fríggjadagur 2. mars 2012síða 54

nr. 27 · 2. mars 2012 14 VIKUSKIFTI Grindadráp Janus á Ryggi post@sosialurin.fo Undirritaði var sær ein túr úti í Sanda­ gerði og hugdi at, seinast grind varð hildin til har. Hampamenn, ið dag­ liga sita friðarligir framman fyri ein teldu­skíggja, vóru brádliga sum ham­ skiftir. Tá grindin gjørdi landgongd, tusti stór mannfjøld oman á sandin – næstan sum ætlaði hon sær í kríggj. Hetta minti mest um eina pallseting úr Braveheart filminum, tá lopið verður á. Eingin skoytti Sea Shepard ein tanka hesa løtuna. Tað stóð mær greitt, at talan var um eitt felagsprojekt, ið fekk kensl­urnar upp at kóka. Sjónin minti nokk satt at siga mest um ein villan fót­bóltsdyst. Føroyar hoyra til ein minniluta av londum í heiminum, ið alment stuðla hvalaveiðu. Millum hini londini teljast Noreg, Ísland og Japan. Hetta sein­asta fær meiri javnan umrøðu í al­tjóða miðlum fyri sítt virksemi. Og hóast stóra mótstøðu ígjøgnum nógv ár frá djóraverndar- og um­hvørvis­ felagskapum og frá egnum heilsu­ myndug­leikum sær ikki út til, at før­ oyska grindadrápið ætlar sær nakran veg í gloymibókina – í øllum førum ikki fyribils. Fleiri rationellar orsøkir kundu annars verið til at givist: Grinda­ drápið gevur einki búskaparligt avkast – marknaðurin fyri hvalakjøti er avmarkaður – harnæst verður um­ dømi føroyinga á hvørjum sumri sett upp á spæl. Eitt nú hava umboð úr ferða­vinnuni ávara ímóti árinunum av hesum. Og harumframt er grindin dálkað. Tí er áhugavert at spyrja: hví ikki ikki bara gevast? Hini og vit Moralska mótstøðan ímóti grinda­ drápinum hevur í høvuðsheitum søgu­ligan uppruna uttan fyri Føroyar. Eitt nú frá Greenpeace, ið varð sett á stovn í Kanada í 70’unum. Henda støðu hevur elvt til eina eftirhondini søguliga »vit og tit« tvístøðu. Tá føroyingar skulu lýsa mótstøðuna hoyrast javnan setningar sum t.d. »tey vita einki um grindadrápið ella Føroyar«, »hvønn rætt hava tey at siga okkum hvussu vit skulu liva - hví skulu vit tvingast at vera sum tey?« ella »tey kunnu bara fara á Macdonalds!« Føroyingar hava, eins og onnur hvalaveiðufólk, gjørt sær eitt ser­ligt lokalt tilknýti til siðvenjuna. Hildið verður uppá, at fólk uttanfyri ikki rættuliga hava fortreytirnar at skilja siðvenjuna. Tí er moralska mótstøðan ímóti drápinum ikki føroysk, men fremmand, so ella so. Føroyingar eru ikki einsamallir um Mótstøðan frá umheiminum hevur verið ovurstór í nógv ár uttan stórvegis úrslit. Meðan umheimurin sær grindadrápið sum barbariskan sport, síggja føroyingar drápið sum rættin at definera egnan livihátt. Í hesi grein spyrja vit, hví mótmælini frá umheiminum hava so avmarkaða ávirkan Tá dráp verður samleiki Moralska mótstøðan ímóti grindadrápinum hevur í høvuðsheitum søguligan uppruna uttan fyri Føroyar – og djóraverndar­ felagsskapir hava gingið á odda í hesari mótstøðu