mikudagur 8. februar 2012síða 19

19 Mikudagur 8. februar 2012 · Nr. 17 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Harmiligt at síggja, at oddagreinin í Dimmu end­urgevur sleyg og slat­ur uttan at hava nakra keldu at visa á. Við orð­ingum sum “Vit hava skilt…” og “…í kjalar­ vørr­inum av hes­um máli er komið fram…”  verður søgan skrivað. Dimma­ lætt­ing, sum annars van­liga er væl funderað jour­nalistiskt, kemur her við ógrundaðum eitt­ beintum søgum. Hóast her er talan um eina oddagrein, eiga nakrar journalistiskar grund­ reglur at vera gald­andi. Dimmlætting skrivar í oddagrein soleiðis: “Vit hava skilt….” og “… í kjalarvørrinum av hes­um máli er komið fram…”. Undir hesum tabloidu orðingum verð­ ur ein søga fortald um, at Kringvarp Føroya letur redaktionella fræls­ið frá sær í send­ing­u­m fram­ leiddar á ávís­um deild­ um í kring­varp­inum. Kringvarp Føroya hevur IKKI í nakrari send­ing givið øðrum parti sein­asta orðið og klipt brot úr sendingum, sum rit­stjórin annars helt verða spennandi og rele­vant fyri søgu­ for­telj­ingina. Odda­ grein­in nevnir eitt nú send­ingina, 1448, har løg­reglan hyggur eftir send­ingunum dagin fyri, at tær verða sendar. Vit skulu gera vart við, at sendingarnar dagin fyri eru liðugt kliptar og klár­ar at fara í luftina. At løgreglan hyggur eftir sendingunum, er fyrst og fremst fyri at rætta møguligar faktu­ ellar feilir. Harafturat er tað eisini ein  máti hjá Kring­varpinum at tryggja sær, at tilfarið, sum fer út, ikki gevur eina skeiva mynd av tí, sum er farið fram. At løgreglan hygg­ur eftir líknandi send­ing­ unum, áðrenn tær verða sendar, er eisini vanligur framferðarháttur í lond­ um rundan um okkum. Danska løgreglan hyggur t.d. eisini eftir Station 2 sendingunum hjá TV2, Politipatruljen Tv3, Krimi 5, Hundepatruljen og Politijagt hjá Kanal 5, áðrenn tær vera sendar. Tað merkir als ikki, at løg­reglan bland­ar seg upp í tað redak­tio­nella arbeiðið - heldur ikki tá talan er um 1448 send­ing­ arnar. Løg­regl­an hevur ongantíð bland­að seg uppí, hvørki filmingina ella klippingina av send­ingunum. Og sam­ stundis vilja vit staðiliga vísa aftur, at hetta nakr­ an­tíð er komið fyri í øðr­um sendingum, sum oddagreinin í Dimma­ lætt­ing annars vil vera við. Sleyg og slatur í oddagrein Annika Mittún Jacobsen kringvarpsstjóri Vit hava veruliga hugs­ að nógv um, hvussu vit kunnu fáa fólk at skilja okk­ ara arbeiði, hví vit skulu hava námsfrøðingar á dag­ stovnum, og hvussu stóran týdning tað hevur, at vit fáa fyrireikingartíð og løn, sum samsvara við tey krøv, sum eru áløgd okkum. Grundin til, at vit skriva hetta, er, at vit alt ov ofta hoyra, at tað ikki er neyðugt at hava útbúgving fyri at taka sær av børnum. Hetta er álvarsom misskiljing, tí fólk samanlíkna arbeiðið á dagstovnum við at vera foreldur. Vit kunnu skjótt blíva samd um, at tað krevst ongin útbúgving fyri at gerast for­ eldur, tíbetur. Tað skal ongin ivi vera í, at tey allarflestu, sum blíva foreldur, megna uppgávuna væl. Foreldur elska síni børn treytaleyst; tey ynskja teim­ um alt tað besta og gera eisini sítt allarbesta í øllum viðurskiftum, sum viðvíkja børnunum. Men tey fáa ikki eina auto­matiska vitan um børn, og hvussu børn mennast, bara tí at tey gerast foreldur. Vit hava lisið í 3½-4 ár um børn og barnauppaling, hvussu børn mennast t.d. máls­liga, rørsluliga, sosialt, sálarliga, kensluliga o.s.fr. Foreldur hava ikki lært, hvussu týdningarmikið tað er at stuðla uppundir menn­ ingina hjá barninum, og á hvønn hátt tað kann verða gjørt. Tey hava heldur ikki lært um, hvat kann henda, tá iðalt ikki gongur, sum tað skal, um okkurt í uppalingini vantar, hvørji tekin eru á ymiskar trupulleikar, sum barnið møgu­liga stríðist við o.s.fr. Hesa vitan og nógva aft­ ur­at hava vit sum náms­ frøðingar, og hesa vitan er tað álagt okkum í barna­ garðs­lógini at brúka. Okkara arbeiðið skal taka støði í endamálsgreinini í løg­ tingslóg nr. 67 frá 10 mai 2000 um dagstovnar og dagrøkt. (http://www.namsaetlanir. net/node/2 ) Hetta eru ikki smávegis krøv, og tað er av­ gjørt neyðugt at hava náms­ frøðiliga útbúgving fyri