fríggjadagur 3. februar 2012síða 42

nr. 15 · 3. februar 2012 10 VIKUSKIFTI ARKITEKTUR Rólant Waag Dam rolant@sosialurin.fo Allir býir við virðing fyri sær sjálvum hava eina ferðslunevnd, nøkur fólk, sum arbeiða við ferðslu og parkeringsplássum burturav. Men hvør býur hevur eina nevnd, hvørs arbeiði er at bøta um um­ støð­urnar hjá fótgangarum og fólki á súkklu – altso har menniskjað er í fokus og ikki bilurin? Hetta spurdi danski arkitekturin Jan Gehl fleiri føroy­ingar fríggjadagin í farnu viku. Ein við­ komandi spurningur til tey, sum eru við at planleggja býir, politikarar, embætis­ fólk, ráðgevar og annars øll sum búgva í bygdum og býum, helt Arkitektafelag Føroya, sum hevði fingið Jan Gehl í Norður­landahúsið í Havn. Salurin taldi sanniliga eisini nógv fakfólk. Stórur partur av tekniskudeild hjá Tórshavnar býráð var til staðar, eisini Landsverk var vælumboðað. Tað var fakligheitin sum heild. Men salurin taldi eisini leik so væl sum lærd. Eg fari í tráð við ungsinta lyndi hjá arkitektinum at loyva mær at staðfesta, at fyrilesturin var viðkomandi fyri bæði báðar partar, og at talan var um eitt feitt ókeypis tiltak. Fakligi parturin Fakliga var tað ómetaliga áhugavert. Tí tað er rættiliga klikkað, fyri nú at halda fast við ungdómliga tónan, sum fólk kunnu skræða seg um at trý parkerings­ pláss hvørva á gongugøtuni í mið­býnum í Havn, ella at nøkur parkerings­pláss hvørva á Skálatrøð ein lítlan vetur? Ein foreinklað útgáva av boð­skapinum hjá Gehl kundi verið, at bilurin í alt ov stóran mun hevur valdið á okkum menniskjum. Vit plan­leggja heilar býir út frá vegum og parkerings­plássum. Úrslitið er, at bilurin ongantíð hevur verið lukkuligari enn tað sama, men umstøðurnar hjá tær og mær, menn­ iskjanum, eru versnaðar munandi. Harvið er tað ikki sagt, at skoyti­ breytin á Skálatrøð skal liggja har, sum hon liggur og vera ljótari á at lýta enn tær flestu lítið prýðiligu ítróttar­ hall­irnar kring landið. Men hugsa vit utilitaristiskt, altso um samlaðu gleðina millum menniskju, so er lítið at ivast í, at tey túsundtals børn og vaksin, sum hava skoytað veturin burtur á Skála­ trøð, hava havt størri gleði av hes­um fermetrunum av ísi, enn teir 20 for­nerm­ aðu bilførararnir hava syrgt orsakað av, at teir seinastu vetrarnar hava verið noyddir at seta bilin aðrastaðni enn teir plaga gerandisdagar millum átta og fýra. Strævið? Dømi við Skálatrøð er mítt. Gehl vildi ikki taka støðu til føroysk viður­ skifti. Tað var ov vágið og ov djarvt, helt Gehl, sum hevði verið í Føroyum í minni enn eitt døgn, tá hann helt fyri­ lesturin. Sjálvandi hevur hann rætt í hesum. Og hetta var fyri so vítt tað einasta harmiliga við fyrilestri hans­ara, at hann ikki fekk svarað upp á spurn­ ingar, sum okkara nærumhvørvi reisir hvønn dag og sum eisini vórðu settir í salinum fríggjadagin. Parfumuhyllin hjá konuni Tað, sum eisini gjørdi Gehl ómetaliga áhu­gaverdan at lurta eftir, var, at hann Møguleikarnir hjá menniskjanum í býnum eru versnaðir, men bilurin er lukkuligur. Tað heldur viðurkendi danski arkitekturin Jan Gehl, sum vísir á, at bilurin hevur fingið alsamt betri umstøður og breiðari vegir síðani hann gjørdist partur av býarmyndini. Jan Gehl ynskir menniskjað aftur í miðpunktið Bilurin broytti býin Mongu áhoyrararnir lurtaðu sum við andakt. Vónandi løgdu fakfólkini sær orðini hjá Jan Gehl í geyma, tí nógv er at vinna við at hugsa um rúmið millum bygningar og ikki einans sjálvar bygningarnar