mikudagur 8. februar 2012síða 20

Mikudagur 8. februar 2012 · Nr. 17 20 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Nú eru vit, limir í Føroya Pedagogfelag, farin í verkfall, tí tað var ikki var vilji at geva okkum nakað við sam­ ráðingarborðið. Sum tað nú sær út, eru vit longu gjørd til ”svartaper” í einari telving millum KAF, Fíggjarmálaráðið og fak­ felags­rørsluna hinumegin borð­ið. Men størsti svartiper, eftir minum tykki er jú tey hinumegin borðið og børn­ ini. Fakfelagsrørslan var ein samansjóað eind, men er tað tíverri ikki meira. Tað er at vóna, at øll fakfelagsrørslan kemur aftur undir eitt ”sterkt felag”. Tí saman standa við nógv sterkari. Men við núverandi støðu hevur ”fakfelagsrørslan” tapt slagið sum ein sterk felags eind. Klassarmunurin millum rík og minni rík økist nú enn meira við núverandi borg­ ar­ligu politisku stýring, og tað versnar fyri hvønn dag, tí­verri. Vit námsfrøðingar vilja ikki finna okkum í hesum og eri tí farnir í verkfall, og vónandi koma vit væl burtur úr tí. Tað, sum eg haldi, er langt úti – sæð í mun til okkara støðu er, at løgtingsfólk, sum lovaðu at fara niður í løn i des. 2011, hava longu nú - ein mánað seinni - atkvøtt seg sjálvi til ongan lønaramiss! Hetta gjørdu tey nú hós­ kvøldið í tingsalinum. Hetta er skammandi og brotin val­ lyfti sum tað stendur eftir. Tað vóru bara umboð fyri Tjóðveldi, Framsókn og nøkur í Javnfl (men ikki Gerhard Lognberg), sum tóku undir við uppskotinum hjá Fram­sóknum, at tinglønin skal longur niður. Rigmor Dam, løgtings­ kvinna fyri Javnaðarfl., sig­ ur seg koma við egnum upp­ skoti seinni. Somuleiðis fáa løgtings­ um­boðini framvegis 170.000 krónur árliga í skattafríum koyripengum. Ikki ein av teimum, sum situr í núverandi sam­gongu vil geva okkum náms­frøð­ing­ um betri sømdir. Tað hava tey nú prógvað. Spennadi verður um politikarnar, sum nú skulu halda røðu und­ir heit­ inum ” Krøllan á Vagl­inum” sum verður nú leygar­dagin- aftur fara at forlova seg! – Eg var ein túr í Løgting­ inum í gjár saman vid góð­ um verkfallspedagogum. Lag­ið var gott á tingfólki, og tey vóru blíð. Tey høvdu eisini góða fyrireikingartíð og komu so við og við inn í tingsalin. Ja, har sá út til, at har var fyrireikingartið fyri allar pengarnar, áðrenn tingfundurin var settur at vera. Evnini í tingsalinum vóru fiskur, fiskakvotur, eftirlit av fiski, framleiðsla, SL og Teistin osfr. Alt gott um tað. Men sjálvandi var ikki eitt orð um tey sokallaðu " bleytu virðini " á skránni. Heldur ikki eitt orð um verk­falli, sum rakar allar Føroyar sera meint í hesum tíðum. Svarið er kanska nú frá politiskari síðu, at hatta er ein fakfelagsspurningur, so tað er ikki okkara borð! KAF, Fakfelags­ samstarvið og fyrireikingartíð Kommunala Arbeiðsgevara­ felag (KAF), gerð seg klókt í miðlunum um arbeiðs-upp­ gávurnar hja okkum náms- frøð­ingum og sigur seg skilja, hvat fyrireikingartiðin hjá okkum námsfrøðingum er - og KAF sigur, ”at fyrireik­ing­ artíðin er nakað, sum leiðarin skal skipað í samráð við síni starvsfólk. – KAF hevur parvíst rætt í tí, at leiðarin skipar arbeiðið í samráð við síni starvsfólk. Men KAF fæst ikki til at skilja, hvussu neyðug okk­ ara fyrireikingartid er – og at henda fyrireikingartíð eig­ur at vera tryggjað í okk­ ara sáttmála á arbeiðs­mark­ naðinum. Fyrireikingartíðin