at útinna hesi krøv á bestan hátt. Nú er tað so í dagsins sam­felagi, at flestu foreldur arbeiða og hetta inniber so sjálvsagt, at tað verða onnur enn foreldrini, sum skulu taka sær av børnunum. Vit tosa um 6-9 tímar um dagin, har foreldrini ikki eru sam­an við børnunum. Hetta eru nógvir tímar! Tímar, har tað eru námsfrøðingar og hjálp­ar­fólk, sum eru saman við tí dýra­bar­asta, foreldrini eiga. Vit skulu ikki vera ístaðin fyri foreldrini, men saman við teimum stuðla uppundir menningina hjá barninum. Tey fyrstu 7 árini, eru tað vit saman við foreldrunum, sum mynda barnið. Børnini eru okkara framtíð, og hana hava vit í okkara hondum hvønn dag. Hetta er gull vert og kann ikki gerast upp í pengum. Hetta halda vit vera ein sera stór ábyrgd, og vit halda so avgjørt ikki, at verandi karmar og løn liva upp til ábyrgdina. Tað, sum foreldur og fólk sum heild í samfelagnum síggja í okkara arbeiði, eru gáv­ur, sum barnið hevur við heim, okkurt sum tað hevur málað, tey fáa at vita, at barnið hevur spælt, gingið túr o.s.fr . Hetta er sjálvsagt eisini virksemi, sum skal fyrireik­ ast, og hetta er eisini virk­ semi, sum verður gjørt við ein­um námsfrøðiligum bak­ tanka, sum hevur týdn­ing fyri menningina hjá børn­ un­um. Hetta er so eisini tann meira sjónligi parturin av ar­ beiðinum á einum dag­stovni, men námsfrøðiligt ar­beiði er so ómetaliga nógv meira enn túrar, máling, spæl o.a. Tá ið eitt barn byrjar á stovni, er tað okkara uppgáva frá fyrsta degi at fylgja við, hvussu barnið mennist, hvussu samspælið er við for­eldrini, okkum vaksnu á stovuni, hini børnini o.s. fr. Hetta er ikki ein uppgáva, sum bert tekur nakrar tímar ella dagar. Vit fylgja við børnunum hvønn einasta dag og gera eina rúgvu av eyg­leiðingum, sum eiga at verða skrivaðar niður, men hetta hendir alt ov sjáldan, tí vit hava ikki tíðina til tað. Hetta líkist ongum, tí øll børn eru ymisk, og øll hava sterkar og veikar síður, hóast tey eru púra vanlig børn. Tey hava líka stóran tørv á, at vit fylgja við í, hvussu tey hava tað, og hvussu tey mennast. Vit skulu meta um, hvussu øll børnini hava tað, hvussu tey mennast í mun til aldurin, tey eru í, og hvørji tiltøk skulu setast í verk, um eitthvørt er, sum vit skulu arbeiða við, lítið sum stórt. Fyri tað einstaka barnið hevur tað alstóran týdning fyri menn­ingina, at har eru vaksin, sum fylgja við børnunum og tryggja teimum bestu umstøður, til at stuðla uppundir bæði tær sterku og veiku síðurnar. Okkara uppgáva er eisini ein lærarauppgáva, men sam­an­borið við læraran, sum mest mennir tann bókliga før­ leikan, so er okkara uppgáva í størri mun at menna allar aðrar førleikar, sum liggja til grund fyri, at barnið, tá ið tað kemur í skúla, kann megna tær bókligu uppgávurnar og avbjóðingarnar. Hetta er uppgávur, sum eru álagdar okkum at gera, men undir verandi karmum er hetta ikki møguligt, tí slíkt arbeiði krevur góða fyri­ reiking. Slíkar uppgávur snúgva seg ikki bert um tveir til tríggjar mánaðir, men alla ta tíðina, barnið gongur á stovni. Vit eru noydd til at plan­ leggja, eftirmeta og reflek­ tera okkara arbeiði eins og aðrir fakbólkar. Vit arbeiða við børnum, og børn ávirkast eins og vaksin av øllum lívsins viður­skif­t­um. Tí er okkara arbeiði ikki altíð so lætt at siga um framm­an­ undan, og tí eru vit eisini noydd at fylgja serliga væl við. Tað verða sett stór krøv til okkum, bæði frá børnum, foreldrum, kommunu, lands myndugleikum og sam­felag­ num sum heild. Skulu vit liva upp til hesi krøv, er tað avgerandi, at eisini okkara krøv um tíð til fyrireiking og munandi betri løn, verða gingin á møti. Hví fyrireikingartíð og hægri løn Randi Hentze og Irena Tróndheim námsfrøðingar á Dagstovninum á Argjum Nú stríð er staðið upp í mill­um pedagogfelagið og fíggjarmálaráðið/ komm­unala arbeiðsgevarafelagið, vilja vit við hesi grein royna at geva fólki eina betri fatan av námsfrøðiliga arbeiðinum á dagstovnum. Vit tosa um 6-9 tímar um dagin, har foreldrini ikki eru saman við børn­un­um. Hetta eru nógvir tímar! Tímar, har tað eru náms­ frøðingar og hjálparfólk, sum eru saman við tí dýra­ barasta, foreldrini eiga