mánadagur 5. mars 2012síða 26

Mánadagur 5. mars 2012 · Nr. 28 26 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Enn fleiri spurningar til Havstovuna Meinhard Jacobsen MSc í Fiskivinnutøkni – í sambandi við samrøðuna hjá Jan Arge Fiskifrøðingur hevði við Útvarp Føroya um makrel tann 9. februar 2012. Eins og nevnt til fyrru spurn­ ingarnar so snúði samrøðan seg um hvørja ávirkan, ið makrelur hevur ella kann hava á botnfiskastovnarnar undir Føroyum. Samrøðan tekur støði í einari verkætlan ið nevnist ”Makrelur á Land­ grunninum. Ført verður fram í sam­ røðuni, at tað er einki ið týður uppá, at makrelur hevur nakra beinleiðis ávirkan á tosk, hýsu og upsa undir Før­oyum. Henda niðurstøða stríður ímóti tí altjóða viðurkenda ástøð­inum, nevnt her “Fler­ artsmodellið” Skal loyva mær at endur­ prenta niðanfyri “ Teksten om Ursin og Andersen ligning er bragt i DTU Avisen, marts 09” Sætter tal på samspillet mellem arterne Andersenog Ursins ligning bruges til at beregne den hastig­hed hvormed byttefisk bliver spist af rovfisk. Den stam­mer fra starten af 1970’erne og symboliserer det af­gør­ende skift, som DTU Aqua forskning var med til at skabe i det internationale arbejdet med vurderingen af fiske­bestande og udnyttelsen af dem. Traditionelt så man på de enkelte arter hver for sig, når man lavede bestands­ vur­deringer (Hesin háttur verður enn nyttur i Føroy­um). Men i 70’erne begyndte danske forskere, med Erik Ursin og K. P. Andersen fra Danmarks Fiskeri- og Hav­undersøgelser (nu DTU Aqua) i spidsen, at overveje, hvordan man kunne kvantificere det at bestandene påvirker hin­anden ved at nogle fiske spiser andre. Der var sket en uventet stig­ning i fangsten af torske­ fisk i Nordsøen i 1960’erne, og And­ersen og Ursin ville under­ søge, hvorvidt det hang sam­ men med en for­ud­gående ned­ fiskning af makrel og sild, som blandt andet spiser torske­ fiskenes yngel. Resultatet blev en mate­matisk fler­arts­model, den såkaldte ”Nordsø­model”, som blev publiceret i 1977. ”Rovfiskene konkurrerer med fiskerne om de samme fisk, og konkurrencen afhæn­ger af fiskeriets størr­else og af hvor store bestand­ene af rovfisk og bytte­fisk er. Det var på det tids­punkt helt enestående på verdens­plan at prøve at sætte tal på samspillet mellem fiske­ arterne og formlen er blevet brugt i flerartsmodeller de seneste 30 år,” fortæller Hen­ rik Gislason, professor ved DTU Aqua. Andersen og Ursins Nord­ sø­model kom dog i første omgang i solid international modvind. Den var alt for kom­ pliceret og indeholdt flere uddokumenterede an­tag­elser om fiskenes føde­valg, lød kritikken – og så viste den, at det danske indu­stri­fiskeri ikke var så skade­ligt som tidligere antaget. I slutningen af 70’erne udviklede forskere ved Dan­ marks Fiskeri- og Havunder­ søgelser en simplere udgave af modellen, som over de næste 15 år blev testet em­pirisk, blandt andet ved en stor international indsamling af  fiskemaver i Nordsøen. Resul­taterne viste, at rovfisk­ene spiser langt flere fisk end fiskerne fanger, og at modellen i store træk afspejl­ ede virkeligheden. Ligningen indgår i dag i den nyeste generation af stokastiske flerartsmodeller og bliver brugt til at beregne den dødelighed fiskene på­ fører hinanden. De beregnede dødeligheder indgår direkte i de beregninger der ligger bag rådgivning om fiskekvoter og anden regulering af fiskeri­ erne i Nordsøen og Øster­ søen. Fyri tann ið vil vita meira um fleirartsmodellið, so kann googlast »flerartsmodel« ella »multi spiece modell« ella okkurt líknandi. Við støðið í omanfyri nevnda so tykist løgið, at makrel­urin, sum nógv stórsti rov­fiskastovnur, í Føroyskum sjógvi, onga ávirkan skal hava á tosk, hysu og upsa. Henda niðurstøða víkjur so nógv frá tí sum hildi verður galdandi fyri onnur