mánadagur 5. mars 2012síða 21

21 Mánadagur 5. mars 2012 · Nr. 28 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Kjak Tað var ein avgjørd fortreyt, tá ið verandi undir­ sjóvartunlar vórðu settir í verk við løgtingslóg, at bummgjøldini bert vórðu galdandi, so leingi skuldin ikki var goldin, og at teir síðani skuldu handast landsstýrinum og gerast ein vanligur partur av almenna landsveganetinum. Eingin ivi er um, at undirsjóvartunlarnir bert kundu gerast veruleiki, við tað at vit, sum brúka og rinda hesar, átóku okkum at gjalda eitt bummgjald. Tað var eisini ein avgjørd fortreyt, tá ið verk­ætl­ anirnar vórðu framdar, at bummgjøldini halda uppat, tá ið viðkomandi íløgur eru liðugt niðurgoldnar. Allar íløgur í Vágum og í Norðoyggjum hava síð­ ani verið gjørdar út frá hesum fortreytum. Vinnu­ fyri­tøkur hava gjørt stórar íløgur í økjum okkara, sum heilt greitt byggja á tann veruleika, at um nøkur ár verður ókeypis at koyra gjøgnum Vágatunnilin og Norðoyatunnilin. Tað er tí eitt álvarsligt álitisbrot ímóti tí fólki, sum búleikast og rekur vinnu í landspørtum okkara, at tað nú frættist, at landspolitikarar tosa um at skuldarbinda undirsjóvartunlarnar til aðrar íløgur í landsveganetið. Her er eisini vert at hava í huga, at kanningar greitt vísa, at landsbúskaparliga nyttuvirðið av hes­ um báðum tunlum verður størst, tá ið einki bumm­ gjald verður tikið. Undirritaðu borgarstjórar í kommununum í Vágum og Norðoyggjum skulu við hesum boða frá, at tað undir ongum umstøðum verður góðtikið, at bummgjøldini í Vágatunlinum og Norðoyatunlinum verða brúkt til annað enn niðurgjalding av teirra egnu skuld. Albert Ellefsen, borgarstjóri Vága Kommuna Sune Jacobsen, borgarstjóri Sørvágs Kommuna Gunvá við Keldu, borgarstjóri Klaksvíkar Kommuna   Katrin Næs, borgarstjóri Hvannasunds Kommuna Hans J. Kallsberg, borgarstjóri Viðareiðis Kommuna John Damberg, borgarstjóri Kunoyar Kommuna Vága­tunnilin og Norðoya­ tunnilin skulu ikki skuldar­ bindast við øðrum íløgum Ogn Føroya fáu ella ogn Føroya fólks ? Kristina Háfoss Løgtingskvinna fyri Tjóðveldi Samgongan settið í verk ein flatskattalætta á 265 mió. kr., ið lægri inntøkurnar ongan lut fingu í, og somuleiðis koll­veltandi skatting av pen­ sjónsinngjaldi og pensjóns­ skattahækking, uttan at vilja viðgera ótalligu ivamálini og umfatandi avleiðingarnar av hesum. Næsta stóra málið hjá sam­gonguni verður at end­ ur­nýggja karmarnar fyri okkara høvuðsvinnu - fiski­ vinnuna. 2007 læt upp fyri nýskipan í 2018 Í 2007 eydnaðist at broyta lóggávuna soleiðis, at møgu­ligt varð hjá politiska mynd­ugleikanum at skipa føroysku fiskivinnuna av nýggjum í 2018. 10 ár máttu ganga, tí 10-ára rullandi loyvi vórðu latin teimum virkandi í føroysku fiskivinnuni. Hetta lat upp fyri, at ein verulig fiskivinnunýskipan kundi verða sett í verk í 2018. Ein nýskipan, sum skipar fiski­vinnuna betur og kann skapa størri og støðugari av­kast til fiskimenn, reið- arar og alt tað føroyska sam­ felagið framyvir. Tíverri er alt ov lítið ítøki­ ligt hent seinastu 4 árini hes­um viðvíkjandi, og hetta er skaðiligt, tí alneyðugt er, at vinnan sum skjótast fær greið boð um, hvørjir karm­ arnir verða frá 2018 og fram­ eftir. Breið semja um veruliga fiskivinnu­ nýskipan neyðug Stórur meiriluti er á Løgtingi fyri, at fara undir miðvíst ar­beiði m.a. í samstarvi við vinnuna, fyri at fáa eina fiskivinnunýskipan klára sum skjótast – t.d. 1. jan­ uar 2013. Hetta hevði givið fiskivinnuni greiða vitan í góðari tíð um, hvørjir karm­ arnir fara at verða frá 2018 og frameftir. Men hóast henda greiða meiriluta, so er nógv sum bendir á, at samgongan ikki ynskir at arbeiða fyri einari