er neyðug fyri at menna tað námsfrøðisliga arbeidið til gagns fyri tað einstaka barn­ ið og brúkaran sum heild. KAF sigur m.a í sínum tíð­ indaskrivi, at um pedagog­ ar­nar fáa " fleiri timar til fyrireiking, gevur hetta minni tið saman vid børnunum.” Men hetta er púra skeivt skilt! Rætta svarið er: Fyrireik­ ingartíðin viðførir meira dygdartíð við børnunum og búðfólkunum! Tí er fyrireikingartíðin neyðug! – eins og hon er tað hjá fólkaskúlalærarum o.l.! Virðismetingin av okk­ ara arbeiði er tíverri ikki altíð tann rætta. Vit náms­ frøðingar fáa stundum at vita - og eg endurgevið: -"at tit, námsfrøðingar, bara tosa og drekka kaffi." Um hetta er orsøkin til, at vit ikki fáa meira fyri­ reikingartíð, veit eg ikki, men eg vil ikki trúgva, at so er. KAF og Fíggjamálráðið hava dugað væl at finna ein ” svartaper” - og hann bleiv so vit ,námsfrøðingar , og harvið er tann sterki felagsskapurin burtur. Men hinvegin eru tað børnini og foreldur teirra sum tapa slagið við útspælinum frá mótpartinum. Tað tykist, sum at tóna­ lagið hevur verið: ”lat okk­ um heldur royna við snildi at syndra alt fak­felags­sam­ starvið", so vinna vit. Tad hevur eyðnast væl, um eg so má siga. Nú eru námsfrøðingarnar einsamallir i verkfalli - meðan hinum fakfeløgunum tiverri tykjast dáma betri flatskatt til tey riku og á tann hátt stuðla okkara borgarligu sam­gongu. Føroya Pedagogfelag hevur boðað frá verkfalli av teirri orsøk, sum vit øll vita, at námsfrøðingarnar ikki fingu nakra fyrireikingartíð og onga lønarhækkan. Fráboðanin um verkfallið er eisini tað einasta rætta. Tað vil eg takka nevndini hjá Føroya Pedagogfelag fyri - og tað er neyðugt, at vit vísa okkara ónøgd við støðuna og standa saman, hóast tað rakar ansingin hja okkara børnum, ungum og búfólkum. Rós til nevndina fyri gott arbeiði og stríð. Tað er hóast tað, ein góð og sterk kensla, at vera saman við einari sterk­ari námsfrøðisligari eind, nú um dagarnar, meðan verk­falli stendur við. Men tað eru eisini, onn­ur viðurskifti, sum vit áhald­ andi skulu stríðast fyri, m.a. framhaldandi fáa hægri løn og ymsar viðbøtur til okkara limir. Vit hava i dag lægstu løn i landinum, og vit eru langt aftanfyri grannalondini, tá ið talan er um góð sátt­ mála­viðurskifti. Í so máta er framvegis langt eftir, fyrrenn komið er á mál. Vit hava ongar generellar viðbøtur td. til skeivar og óætl­aðar yvirtíðir. Somuleiðis eru klædnaviðbøtur ikki til í okkara verð. Eg veit um, at hinu feløg­ ini fáa upp til 200 krónur skattafríar hvønn mánaða í klædnaviðbót, eitt nú fáa sjúkrarøktarfrøðingar hetta, men vit fáa ikki eina krónu. Vit mugu minnast til, at hvør námsfrøðingur og hjálparfólk dagliga kennir til bæði sleiv, snor, máling, rivin klæði og líknandi í arbeiðsdegnum. Her er heilt vist nakað, sum vit skulu krevja og vísa á undir samráðingum. Men neyðugt er, at mótparturin ikki miskilir okkara støðu. So her er framvegis mangt, sum vit í Pedagogfelagnum hava at stríðast fyri. Er fyrireiking bert ein "kurla"? Eg má bara spyrja: er fyri­ reiking og námsfrøðisligt arbeiði nú bert ein ” kurla”, sum tikið var til undir sam­ ráðinginum. Fyrireiking er ein sjálv­ fylgja fyri starvsfōlk á tí náms­frøðisligaøkinum. Børn­ ini í okkara samfelag eru millum 6 og 9 tímar dagliga á dagstovnum - so her skal jú bæði fyrireiking og orka til. Lat meg nevna dømi um fyrireikingartið, sum KAF og Figgjarmálaráðid áttu at fingið sær neyðugu vitanina um: Fyrireingardømi hjá námsfrøðingum. 