økir, at nærliggjandi er at koma við fylgjandi spurningum. Metir Havstovan, at fler­ artsmodell ikki er eftirfarandi í føroyskum sjógvi ? Metir Havstovan, at rætt­ ari er at meta um hvønn stovn sær, heldur enn at síggja vistskipanina sum eina heild ? Ført verður fram, at før­ oy­ingar hava rætt til at fiska makrel sum eitt slag av kom­ pensering fyri at makrelurin etur seg feitan hjá okkum »grassing fee«. Vegna henda rætt er ikki neyðugt hjá okk­ um, at fara so langt sum at finna út av, hvussu nógv makrelurin ávirkar botn­fiska­ stovnarnar. Her skal sigast, at undir­ rit­aðaði als ikki er samd­ur. Tað er ógvuliga sann­líkt at makrelurin, ávirkar til­gongd­ ina til botn­fiska­stovn­arnar á ein slíkan hátta, at tá ið nógvur makrelur er á Landgrunninum ella á Før­oya Banka, verður lítil ella eingin tilgongd . Er hetta støð­an, so nyttar einki at tosa um fiski­daga ávirkan, tí fiskurin kemur ongantíð inn í fiskiskapin. Tí kann vera, at botnfiskaflotin verður skerdur órættvísa nogv, og uttan kompensering vegna viður­ skifti ið náttúran stend­ur fyri. Undirritaði metur, at tað er sera umráðandi at finna út av sambandinum- ávirkanini ímillum allar stovnarnar. Ser­liga umráðandi er at fáa kannað uppisjóarstovnarnar (teir eru nógv teri størstu) bæði hvat viðvíkjur stødd, til­knýtið og ávirkan á vist­frøðið. Tí má neyðug orka og peningur játtast til hetta endamál. Kjak Meginskrivstovan · Argjavegur 26 · Postsmoga 3037 · 110 Tórshavn Tel 360000 · Faks 360001 · naerverk@naerverk.fo · www.naerverk.fo www.naerverk.fo Starvslýsing Frítíðaravloysarar til Heima- tænastuna í Suðurstreymoy – sjúkrarøktarfrøðingar, heilsurøktarar, heilsuhjálparar Søkt verður eftir frítíðaravloysarum frá 1 juni 2012. Umsókn Skrivlig umsókn við avriti av prógvum v.m. skal sendast til: Heimatænastan øki 1 att. Cecilia Vestureið, økisleiðari Smyrilsvegur 13 Fo-100 Tórshavn Umsóknarfreist: 13. apríl 2012 Lesið alla lýsingina á heimasíðu okkara: www.naerverk.fo / leys størv Nærverkið veitir tænastur til borgarar við serligum tørvi, sum búgva heima, á bústovnum ella á sambýlum. Vit skapa møguleikar fyri lívsgóðsku við støði í tørvi og førleika hjá tí einstaka. Okkara eyðkenni er, at starvsfólkið leggur dent á professionalismu, dygd og nærleika. Nærverkið er sjálvstøðugur stovnur undir Almannamálaráðnum. Umframt Meginskrivstovuna, ið hevur yvirskipaðu leiðsluna, eru fýra deildir: Heimatænastan, Trivnaðartænastan, Stuðulstænastan og Børn & Ung. Umleið 1600 fólk starvast í Nærverkinum. Heimatænastan Meginskrivstovan · Argjavegur 26 · Postsmoga 3037 · 110 Tórshavn Tel 360000 · Faks 360001 · naerverk@naerverk.fo · www.naerverk.fo www.naerverk.fo Starvslýsing Starvsfólk til Sambýlið Bóndaheygur 14 Til Sambýlið Bóndaheygur, ið er eitt sambýli fyri fólk við menningartarni og ymiskum sálarligum trupuleikum, verður søkt eftir: Einum pedagogi í starvsbrøki 1,0 til setan 01.05.2012 ella eftir nærri avtalu. Nærri upplýsingar fáast við at venda sær til Biritu Clementsen, leiðara á tlf. 764151 Umsókn Umsókn við próvskjølum, viðmælum og C.V. skal sendast til: Sambýlið Bóndaheygur 14 Bóndaheygur 14 100 Tórshavn Stílað: Birita Clementsen Umsóknarfreist: 23. mars 2012 Lesið alla lýsingina á heimasíðu okkara: www.naerverk.fo / leys størv Nærverkið veitir tænastur til borgarar við serligum tørvi, sum búgva heima, á bústovnum ella á sambýlum. Vit skapa møguleikar fyri lívsgóðsku við støði í tørvi og førleika hjá tí einstaka. Okkara eyðkenni er, at starvsfólkið leggur dent á professionalismu, dygd og nærleika. Nærverkið er sjálvstøðugur stovnur undir Almannamálaráðnum. Umframt Meginskrivstovuna, ið hevur yvirskipaðu leiðsluna, eru fýra deildir: Heimatænastan, Trivnaðartænastan, Stuðulstænastan og Børn & Ung. Umleið 1600 fólk starvast í Nærverkinum. Trivnaðartænastan