breiðari semju á hesum so týðandi øki fyri okkara land og fólk. Sterkar kreftir vilja forða fyri nýskipan Í staðin er settur ein innan­ hýsis samgongubólkur og nógv bendir á, at arbeitt verð­ur við at bakka tíðina aft­ur, og forða fyri eini fiski­ vinnunýskipan í 2018. Týðandi partar av samgonguni ynskja at ”privatisera” fiskatilfeingið endaliga, og m.a. seta í verk 12-ára rullandi loyvi. Fyrrverandi landsstýris­ maðurin í fiskivinnumálum hevur enntá longu sent lógar­uppskot um 12-ára rull­ andi loyvi til hoyringar, uttan at samgongan og løgmaður vistu um hetta uppskot. So tað er sanniliga eitt stórt trýst fyri at fáa privatiserað fiskirættindini. Hetta fyri at gera orðingarnar í sam­ gonguskjalinum til veruleika: ”Greiður ræðis­rættur verður knýttur at veiðiloyvum, fiski­ døgum og kvotum.” og eisini verður ásett at ”... rullandi skipan verður gjørd”. At seta rullandi skipanina í gongd aftur uttan nakra nýskipan, vil verða eitt søgu­ liga stórt afturstig fiski­ vinnupolitiskt og fer m.a. seta munandi ferð á ovur­ stóra spekulatión aftur. Virðið í fjør 540 mió. kr. fyri 150.000 tons av makreli Talan er ikki um smávegis virði, ið tosað verður um. Fyri stutt at lýsa virðið, latið okkum t.d. hyggja at virðinum í fjør. Hyggja vit bert at tí, ið nøkur kalla ”nýggja” tilfeingið – makrelurin - so fyriliggur eitt skrivligt tilboð á 100 mió. kr. fyri rættin at fiska 40.000 tons av føroyskum makreli í 2012. Men hetta er eitt sera lágt boð. Miðalprísurin á uppboðssøluni av 20.000 tonsum í fjør var 3,60 kr.. Um hesin miðalprísur frá í fjør verður umroknaður til 150.000 tons kvotu (av hesum verður partur latin í umbýti við russar v.m.) er virðið av hesum 540 mió. kr. – bert frá makrelinum. Tá eru enntá ríkir møguleikar at tryggja, at sum mest virksemi fæst í Føroyum, og at seta ávísar treytir hesum viðvíkjandi. Uttan mun til, hvør endalig skipan verður vald at um­ sita loyvini eftir, so kann staðfestast, at talan er um ómetaliga stór virði, enntá tá vit bert tosa um makrelin. Hetta sigur ikki so lítið um ovurstóra virðið, sum liggur í samlaðu ogn Føroya fólks. Skrumbla enn eitt stórmál ígjøgnum ? Tað eru tí eisini fleiri, ið hava sera stóran áhuga í, at tryggja sær ræðisrættin til hetta tilfeingið. Eisini eru umboð á Løgtingi, ið vilja tryggja ávísum reiðarum rættin til alt fiskatilfeingið nú og framyvir. Eins og gjørt varð við flatskattinum og skattingini av pensjóns­ inngjaldi, so er helst eisini ætlanin – hjá nøkrum í sam­gonguni – at gera ein ”politiskan handil” og skunda málið viðvíkjandi ræðisrætti og rullandi loyvum í fiski­ vinn­uni ígjøgnum. Helst áðrenn avleiðingarnar verða almennar og skaðin gerst sjónligur. Samgongan valdi umhugs­ unartíð frá, og skúgvaði allar umbønir um nágreining og útseting til viks, í samband við skatta- og pensjónsmálið. Hetta má ikki henda einaferð enn. Ogn Føroya fólks ! Fiskivinna og fiskatilfeingi okkara er ein av grundsúlun­ um undir okkara samfelag. Vit mugu krevja, at hetta týð­ andi mál, ið ávirkar hvønn einasta føroying, kom­andi føroyingar og fram­tíðina hjá Føroyum ikki verður skrumblað ígjøgnum í onkrum tilvildarligum politi­ skum samgonguleiki. Før­ oyska fiskivinnan skal hava góðar og tryggar karmar at virka innan. Vónin er tí, at samgongan tekur stig til sum skjótast at fáa breiða semju á Løgtingi um, hvør skipan verður galdandi frá 2018. Ein skipan, sum undir øllum umstøðum má tryggja at fiskatilfeingið framhald- andi verður ogn Føroya fólks – ikki ogn Føroya fáu. Uttan mun til, hvør endalig skipan verður vald at um­sita loyvini eftir, so kann stað­ festast, at talan er um ómetaliga stór virði, enntá tá vit bert tosa um makrelin