1. Foreldrasamrøður, 2. Fyri­ byrgjandi arbeiði, 3. Fyri­ byrgjandi fundir, m.a.SSP, 4. Samstarvsfundir, 5. Tvør­ fakligt samstarv, 6. Ítøkiligar menningarætlanir, (børn vid serligum tørvi), 7. Ársætlanir, 8. Menningarætlanir,9. Tey 7 mennigarøkini, 10. Náms­ ætl­anir, 11. Stovufundir, 12. Starvsfólkafundir, 13. Fyri­ reiking til námsligt virkni, 14. Skipan av degnum, 15. Fyri­reika vikuætlanir, 16. Eftir­meting av dagliga ar­ beiðinum, 17. Skriv til ymiskar myndugleikar. Eg kundi nevnt fleiri onn­ur dømi innan okkara arbeiðsøki, sum krevja fyri­ reiking, men hesi nevndu eru nóg mikið fyri hesaferð. Somuleiðis verður leikað á næstan hvønn dag av okkara arbeiðsgevaranum um at meira góðska skal til innan okkara øki, og krøvini áfram at vaksa, men lønin fylgir ikki við. - Tit fáa onga dygdartíð, men einans ansing, hesin tykist tiverri boðskapurin at vera frá teimum, ið sita hinumegin borðið. Men tað eru børn okkara, sum bløða undir hesum hugburði hjá arbeiðsgevarunum. Við núverandi figgjar­ støðu og borgarligum poli­ tikki kunnu vit vænta meira eftirlit í skapi av m.a. stemlingarskipan, skrá­set­ ingum av starvsfólki av ymisku slagi og enn fleiri krøv til arbeiðið, men har peningur ikki fylgir við. Vit skulu eftirmeta og fylgja vid tí, sum er frammi í pedagogiska lívinum her heima og í grannalondum okkara, samstundis sum vit skulu nøkta krøvini frá arbeiðs­gevarunum - og krøv­ ini eru sanniliga stór, sum okkara arbeiðsgevarar seta. Lat meg taka nøkur dømi um onnur krøv t. e.: náms­ætlanir, virkis­ætl­ anir, ársætl­anir, brand­ skeið, trygdarskeið, fyrstu­ hjálparskeið, leiðaraskeiðir, náms­frøðis­ligtskeið, hjálp­ arfólkaskeið og um­framt ymisk serskeið og und­ir­vís­ ing. Alt hetta skal skipast, og tað tekur sjálvandi fyri­ reikingartíð, og í mínari verð er fyrireikingartíð tað sama sum dygdartíð - og merkir ikki ”minni av tíð til børn okkara,” sum eitt nú KAF og Fíggjarmálaráðið sipa til. Somuleidis kunnu vit vænta, at enn fleiri stovnar og leiðslur vera lagdar sam­ an. Tá er eisini neyðugt við fyrireikingartið og meira dygdartíð. Nei, veruleikin er helst tann, at klassamunurin skal økjast hvønn dag, tað síggja vit við núverandi politisku stýring við raðfesting av flatskatti, betongvirðum og við skattafríum koyripengum til løgtingsfólk. Somuleiðis verður ikki lagt uppfyri, at pristalsviðgerðini og kostn­ aðarstøðinum í mun til løn­ ar­lagið hjá okkum. Tey sokallaðu bleytu virðini verið tíverri raðfest lágt hjá núverandi samgongu - har vóru bert lyfti, sum skuldu svíkjast. Kanska vóru námsfrøð­ ingarnar so mikið væl fyri­ reikaðir til sam­ráðing­arnar við KAF og Figgjarmálaráðið, at mótparturin kom bert til tað einu nidurstøðu, og tað var, ”at pedagogarnir skulu ikki bert drekka meira kaffi”. Nei teir skulu ”ansa” børnunum og ikki hava dygdartíð og soleiðis verri stovnar, strongd børn og námsfrøðingar. Nú siti eg eftir við spurn­ ing­inum: Var fyrireinkingar­ tíðin bert er ein ”kurla” ? GG. Les framhaldandi um fleiri orsøkir til fyri­reik­ing­ar­ tíð á m.a. hes­ari heima­síðuni hjá lands­mynd­ugleikunum: http://www.namsaetlanir. net/node/2 Verkfallskurlan og minni av kaffi! Levi Mørk námsfrøðingur Kjak