra­ systrini, sum var á staðnum, sigur Anna Dánjalsdóttir. Hon leggur tó dent á, at okkurt er broytt til tað betra seinastu árini, men heldur, at tað framvegis er nógv, sum kundi verið gjørt betri. – Allastaðni í skipanini eru starvsfólk, sum eru góð við sjúklingarnar, og tey gera veruliga eitt stórt arbeiði, men mann kann altíð gera tingini betur, sigur Anna Dánjalsdóttir. Anna saknar eina tilbúgving Anna Dánjalsdóttir heldur, at tað átti at verða eitt slag av tilbúgvingarætlan, soleiðis at allir partar vita, hvussu – Skipanin riggar ikki nóg væl, og tað mangla tilboð til tey fólkini, ið eru sálarsjúk. Tað sigur Anna Dánjalsdóttir, mamma Rógva Jacobsen, sum var sálarliga sjúkur og tók sítt egna lív í fjør mugu tosa opið um sálar­sjúku